يك هفته مانده به نشست دوحه خبرساز شد
راهبرد پيچيده ايران در گرماگرم فريز نفتي
تمركز رسانه‌هاي بين‌المللي و بازار نفت بر تمام كنش‌ها و اتفاق‌هاي صورت گرفته در توليد نفت ايران به يكي از تاريخي‌ترين دوران خود رسيده است. در ميان اكثر خبرها و گزارش‌هاي نوشته شده در اين زمينه نامي از ايران نيز به چشم مي‌خورد.
خبر اقتصادی - بلومبرگ روز گذشته در چند گزارش مجزا از منظرهاي مختلف افزايش توليد نفت خام ايران را مورد بررسي قرار داد. در يكي از اين گزارش‌ها ادعا شده است كه ايران در حال تخفيف دادن به مشتريان آسيايي خود است و طبق همين روند در 3ماهه گذشته، نفت ميدان فروزان كه براي 7سال پرميوم درنظر گرفته مي‌شد، 3سنت از نفت عرب مديوم ارزان‌تر فروخته شده است. روندي كه بلومبرگ به نوعي آن را «دهن‌كجي» به بازار نفت تلقي كرده است. همچنين اين خبرگزاري در گزارشي متفاوت به ميزان عملي بودن هدف‌گذاري ايران براي دستيابي به توليد 4ميليون بشكه‌يي تا سال2017 پرداخته و نوشته است و آژانس بين‌المللي انرژي در گزارش ماه فوريه خود بيان كرده است كه ايران تا سال2020 نخواهد توانست به چنين سطحي از توليد نفت خام دست پيدا كند. اين تحليل‌ها درحالي نوشته شده است كه حدود يك هفته باقي مانده به نشستي كه در دوحه براي كنترل بازار نفت برگزار خواهد شد، نفت وست تگزاس اينترمديت با يك‌دلار و 32سنت افزايش به 38دلار و 58سنت رسيده است، نفت برنت درياي شمال نيز با 2دلار و 25سنت صعود قيمت به 40دلار و 68سنت افزايش يافته است. گزارش «تعادل» از تجميع اين موارد را در ادامه مي‌خوانيد.
ايران با كنار گذاشتن سيستم قيمت‌گذاري سنتي، دهن‌كجي خود به بازار را نشان داد. اين حركت ايران نوعي علامت‌دهي براي تلاش جهت به دست آوردن سهم بيشتر از بازار است آن هم در زماني كه رقباي اين كشور، در حال تلاش براي دست يافتن به يك توافق براي ثابت نگه داشتن توليد خود هستند.
به گزارش بلومبرگ، شركت ملي نفت ايران قصد دارد در ماه مه نفت توليد شده در ميدان فروزان را به قيمتي پايين‌تر از نفت «عرب مديوم» كه توسط رقيب خود آرامكوي عربستان فروخته مي‌شود تحويل مشتريان آسيايي خود بدهد. اين براي سومين‌بار از ماه ژانويه است كه ايران در حال دادن تخفيف براي نفت فروزان است. درحالي كه ايران براي 7سال نفت توليد شده در ميدان فروزان را به عنوان Premium تعيين كرده بود و اين نفت 7سنت گران‌تر از نفت «عرب مديوم» عربستان بود. همچنين به گفته يكي از مسوولان رسمي شركت ملي نفت كه قصد نداشت هويتش آشكار شود، NIOC قصد دارد نفت سبك خود را نيز 60سنت ارزان‌تر از قيمت سبد نفتي خاورميانه به آسيايي‌ها بفروشد.
پاسخگويي ايران به مشتريان نفتي
درحالي كه توليدكنندگان نفت به‌ويژه عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده اوپك و روسيه بنا دارند تا در نشست 17آوريل خود در دوحه در رابطه با فريز توليد نفت براي از بين بردن مازاد عرضه در بازار به بحث و گفت‌وگو بنشينند به‌نظر مي‌رسد ايران در حال بازپس‌گيري سهم از دست رفته خود در بازار در سال‌هاي تحريم هسته‌يي خود است. ايران قصد دارد با قيمت‌گذاري خود و افزايش توليد پاسخگوي مشترياني باشد كه نفت را با قيمتي كمتر از نصف قيمت نفت در ميانه سال2014 مي‌خواهند.
به گزارش بلومبرگ، در اين رابطه «جان دريسكال» تحليلگر استراتژيك شركت خدمات انرژي JTD كه تجربه بيش از 30سال خريدوفروش نفت در سنگاپور را دارد، اظهار مي‌كند: «بدون هيچ حرف و حديثي ايران با برداشته شدن تحريم‌ها تبديل به نيرويي در بازار جهاني نفت شده است كه بايد در محاسبات سنجيده شود. ماموريت آنها اين است كه خيلي شفاف و ساده مجددا سهم بازار را قبضه كنند.»
تخفيفات نفتي
به گزارش بلومبرگ و بر مبناي اظهارات يكي از مقامات رسمي شركت ملي نفت، ايران قصد دارد نفت توليد شده در ميدان فروزان را 2دلار و 43سنت ارزان‌تر از ميانگين سبد نفتي عمان و دوبي بفروشد. اين قيمت 3سنت ارزان‌تر از نفت مشابه آن يعني «عرب مديوم» است كه توسط آرامكو توليد مي‌شود. درحالي كه پيش از اين، نفت پرميوم فروزان 7سنت گران‌تر از نفت مشابه عربستاني بود.
همچنين نفت سنگين ايران نيز در ماه مه با تخفيفي معادل 2دلار و 60سنت در هر بشكه نسبت به ميانگين نفت عمان-دوبي تحويل داده خواهد شد. اين درحالي است كه پيش از اين قيمت نفت توليد شده در ميدان سروش نيز 5دلار و 65سنت كمتر از قيمت نفت سنگين ايران تعيين شده بود.
به نظر مي‌رسد درحالي كه رقابت اصلي بين ايران و توليدكنندگان خاورميانه در آسيا به عنوان بزرگ‌ترين منطقه مصرف‌كننده نفت به وقوع خواهد پيوست، جان ديسكال معتقد است رقابت شديدي نيز براي تصاحب بازارها در ديگر مناطق مانند مديترانه و شمال شرقي اروپا در خواهد گرفت.
امكان فريز نفتي بدون ايران
عربستان پيش از اين عنوان كرده بود كه اين كشور تنها در صورتي تن به فريز كردن توليد نفت خود مي‌دهد كه ساير توليدكنندگان ازجمله ايران نيز به اين طرح بپيوندند. اين درحالي است كه كويت اين سيگنال را به بازار داده كه امكان رسيدن به توافق حتي بدون همراهي ايران نيز موجود است. به گزارش «بلومبرگ»، نماينده كويت در اوپك اعلام كرده كه امكان رسيدن به توافق براي ثابت نگه داشتن توليد نفت وجود دارد حتي اگر ايران به اين طرح كه براي كمك به افزايش قيمت است، نپيوندد. وي در گفت‌وگوي تلفني با بلومبرگ اظهار كرد: «به علت قيمت پايين، كشورهاي توليدكننده نفت چاره‌يي جز رسيدن به توافق در نشست آتي دوحه نخواهند داشت. »
در همين حال به گزارش شانا و به نقل از بيژن زنگنه ايران بنا دارد تا پايان مارس2017 (فروردين96) توليد خود را به 4ميليون بشكه در روز برساند.
جان ديسكال معتقد است: «ادغام مجدد ايران به عنوان يك صادركننده موفق در دوران پساتحريم وضعيت فعلي دروني اوپك را به چالش مي‌كشد. شواهد اين مساله را مي‌توان در اظهارات اخير راجع به اجراي طرح فريز نفتي مشاهده كرد.»
اختلاف 3ساله ميان طرح ايران و آژانس
بلومبرگ همچنين روز گذشته در گزارشي ديگر به قلم آنتوني ديپلا به عملي بودن طرح افزايش توليد نفت ايران پرداخته و مي‌نويسد: «ايران قصد دارد در سال آينده حجم توليد نفت خام خود را به ميزان 800هزار بشكه در روز افزايش دهد، اين افزايش تقريبا معادل كل توليد نفت خام قطر است. اين درحالي است كه طبق گزارش آژانس بين‌المللي انرژي، هدف افزايش توليد نفت خام توسط ايران مي‌تواند از ابتداي سال2020 شروع به محقق شدن كند.»
بلومبرگ در ادامه مي‌نويسد: «بيژن زنگنه روز چهارشنبه اعلام كرده كه برنامه ايران براي افزايش توليد نفت خام به ظرفيت 4ميليون بشكه در روز، از ماه مارس سال آينده (11ماه بعد) اجرايي خواهد شد، زنگنه همچنين گفته است كه در اين برنامه هدف‌گذاري افزايش 800هزار بشكه‌يي نفت خام را در دستور كار قرار خواهد گرفت.»
ايران درحالي برنامه خود براي افزايش توليد نفت خام را دنبال مي‌كند كه اعضاي اوپك به همراهي ساير توليدكنندگان بزرگ نفت خام در جهان ازجمله روسيه قرار است 17آوريل در دوحه پايتخت قطر دورهم جمع شوند تا درباره طرح فريز نفت و ساير راهكارهايي كه مازاد عرضه نفت خام در جهان را كاهش مي‌دهد، با يكديگر به گفت‌وگو بپردازند.
بلومبرگ در ادامه مي‌نويسد: «بعد از برداشته شدن تحريم‌ها عليه ايران در ماه ژانويه در كنار شرايط نامناسب بازار كه با مازاد عرضه روبه‌رو بود، اين كشور به‌دنبال احياي سهم خود از بازار نفت و بازگشت به بازار جهاني نفت خام است.»
درحالي كه ايران براي آخرين بار در سال2008 بود كه ظرفيت توليد 4ميليون بشكه نفت خام در روز را داشت، بلومبرگ با استناد به گزارش ماه فوريه آژانس بين‌المللي انرژي مي‌نويسد: «ايران به احتمال زياد توانايي افزايش دادن توليد به 4ميليون بشكه در روز را تا سال‌هاي2020 نخواهد داشت.»
بلومبرگ در پايان درباره نشستي كه 17آوريل در دوحه براي بررسي طرح فريز نفت برگزار مي‌شود، مي‌نويسد: «مقامات ايراني مي‌گويند تا زماني كه توليدشان به حجم قبل از تحريم‌ها نرسد درباره طرح فريز نفتي گفت‌وگو نخواهند كرد، از طرفي بيژن زنگنه وزير نفت ايران در گفت‌وگو با شانا اعلام كرده كه ايران طي برنامه‌هايي حجم توليد نفت خود را در سال آينده به 4ميليون بشكه در روز خواهد رساند.»
حمید مظفر - الچین یوسفی
