برنامه‌هاي دولت ايران براي جبران عقب‌ماندگي شبكه ريلي

خبر اقتصادی - توسعه بخش ريلي ايران در بيش از 3دهه گذشته كند بوده است. از زمان پيروزي انقلاب اسلامي تنها 3هزار و 418مايل خط راه آهن احداث شده تا 2هزار و 796مايل خط ريلي موجود را توسعه دهد.

براساس گزارشي كه در ماه ژانويه توسط مركز تحقيقات مجلس ايران منتشر شده، بودجه سالانه پيشنهادي از سوي حسن روحاني، دولت بودجه اختصاص يافته براي توسعه بخش ريلي را 12.8درصد افزايش داده و به حدود 21.26تريليون ريال(702ميليون دلار) براي سال مالي منتهي به 20مارس 2017 رسانده است. اما افزايش بودجه بخش ريلي هنوز فاصله زيادي با رقم مورد نياز دارد. حل مشكل واگن‌هاي قديمي و ديگر نارسايي‌هاي زيرساختي مستلزم ميلياردها دلار سرمايه‌گذاري است.

شركت ساخت و توسعه زيرساخت‌هاي حمل و نقل ايران كه از زيرمجموعه‌هاي وزارت راه و شهرسازي است از نظر طول شبكه ريلي و خدمات مسافري و باري از كشورهاي منطقه و كشورهاي صنعتي عقب افتاده است.

اين شركت هنوز براي اتمام 46پروژه‌يي كه قرار بوده تا 19مارس امسال عملياتي شود با مشكل مواجه است. بنابراين براساس گزارش مركز تحقيقات، بودجه پيشنهادي براي سال مالي 17-2016 قرار است 8.78 تريليون ريال (290ميليون دلار) به پروژه‌هاي نيمه تمام اختصاص داده شود و بقيه بودجه بخش ريلي يعني حدود 12.48تريليون ريال(412.2ميليون دلار) صرف يك پروژه ريلي برقي بين اصفهان و اهواز خواهد شد.

با تكميل اين پروژه‌ها، طول خطوط شبكه ريلي در ايران به 7هزار و 456مايل خواهد رسيد. ايران همچنين قصد دارد شبكه ريلي خود را طي يك دهه آينده دو برابر كند و واگن‌هاي قديمي كه با سرعت 55 مايل در ساعت حركت مي‌كنند با ترن‌هاي پرسرعتي كه روي خطوط برقي حركت مي‌كنند، جايگزين كند. به گفته عباس آخوندي، وزير راه و شهرسازي اين كار براي تكميل شدن طي 5 سال به 28ميليارد دلار اعتبار نياز دارد.

يك شبكه ريلي توسعه‌يافته‌تر مزايايي براي ايران خواهد داشت. به گفته يونيسف، نرخ تصادفات جاده‌يي در ايران حدود 20 برابر متوسط جهاني است. ايجاد يك شبكه حمل و نقل ريلي مدرن و توسعه يافته همچنين به كاهش مصرف سوخت و آلودگي هوا كم خواهد كرد. اين دو از چالش‌هاي عمده دولت ايران در مناطق شهري در سال‌هاي اخير بوده‌اند.

به گفته مجيد بابايي، كارشناس صنعت ريلي، شبكه ريلي ايران سالانه حدود 35ميليون تن بار و حدود 27ميليون مسافر جابه‌جا مي‌كند. به گفته آخوندي اين حدود 8 درصد بار و 6 درصد مسافر است. بابايي با انتقاد از سهم كم بخش ريلي كشور در حمل و نقل بار و مسافر خاطرنشان مي‌كند كه با وجود درخواست‌هاي مقامات ارشد براي سرعت بخشيدن به خصوصي‌سازي صنايع، دولت در يك دهه گذشته نتوانسته يك نهاد رگولاتوري ويژه را براي بخش ريلي ايجاد كند.

فعلا دولت اميدوار است كه تا مارس 2021(سال 1400) بتواند ظرفيت حمل مسافر شبكه ريلي كشور را دو برابر كند. مسعود احمدي، معاون فني رييس راه آهن ايران گفت درحال حاضر عمر متوسط واگن‌ها در ايران حدود 29سال است. اين رقم بايد به 15سال كاهش يابد تا با استانداردهاي جهاني مطابقت كند. اين درحالي است كه حتي واگن‌هايي با عمر 55 سال نيز هنوز در شبكه ريلي كشور مورد استفاده قرار مي‌گيرند.