وضعيت بازار نفت در آغاز سال جديد و چشم‌انداز قيمت نفت
تب سرد نفت در نوروز 95
قيمت جهاني نفت در آغازين روزهاي سال جديد خورشيدي مجددا در سراشيبي سقوط قرار گرفته است. سايه مازاد عرضه نفت كماكان بر سر بازارها سنگيني مي‌كند. انبارها مملو از نفت‌خام است. هيچ توليدكننده‌يي به تنهايي حاضر به پيشقراول شدن براي كاهش توليد خود نيست. آنچه از فحواي كلام توليدكنندگان خارج مي‌شود، اين است كه يا همه با هم وضعيت توليد را كنترل كنيم يا اينكه همه با هم مي‌ميريم!
خبر اقتصادی - اين روزها بازار بيش از هر مساله‌يي به طرح فريز نفتي حساس است. همان‌طور كه اعلام اين طرح سبب شد تا براي مدتي قيمت نفت بالا برود، پيش‌بيني شكست اين طرح نيز سبب كاهش قيمت‌ها شده است. عربستان كه با همراهي روسيه و ديگر كشورهاي توليدكننده نفت اوپك اين طرح را به راه‌انداخته بود به نظر مي‌رسد كه كم‌كم در حال پشيمان‌شدن و فاصله‌گرفتن از آن است و خبرهايي از بهره‌برداري مجدد از ميادين نفتي جديد از اين كشور به گوش مي‌رسد. در عين حال مقامات اين كشور در لفافه ايران را مقصر عنوان مي‌كنند و در گوشه و كنار فضاي رسانه همراهي همه توليدكنندگان را شرط پايبندي خود به فريز نفتي مي‌دانند. هرچند كارشناسان معتقدند اين طرح حتي در صورت موفقيت نيز تاثير قابل توجهي بر بازار نخواهد داشت چرا كه مشكل اصلي بازار يعني مازاد عرضه را حل نمي‌كند.
تصميم براي آينده نفت در دوحه
مجموعه اين عوامل سبب شده است تا نشستي كه قرار است حدود دو هفته ديگر در دوحه قطر برگزار شود و طي آن كشورهاي اوپك و ديگر توليدكننده‌هاي نفت به‌خصوص روسيه گرد هم آيند تا براي آينده توليد نفت خود تصميم بگيرند از اهميت فوق‌العاده‌يي برخوردار شود. اما از هم‌اكنون ترديدهاي بسياري درباره ثمربخش بودن اين نشست به چشم مي‌خورد و همين ترديدها فرمان قيمت‌هاي نفت را مجددا به سوي دره سقوط چرخانده است.
به گزارش رويترز روز گذشته حجم معاملات آتي نفت با كاهش روبه‌رو شد. اين مساله ناشي از مازاد عرضه موجود در بازار، افزايش ارزش دلار و وضعيت نه چندان اميدواركننده بازارهاي سهام در آسيا بود. البته داده‌هاي آماري نشان مي‌دهد كه آنچه سبب جلوگيري از سقوط بيشتر قيمت نفت در اين روز شد، كاهش توليد نفت‌خام امريكا بود. موضوع ديگري كه سبب كاهش قيمت نفت‌خام شد، افزايش ترديدها نسبت به طرح فريز نفتي و كمك آن به بازار است. ثابت نگهداشتن توليد نفت كشورهاي اوپك و روسيه در سطح ماه ژانويه انگيزه‌يي براي افزايش موقت قيمت نفت در هفته‌هاي گذشته شد. اما همان‌طور كه پيش از اين نيز كارشناسان اظهار كرده بودند اين افزايش قيمت پايدار نخواهد بود و به زودي بازار با ماهيت حقيقي اين طرح و تاثير آن بر بازار مواجه خواهند شد. در عمل نيز همين امر اتفاق افتاد. به گزارش رويترز در هفته گذشته عربستان‌سعودي خبر از بازگشايي مجدد ميدان نفتي «خفجي» مشترك با كويت با ظرفيت توليد 300هزار بشكه در روز داد.
رشد 6درصدي قيمت در 3 ماه
به گزارش رويترز روز گذشته قيمت نفت‌خام برنت براي تحويل در ماه ژوئن با 64 سنت كاهش به 39 دلار و 69 سنت در هر بشكه رسيد. هرچند قيمت نفت‌خام برنت در سه‌ماهه اول سال 2016 حدود 6 درصد رشد داشت. اين رشد قيمت براي نخستين بار پس از رشد قيمت 15درصدي رخ‌داده در سه‌ماه دوم سال 2015 اتفاق مي‌افتد. قيمت نفت‌خام امريكا نيز كاهش 64 سنتي را تجربه كرده و به سطح قيمت 37دلار و 70سنت در هر بشكه رسيد. حجم پايين معاملات و نگراني‌ها در مورد مازاد عرضه پيش‌رو و رصد نشست آتي توليدكنندگان نفت در 17آوريل در دوحه قطر، اخيرا سبب كاهش قيمت‌ها شده است.
به گزارش رويترز توماس وارگا، تحليلگر مركز PVM Oil انگلستان در اين رابطه اظهار مي‌كند: «اميدواري‌ها در مورد تاثير بالقوه روند نزولي توليد نفت توسط كشورهاي اوپك و غيراوپكي افزايش داشته است. اما مشاهده تاثير نگهداشتن سطح توليد در ماه ژانويه بر قيمت‌هاي نفت دشوار است. در سال جاري هيچ‌گونه برقراري مجدد تعادل در قيمت‌ها وجود نخواهد داشت.»
گزارش ماهانه رويترز نشان مي‌دهد كه در ماه مارس توليد نفت كشورهاي اوپك افزايش داشته است. اين افزايش ناشي از افزايش توليد نفت ايران پس از برداشته‌شدن تحريم‌هاي اين كشور و نزديك‌شدن صادرات نفت از جنوب عراق به ركورد قبلي است.
اما مقامات عربستان‌سعودي بار ديگر فريز توليد نفت خود را منوط به همراهي ايران و ديگر توليدكننده‌هاي بزرگ نفت جهان دانستند. در تازه‌ترين اظهارنظر محمد بن سلمان جانشين وليعهد عربستان كه پيش از اين اظهارات چنداني در مورد مسائل نفتي نمي‌كرد و بيشتر سرگرم مسائل نظامي اين كشور در يمن و ديگر كشورهاي منطقه بوده است در گفت‌وگويي با بلومبرگ بر اين مساله تاكيد كرده است. به گزارش بلومبرگ، اين اظهارنظر پادشاه 30 ساله سعودي، بيش از پيش خروجي نشست آتي اوپك و ديگر توليدكنندگان نفت را زير سوال برده است. با توجه به اينكه وزير نفت ايران پيش از اين به صراحت تاكيد كرده است تا زماني كه سطح توليد اين كشور به پيش از دوران تحريم باز نگردد همراهي با طرح فريز نفتي نخواهد داشت. بن‌سلمان در اين رابطه گفت: «اگر حتي يك كشور وجود داشته باشد كه تصميم به افزايش توليد نفت خود بگيرد ما نيز به هيچ فرصتي براي (براي افزايش توليد نفت خود) كه در منزل ما را بزند، جواب رد نخواهيم داد.»
اما همان‌طور كه در ابتداي گزارش اشاره شد آنچه قيمت نفت را از سقوط بيشتر نجات داد، كاهش توليد نفت‌خام امريكا بود. توليد نفت امريكا در ادامه روند كاهشي خود در چهار‌ماه اخير در ماه ژانويه به پايين‌ترين سطح خود از سال 2014 رسيده است. بازار نيز به دقت توليد نفت اين كشور را زيرنظر دارد و انتشار داده‌هاي جديد از توليد نفت اين كشور جهت‌دهي بيشتري به قيمت‌هاي جهاني خواهد داد.
امريكايي‌ها در مرز ورشكستگي
به گزارش رويترز كاهش قيمت نفت‌خام سبب شده است كه از سال 2015 بيش از 50 توليدكننده نفت و گاز امريكاي‌شمالي در مرز ورشكستگي قرار گيرند. اگرچه اين شركت‌ها تنها يك‌درصد توليد امريكا را در بر مي‌گيرند اما پيش‌بيني‌ها بر اين است كه اين آمار رو به افزايش است. مركز مشاوره خدمات حرفه‌يي Deloitte امريكا پيش‌بيني مي‌كند كه در سال جديد يك‌سوم توليدكنندگان نفت شيل امريكا در خطر ورشكستگي قرار خواهند گرفت.
اما تحليلگران رويترز به اين نتيجه دست‌يافته‌اند كه اين ورشكستگي‌ها تاثير بسيار اندكي بر توليد نفت‌خام امريكا داشته است. در واقع تمايل حفاران براي ادامه فعاليت خود در چاه‌هاي نفت با وجود اين شرايط وخيم، خط بطلاني بر اين عقيده است كه تعميق مخاطرات مالي منجر به كاهش آني در توليد نفت يا افزايش قيمت‌ها خواهد شد. يكي از شركت‌هايي كه در شرايط ورشكستگي قرار دارد شركت «مگنام‌هانتر» واقع در تگزاس است. اين شركت با وجود بدهي‌هاي فراوان و دعاوي قضايي، توليد نفت و گاز خود را در فاصله اواسط سال 2014 تا اواخر 2015 حدود يك‌سوم افزايش داده است.
راه دشوار دستيابي به نفت 50دلاري در 2016
به نظر مي‌رسد، كليد افزايش قيمت نفت‌خام در سال جاري و رسيدن به سطح حداقل 50دلاري در نشست 17آوريل دوحه باشد. آنچه بديهي است، افزايش قيمت نفت تنها با از بين‌بردن مازادعرضه بازار اتفاق خواهد افتاد. به گزارش CNBC در اين رابطه «هليما كرافت» رييس بخش جهاني استراتژي بازارهاي كالا در بانك سرمايه‌گذاري كانادايي RBC Capital Markets مي‌گويد: «ما كماكان شاهد برقراري مازادعرضه در بازار هستيم. ما هنوز نگراني‌هايي در مورد سطح ذخاير كشورها داريم. بنابراين ما خواهان اين هستيم كه ببينيم از ديدار كشورهاي اوپكي و غيراوپكي در 17آوريل چه چيزي خارج مي‌شود.»
وي در رابطه با پيش‌بيني خود از قيمت نفت در سال 2016 اظهار كرد: «ما فكر مي‌كنيم كه حركت به سمت قيمت 50دلار براي هر بشكه نفت آسان‌تر از حركت به سمت 60 يا 65دلار باشد. (اما براي تحقق اين موضوع) ما نياز داريم تا كاهش ذخاير نفت را مشاهده كنيم.»
به گفته اين كارشناس برجسته بازارهاي كالا، در حال حاضر توليد نفت امريكا از 9ميليون و 600هزار بشكه در آوريل سال گذشته به حدود 9ميليون بشكه رسيده است. هرچند وي تاكيد كرد كه مازادعرضه موجود در بازار به راحتي از بين نخواهد رفت.
وي همچنين علاوه بر اين عوامل، اظهارات مقامات رسمي فدرال رزرو امريكا را نيز مدنظر قرار داده است. در 10روز گذشته دو نفر از مقامات ارشد بانك مركزي امريكا با اظهارات خود در مورد احتمال افزايش نرخ بهره در ماه آوريل سبب افزايش قيمت دلار و فشار روي بازار كالاها به‌خصوص نفت شدند.
حميد مظفر
