همزمان با پهلوگيري نخستين نفتكش ايراني در آفريقا روي داد
سنگ‌اندازي عربستان عليه نفت ايران
هنوز هيچ خبر رسمي از سوي هيچ كدام از مسوولان دو كشور اعلام نشده است اما اگر به ضرب‌المثل «تا نباشد چيزكي مردم نگويند چيزها» اكتفا كنيم، عربستان همراستا با مشكلاتي كه براي خط هوايي ماهان ايجاد كرده، در حال ايجاد مشكل براي نفتكش‌هايي است كه قصد صادرات نفت از ايران را دارند.
خبر اقتصادی - اين خبري است كه روز گذشته فايننشال‌تايمز آن را منتشر كرده و به نوعي پرده از «تحريم ثانويه» نفت ايران از سوي عربستان برداشته است. در ايران هنوز مشخص نيست كه كدام نهاد در اين زمينه پاسخگو خواهد بود، امور بين‌الملل شركت ملي نفت، شركت ملي نفتكش، سازمان بنادر و كشتيراني و مواردي از اين دست همه در زمينه صادرات نفت فعاليت دارند اما به صورت شفاف و دقيق نيز نمي‌توان هيچ كدام را به عنوان مسوول مشخص و مستقيم در اين حوزه پاسخگو دانست. با پيگيري‌هاي «تعادل» قول پاسخگويي و اخبار تكميلي در اين زمينه از سوي برخي از اين نهادها داده شده اما هنوز به نتيجه خاصي نرسيده است. درنهايت متن خبري كه روزنامه فايننشال‌تايمز چاپ لندن آن را منتشر كرده مهم‌ترين منبع براي اكتفا در وضعيت فعلي محسوب مي‌شود. بنا به گزارش اين روزنامه، برخي منابع خبر داده‌اند عربستان‌سعودي نفتكش‌هاي خارجي كه يكي از 3بندر آخر محل بارگيري‌شان ايران بوده باشد را قبل از ورود به آب‌هاي عربستان وادار به كسب مجوز كرده است. درنهايت محسن قمصري مدير امور بين‌الملل نفت ايران در پاسخي به «تعادل» بيان كرد كه آنها نيز از طريق بازار در اين مورد مطلع شده‌اند. البته اين اخبار در حالي منتشر مي‌شود كه روز گذشته نصرالله سردشتي مدير بازرگاني شركت ملي نفتكش ايران از پهلوگيري نخستين نفتكش ايراني در قاره آفريقا در دوران پس از تحريم خبر داده است.
روزنامه فايننشال‌تايمز روز گذشته نوشت كه عربستان به تقليد از امريكا و براي جلوگيري از افزايش صادرات نفت ايران دست به وضع تحريم‌هاي ثانويه عليه ايران زده و اعلام كرده كه نفتكش‌هاي خارجي كه يكي از ۳بندر آخر محل بارگيري‌شان ايران بوده، بايد قبل از ورود به آب‌هاي عربستان از مقامات سعودي مجوز بگيرند.
در اين بخش از خبر فايننشال‌تايمز كه پارسي‌نيوز آن را ترجمه كرده به اين مساله اشاره شده است كه به گفته تجار و كشتي‌داران، عربستان گام‌هايي را براي كند كردن تلاش‌هاي ايران براي افزايش صادرات نفتش صورت داده و ورود كشتي‌هاي حامل نفت خام ايران به آب‌هاي خود را ممنوع كرده است. اين درحالي است كه باوجود لغو تحريم‌ها ايران با موانع بيمه‌يي، تامين مالي و حقوقي‌اي نيز براي صادرات نفت خود مواجه است.
براساس توافق جامع هسته‌يي كه بين ايران و قدرت‌هاي جهاني منعقد شده، تهران اجازه دارد صادرات نفت خود به اروپا و ديگر كشورهاي جهان را از سر بگيرد.
از زمان لغو تحريم‌ها، ايران تنها توانسته مقادير كمي نفت به چند شركت اروپايي ازجمله كپساي اسپانيا، توتال فرانسه و ليتاسكوي روسيه بفروشد.
به گفته كشتي‌داران، تا اواسط ماه آوريل، تنها 8تانكر از جزيره خارك ايران عازم اروپا خواهند شد و تنها 12ميليون بشكه نفت را حمل خواهند كرد.
اطلاعيه‌يي كه يك شركت بيمه نفتكش‌ها در ماه فوريه براي اعضاي خود منتشر كرده، نشان مي‌دهد رژيم سعودي اعلام كرده كشتي‌هاي ايراني حامل نفت اين كشور نبايد وارد بنادر عربستان و بحرين شوند.
در اين بخشنامه آمده كه كشتي‌هايي هم كه يكي از 3بندر آخر محل بارگيري‌شان در ايران بوده، بايد قبل از ورود به آب‌هاي اين دو كشور از مقامات عربستاني و بحريني كسب اجازه كنند.
ايران همچنين تاكنون نتوانسته مجددا به تانكرهاي ذخيره نفت در قطب كليدي ترانزيت نفت در ساحل مصر در درياي مديترانه كه بخشي از سهام آن متعلق به عربستان است دسترسي مجدد پيدا كند. اتحاديه تانكري اينترتانكو و ديگر فعالان اين صنعت مي‌گويند هيچ دستورالعمل رسمي‌اي از دولت عربستان دريافت نكرده‌اند اما ابهام درباره چگونگي عبور از آب‌هاي اين كشور تمايل برخي شركت‌هاي تانكري را براي حمل نفت ايران كاهش مي‌دهد. يك كشتي‌دار در اين زمينه گفت: «اين يك ريسك ناشناخته است... كسي نمي‌خواهد رابطه‌اش را با سعودي‌ها مختل كند.»به گزارش «تعادل»، در بخش بعدي خبر فايننشال‌تايمز كه پارس‌نيوز آن را ترجمه نكرده، آمده است كه مديران نفتي ايران نگراني خود را از اين وضعيت در بازار نشان داده و بيان كرده‌اند كه اين اقدام به مشكلات ديگري كه آنها در مسير افزايش صادرات نفت دارند اضافه خواهد كرد.
فايننشال‌تايمز همچنين در ادامه به اين مساله اشاره كرده كه از 3شركت آرامكو، استيت اويل و شركت كشتيراني عربستان‌سعودي در اين زمينه نظر خواسته اما آنها پاسخگو نبوده‌اند. اف‌تي در بخشي ديگر به اين مساله اشاره مي‌كند كه ايران در تلاش براي به دست آوردن دسترسي به مخازن ذخيره‌سازي در بخشي از ساحل درياي مديترانه در نزديكي مصر به عنوان يكي از كليدي‌ترين نقاط ترانزيت است كه اكنون بخشي از آن به عربستان‌سعودي تعلق دارد.
از سوي ديگر انجمن تانكرداران نفت اينترتانكو اعلام كرده‌اند كه هر چند عربستان‌سعودي هيچ اطلاعيه رسمي‌اي در اين زمينه به آنها نداده است، اما عدم قطعيت موجود باعث مي‌شود اراده براي صادرات نفت از ايران كمتر شود. فايننشال‌تايمز ادامه مي‌دهد: ميزان نفت ذخيره شده از سوي ايران در درياها، از ابتداي سال ميلادي جديد 10درصد افزايش يافته است. اين اطلاعات براساس ديتاهاي ماري تايم ديتا نشان داده شده و فاش مي‌كنند كه ميزان اين ذخاير اكنون به بيش از 50ميليون بشكه رسيده است.
تنش‌هاي ديپلماتيك ميان ايران و عربستان كه با درگيري‌هاي خونبار سوريه به اوج خود رسيده است، بر دايره تجارت تاثير گذاشته و جنگي را بر سر سهم از بازار نفت در وضعيت نه چندان مناسب اين بازار به راه انداخته است. بخشي از كند بودن سرعت افزايش صادرات نفت ايران به كشورهاي اروپايي از عدم دسترسي اين كشور به تجهيزاتي ناشي مي‌شود كه توسط يك شركت عرب خط لوله به نام «سومد» اداره مي‌شود. پيش از اعمال تحريم‌ها ايران نفت خام خود را از طريق اين خطوط لوله از درياي سرخ به درياي مديترانه صادر مي‌كرد. 50درصد مالكيت اين خطوط لوله در دست مصر است و كشورهاي عرب حاشيه خليج‌فارس اعم از عربستان‌سعودي، كويت و امارات كنار هم 45درصد ديگر مالكيت اين تجهيزات را دارا هستند. برخي تجار اعتقاد دارند كه عربستان دسترسي ايران به خطوط لوله سومد را مسدود كرده است، البته برخي ديگر اعتقاد دارند كه اين امكان وجود دارد قراردادهايي كه ايران از زمان پيش از تحريم داشته است اكنون از طريق اين خطوط ادامه يابد.
البته برخي ديگر از معامله‌گران معتقدند مشكلات تهران براي فروش نفت خام، خود خواسته است. اين مشكلات در برخي موارد از عدم تمايل ايراني‌ها به اعمال تخفيف و ضميمه كردن بند مقصد دقيق و مقررات ديگري در اين زمينه ناشي مي‌شود. برخي مشكلات بيمه‌يي نيز همچنان بر جاي خود باقي است و برخي صاحبان نفتكش‌ها مجبور هستند نرخ بالاتري از حالت معمول را براي بيمه شدن در اين زمينه پرداخت كنند.
نخستين نفتكش ايراني در آفريقا
اما در كنار اين اخبار كه به مشكلات و چالش‌هاي ايران براي صادرات نفت اشاره دارد، روز گذشته مدير بازرگاني شركت ملي نفتكش ايران از پهلوگيري نخستين كشتي اين شركت در بنادر آفريقا پس از لغو تحريم‌ها خبر داد. نصرالله سردشتي با بيان اينكه همه كشتي‌هاي ناوگان شركت ملي نفتكش ايران پارسال فعال و عملياتي بوده‌اند، گفت: هر چند در حال حاضر ٩٠درصد ناوگان اين شركت در خدمت صادرات نفت جمهوري اسلامي ايران است اما آماده هستيم با هماهنگي شركت ملي نفت، هر چه سريع‌تر به بازارهاي اروپا برگرديم. وي با بيان اينكه ناوگان شركت ملي نفتكش ايران به لحاظ فني و عملياتي مشكلي براي تردد در آب‌هاي اروپا ندارد، اظهار كرد: از ١٧ژانويه٢٠١٦ و با اجرايي شدن برجام، تلاش‌هاي ما براي اخذ كلاس، پرچم و بيمه كشتي‌هاي اين شركت بيش از گذشته شدت گرفت كه در نتيجه اين اقدام‌ها، مسائل مربوط به پرچم و كلاس كشتي‌هاي ناوگان به‌طور كامل حل شد. سردشتي در مورد بيمه كشتي‌ها نيز افزود: از موانع مهم در اخذ پوشش P&I از كلوب‌هاي عضو گروه بينالمللي معروف به IGA، خلأ پوششي ناشي از مشاركت داشتن بيمهگران اتكايي امريكايي در بخش قابل‌توجهي از برنامه اتكايي اين كلوب‌ها بوده است كه با پيگيري‌ها و رايزني‌هاي مستمر به عمل آمده اين كمبود تا حد زيادي برطرف شده به‌طوري كه به‌زودي شاهد ورود كشتي‌هاي اين ناوگان به اين كلوب‌ها و حضور ناوگان شركت ملي نفتكش در ترمينال‌هاي اروپايي و ديگر ترمينال‌هاي بزرگ نفتي در دنيا نيز خواهيم بود.
مدير بازرگاني شركت ملي نفتكش ايران سپس از پهلوگيري نخستين كشتي اين شركت در بنادر آفريقا پس از لغو تحريم‌ها خبر داد و اضافه كرد: تا پيش از لغو تحريم‌ها، كشتي‌هاي شركت ملي نفتكش تنها در بنادر 6كشور تعيين شده براي صادرات نفت كشور پهلو ميگرفتند اما در راستاي بازاريابي انجام شده، اواخر اسفندماه سال گذشته، شاهد پهلوگيري نخستين كشتي اين شركت در بندري جز بنادر اين 6كشور بوديم. وي گفت: اميدواريم به‌زودي شاهد پهلوگيري كشتي‌هاي شركت ملي نفتكش ايران در بنادر اروپايي باشيم. سردشتي با بيان اينكه ناوگان شركت ملي نفتكش ايران تا پيش از تحريم‌ها همواره مورد توجه شركت‌هاي معظم نفتي بوده است، بيان كرد: در اين راستا نخستين كشتي ناوگان شركت ملي نفتكش ايران پس از لغو تحريم‌ها در اسفند ماه پارسال به اجاره يكي از شركت‌هاي بزرگ نفتي درآمد.
نادی صبوری
