خبراقتصادي - براساس آمار مقدماتي گمرك از 12 ماهه سال 1394، حجم تجارت غيرنفتي ايران در مجموع، به 83ميليارد و 914ميليون دلار رسيد.
اين در حالي است كه در 12ماهه سال 1393، حجم تجارت غيرنفتي ايران 91ميليارد و 592 ميليون دلار بوده است. آمار گمرك حاكي است كه تجارت خارجي ايران در سال ۹۴، كاهش ۱۶.۱۱درصدي در بخش صادرات و ۲۲.۵۳درصدي در بخش واردات داشته است.
بر اساس گزارش گمرك ايران، تراز تجاري كشورمان از فروردينماه سال ۱۳۹۴ تا پايان اسفندماه مثبت ماند و در نهايت در پايان سال ۱۳۹۴ كارنامه تجارت خارجي كشورمان با ۹۱۶ميليون دلار مازاد تراز تجاري بسته شد كه در تاريخ تجارت خارجي كشورمان سابقه نداشته است. در سال ۱۳۹۴، در مجموع به ميزان ۴۲ميليارد و ۴۱۵ ميليون دلار انواع كالا صادر و ۴۱ميليارد و ۴۹۹ ميليون دلار كالا نيز وارد كشور شد.
از سوي ديگر، اين آمار حاكي از آن است كه در سال ۱۳۹۴ به ميزان ۱۲ميليارد و ۷۰ميليون دلار ارز كمتري نسبت به سال۱۳۹۳ صرف واردات شده است. همچنين در اين مدت، حجم صادرات كشورمان به ۹۳ميليون و ۵۲۰ هزار تن و حجم واردات كشورمان به ۳۵ ميليون و ۷۰هزار تن رسيد كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل، به ترتيب 18/7درصد و 47/18درصد كاهش داشته است. بر اين اساس ما شاهد افزايش ميانگين قيمت كالاهاي صادرات كشورمان در سال گذشته بوديم كه از كاهش نسبتا محسوس خامفروشي حكايت دارد؛ بهطوري كه متوسط قيمت هر تن كالاي صادراتي كشورمان در سال گذشته، به ۴۶۱ دلار رسيد و 22/1درصد افزايش يافت. همچنين متوسط قيمت هر تن كالاي وارداتي به يك هزار و ۱۸۳دلار رسيد كه ۵درصد كاهش داشته و نشان ميدهد، سهم مواد اوليه از واردات كشورمان در سال گذشته افزايش يافته است. اين آمار حاكي از تفاوت قيمتي 722 دلاري واردات و صادرات به ازاي هر تن كالاست و عملا واردات كشور به اين ميزان، گرانتر از صادرات تمام شده است.
كاهش صادرات محصولات پتروشيمي
بررسي اقلام عمده كالاهاي صادراتي كشورمان در سال ۱۳۹۴ نشان ميدهد، جايگاه ميعانات گازي در ميان كالاهاي صادراتي بهشدت افت داشته و سال گذشته 42/52درصد، صادرات ميعانات گازي افت داشته و تاثير قابلتوجهي بر افت صادرات غيرنفتي كشورمان گذاشته است كه تحت تاثير نوسانات شديد قيمت نفت صورت گرفته است. با اين وجود صادرات انواع محصولات پتروشيمي و ساير كالاها با روند كاهشي بسيار كمتري مواجه بوده و فقط ۲درصد كاهش داشتهاند كه البته در صورت تفكيك محصولات پتروشيمي از ساير كالاها شاهد افزايش صادرات پتروشيميها هم بودهايم. اما در مجموع، عمده كالاهاي صادراتي به ترتيب شامل گازهاي نفتي و هيدروكربورهاي گازي شكل مايع شده با سهم 40/4درصد از كل ارزش صادرات، پروپان مايع شده با سهم 98/3درصدي و قير با سهم 47/3درصدي بوده است. عمده كالاهاي وارداتي كشورمان هم به ترتيب شامل ذرت دامي با سهم 39/3درصدي از كل ارزش واردات، گندم با سهم9/2صدم درصدي، لوبياي سويا با سهم 75/1درصدي، برنج با سهم 64/1 درصدي و كنجاله سويا با سهم 62/1درصدي قرار دارد.
كاهش 18درصدي واردات كالاي چيني
در سال ۱۳۹۴به ترتيب كشورهاي چين، عراق، امارات متحده عربي ، افغانستان و هند عمدهترين خريداران كالاهاي ايراني بودهاند كه سهم كشورهاي امارات متحده عربي و افغانستان از كالاهاي صادراتي ايران در مقايسه با سال ۱۳۹۳ افزايش داشته و سهم هند نيز ثابت مانده است، اما سهم چين از كالاهاي صادراتي ايران بيش از ۲۳درصد كاهش داشت. عمدهترين كشورهاي صادركننده كالا به ايران در سال گذشته نيز به ترتيب شامل چين، امارات متحده عربي ، كرهجنوبي، تركيه و سوييس بودهاند كه مهمترين نكته در اين خصوص كاهش ۱۸درصدي واردات كالاي چيني به كشورمان در سال ۱۳۹۴ بوده است. همچنين آمارها نشان ميدهد كه سهم كشور سوييس به عنوان كشوري كه محل انجام معاملات كالاهاي ساير كشورها در آنجا بوده از تجارت خارجي كشورمان به ميزان ۵درصد افزايش يافته و سهم امارات متحده عربي در انجام معاملات كالاهاي وارداتي به ايران ۳۶ درصد كاهش داشته است.
كاهش 23درصدي واردات از تركيه
در همين حال، واردات كالا از تركيه در سال گذشته با رسيدن به رقم 013/3ميليارد دلار نسبت سال قبل كاهش 07/23درصدي داشته است. چهارمين شريك وارداتي ايران در جهان بر اساس آمار گزارش مقدماتي تجارت كشور در سال 1394 علاوه بر كاهش 23درصدي ارزش دلاري واردات از اين كشور نسبت به سال قبلش، سهم 26/7درصدي از كل واردات ايران را به لحاظ ارزش دلاري از جهان داشته است كه به لحاظ وزني نيز واردات از همين كشور با 6/2ميليون تن كه نسبت به سال قبل 27.03درصد كاهش داشته است، 42/7درصد از حجم وزني كل واردات كشور را به خود اختصاص داده است. بنا بر جزييات آمار واردات در 11ماهه سال 1394، تجار ايراني 3998 گروه كالايي را از تركيه وارد كردند كه 10 قلم عمده آن 2/25 درصد از كل واردات از تركيه را تشكيل ميدهند. بر اساس اين آمار 10 قلم عمده كالاي وارداتي از تركيه شامل موز سبز تازه يا خشك كرده، ساير به صورت دانه جز گندم دامي، سوپر فسفاتكها، سيگار حاوي توتون، تختههاي فيبري از چوب يا ساير مواد چوبي، كاغذ مقوا، ساير مكملهاي دارويي براي خردهفروشي كه توليد داخلي مشابه ندارند، لوبياي سويا جز دانه حتي به صورت خرد شده و فسفات كلسيم طبيعي، فسفات آلومينوكلسيك طبيعي وگل سفيد فسفاته آسياب شده است.
واردات 51 هزار دستگاه خودرو
در سال گذشته يكي از موفقترين سياستهاي دولت در جلوگيري از واردات خودروهاي بالاي ۲۵۰۰ سيسي يا لوكس پياده شد، به نحوي كه در سال ۱۳۹۴ با اجرايي شدن اين سياست و چشمپوشي دولت از درآمدهاي حاصل از محل واردات خودرو به دليل ممنوعيت واردات خودروهاي بالاي2500 سيسي، واردات خودرو بيش از ۵۰درصد كاهش يافت و تعداد ۵۱هزارو ۵۲۲ دستگاه انواع خودرو وارد كشورمان شد. ميزان واردات خودرو در سال ۱۳۹۳ به تعداد ۱۰۳هزار و ۹۱۸ دستگاه بود. از سوي ديگر ارزش واردات خودرو هم كاهش قابلتوجهي داشت و با 80/42صدم درصد كاهش به يك ميليارد و ۲۳۰ ميليون دلار رسيد. در سال ۱۳۹۳ به ميزان ۲ ميليارد و ۱۵۱ميليون دلار صرف واردات انواع خودرو شده بود.
خودرو در صدر واردات از امارات
واردات ايران از امارات در سال گذشته به رقم 7 ميليارد و 837 ميليون دلار رسيد كه خودرو در صدر جدول واردات از اين كشور قرار دارد. بر اساس آمار مقدماتي تجارت خارجي ايران در سال 1394، واردات از امارات متحده عربي در اين سال با رقم 8/7 ميليارد دلار معادل 88/18 درصد از سهم كل ارزش واردات كشور را تشكيل ميدهد كه اين رقم نسبت به سال قبلش تا 36درصد كاهش داشته است. همچنين ميزان واردات وزني از امارات نيز با 6ميليون و 314 هزار تن، با اختصاص سهمي مشابه ارز دلاري از كل حجم واردات به خود تا 24درصد كاهش را نسبت به سال قبل نشان ميدهد. جزييات آمار 11ماهه تجارت ايران و امارات به عنوان دومين شريك وارداتي ايران نشان ميدهد كه تجار ايراني در سالي كه گذشت 3635 گروه كالايي را وارد ايران كردند كه 10 قلم عمده واردات به لحاظ ارزش دلاري از اين كشور، 26 درصد از كل واردات از امارات را شامل ميشود كه خودرو و وسايل نقليه موتوري در صدر جدول واردات از اين كشور قرار دارند. 10قلم عمده كالاي وارداتي از امارات متحده عربي به ترتيب ارزش دلاري شامل وسايل نقليه موتوري با حجم سيلندر 1500 تا 2000 سي سي جز آمبولانس و هيبريدي، وسايل نقليه داراي موتور پيستوني درونسوز تناوبي جرقهيي بين 2000 تا 2500 سيسي، كنجاله (Oilcake) و ساير آخالكهاي جامد كه از استخراج روغن سويا به دست ميآيد، قطعات بياستخوان منجمد از نوع گاو، محصولات از آهن يا فولاد غير ممزوج تخت وگرم نوردشده، كره بستهبندي شده، محصولات از فولادهاي ممزوج تخت فقط گرم نوردشده، موز سبز تازه يا خشك كرده، اجزا و قطعات توربينهاي بخار و جو به استثناي بذر است.
5 محصول كشاورزي ركورددار واردات
بنابراين گزارش بر اساس جديدترين آمار ارائه شده گمرك در 12ماهه سال گذشته يكهزار و 405 ميليون دلار ذرت با سهم ارزشي 3.39درصد، رتبه اول واردات كشور و ميزان واردات گندم خوراكي 867 ميليون دلار با سهم ارزشي 2.09درصد است. ميزان واردات لوبياي سويا 728ميليون دلار با سهم ارزشي 1.75درصد، واردات برنج 680ميليون دلار با سهم ارزش 1.64درصد و واردات كنجاله سويا 672 ميليون دلار و سهم ارزش آن 1.62درصد، در 12 ماه سال 94 است.