خسارات جاني و مالي تصادفات جاده‌اي در نوروز 95
خسارت 2000ميليارد توماني تلفات جاده‌اي
15روز تعطيلي، فرصتي است كه به راحتي دست نمي‌دهد. در دنياي ماشيني امروز كه ايراني‌ها را به كار سخت، يكنواخت و مداوم واداشته است، عيد نوروز فرصتي است براي استراحت و بازگشت به اصالت فراموش شده زندگي انساني؛ يعني نفس زندگي كردن و لذت بردن از آن.
خبر اقتصادی - بسياري از مردم، زندگي اصيل خود را در سفر مي‌يابند، بنابراين در ايام عيد به طرق مختلف سفر را تجربه مي‌كنند. اين واقعيت باعث شده كه سفر در ايام نوروز، به يك صنعت خاص و يكتا مبدل شده و در مقام يك ژانر مجزا، «سفر نوروزي» نام بگيرد. «سفر نوروزي» مانند هر صنعت ديگري، درآمدها و هزينه‌هاي خاص خود را داشته و ميزان اين درآمد و هزينه، به اندازه خدمات ارائه شده بستگي دارد. اما هزينه‌هاي سفرهاي نوروزي برخلاف ساير صنايع، به هزينه‌هاي ثابت و جاري صنعت محدود نمي‌شود. «تلفات» هزينه‌يي است كه در ساير صنايع معمول نيست، اما متاسفانه به جزئي جدايي ناپذير از سفرهاي نوروزي تبديل شده است؛ تلفاتي كه جدا از خسارات مالي و از بين رفتن سرمايه انساني، به نابودي جان‌هاي شيرين آدميان مي‌انجامد.
344 نفر، قرباني تصادفات جاده‌اي
«تا پايان روز سه‌شنبه، 10 فروردين، 344 نفر در تصادفات جاده‌يي جان خود را از دست داده‌اند.» اين آماري است كه پليس راهور ناجا اعلام كرده است. به گزارش پايگاه خبري الف، اسكندر مومني، جانشين فرمانده ناجا در حاشيه بازديد از عملكرد پليس و ساير دستگاه‌هاي خدماتي و امدادرساني در محور چالوس با اشاره به تصادفات نوروز امسال گفت: «خودرو پرايد در اين ايام بيشترين تصادفات رانندگي را داشته است.»
وي با بيان اينكه در اين ايام بيش از ۲ هزار ميليارد تومان خسارت مادي به كشور وارد شده است، افزود: «مي‌توان با ايمن‌سازي راه‌ها و خودروها، از اين ميزان خسارت كاست چراكه اين خسارت معادل ۶درصد توليد ناخالص ملي است.»
اما چرا تعداد تصادفات جاده‌يي در ايران اين‌قدر زياد است؟ بسياري از كارشناسان، فرهنگ ضعيف رانندگي را يكي از عوامل اصلي تصادفات مي‌دانند. تخلفات گسترده رانندگان ايراني، مانند سرعت غيرمجاز و پايبند نبودن به خطوط سفيد جاده، احتمال تصادف در جاده را بالا مي‌برد. دردناك آنجاست كه بي‌احتياطي و قانون‌گريزي يك راننده، مي‌تواند به تصادفي منجر شود كه جان سرنشينان و ساير رانندگاني كه به قانون پايبند بوده‌اند را نيز به خطر بيندازد.
نبود زيرساخت‌هاي مناسب حمل و نقل هم يكي از ديگر عوامل تصادفات جاده‌يي شناخته مي‌شود. جاده‌هاي پر شيب و نازك، پيچ‌هاي تند، روشنايي كم، آسفالت بي‌كيفيت و ويژگي‌هايي از اين دست، باعث مي‌شود كه برخي جاده‌هاي ايران براي رانندگي نامناسب و خطرناك باشند. اما آيا دو عامل ذكر شده تنها علل ازدياد تصادفات جاده‌يي است؟ نمي‌توان منكر شد كه مهم‌ترين علت تصادفات جاده‌يي، وجود حمل و نقل جاده‌يي است. درواقع اگر در جاده‌ها ترددي صورت نگيرد، تصادفي نيز رخ نخواهد داد. اما آيا مي‌توان به اين بهانه مردم را از سفر و استفاده از ظرفيت‌هاي حمل و نقل بازداشت؟
ظرفيت به اتمام رسيده است
طبيعتا نمي‌توان حمل و نقل را متوقف كرد، اما آيا راهكاري براي كاهش سفرهاي جاده‌يي وجود دارد؟ جواب بسيار ساده است؛ بله، حمل و نقل ريلي، هوايي و دريايي مي‌توانند جايگزين‌هاي مناسبي براي سفرهاي جاده‌يي باشند. افزايش ظرفيت ساير روش‌هاي حمل و نقل، خواه ناخواه از بار ترافيك جاده‌هاي ايران خواهد كاست و اين به آن معناست كه تصادفات جاده‌يي نيز كاهش مي‌يابد. اما آيا اين روش‌ها ظرفيت لازم براي پاسخگويي به نياز مسافران نوروزي را دارند؟
براي پاسخگويي به اين سوال، بايد نگاهي به ميزان استفاده از حمل و نقل دريايي، هوايي و ريلي در نوروز 1395 انداخت. آمار ارائه شده نشان مي‌دهد كه اقبال به روش‌هاي حمل و نقل عمومي در ايام نوروز افزايش داشته است. در مورد حمل و نقل هوايي، اين آمار از رشد 14درصدي خبر دارد.
به گزارش ايرنا، رضا جعفرزاده مدير روابط عمومي سازمان هواپيمايي كشوري، با بيان اينكه پروازهاي نوروزي از 25 اسفند 94 آغاز و تا 15 فروردين ماه 95 ادامه دارد، گفت: 41شركت خارجي و 12شركت داخلي در اين ايام كار جابه‌جايي مسافران هوايي را بر عهده دارند كه از 2ميليون و 500هزار مسافر جابه‌جا شده تا 12 فروردين ماه بيش از يك ميليون و 820هزار نفر داخلي و بقيه خارجي بوده است.
وي با بيان اينكه تعداد پروازها از 770 پرواز در روز به 1045پرواز در اين ايام افزايش يافته است، اظهار كرد: فرودگاه مهرآباد از آغاز پروازهاي نوروزي تا آخر 11فروردين ماه شاهد انجام 5هزار و 540 پرواز نشست و برخاست ركوردار سرويس‌دهي به مسافران نوروزي در بين فرودگاه‌هاي پر ترافيك كشور بوده است.
حمل و نقل دريايي و ريلي نيز رشد قابل توجهي در ايام نوروز داشته‌اند. به گزارش پايگاه خبري وزارت راه و شهرسازي، ابراهيم ايدني مديركل بنادر و دريانوردي استان هرمزگان گفت: حجم مسافرين دريايي در بنادر اين استان از مرز يك ميليون نفر گذشت. همچنين به گزارش ايسنا، محمد هادي ضيايي مهر، مديركل راه آهن خراسان از جابه‌جايي 600هزار مسافر توسط هزار رام قطار در ايام نوروز خبر داد و گفت: اين ميزان معادل 50درصد كل تردد قطارهاي كشور است.
آمار نشان مي‌دهد كه قطارها، كشتي‌ها و هواپيماهاي كشور، بيش از ظرفيت ايام عادي به مسافران خدمت ارائه كرده‌اند. اما آيا اين ميزان از خدمت‌رساني، توانسته نياز مردم به حمل و نقل را پوشش داده و از بار حمل و نقل جاده‌يي بكاهد؟ اينطور به نظر نمي‌رسد.
جاده‌هاي شلوغ در نبود قطار و هواپيما
هرچند ظرفيت حمل و نقل كشور با تمام توان در اختيار مسافرين نوروزي است، مشاهدات حاكي از آن است كه اين ظرفيت با نيازهاي مسافرين هماهنگ نيست. با وجود افزايش ظرفيت پروازها و قطارها، بليت بازگشت براي روزهاي پاياني تعطيلات بهاري كمياب و حتي ناياب است و با وجود استقبال حداكثري از اين ظرفيت‌ها، همچنان بار سنگيني بر دوش حمل و نقل جاده‌يي كشور است.
به گزارش پايگاه خبري وزارت راه و شهرسازي، داده‌هاي ترافيكي از ثبت تردد بيش از 46ميليون خودرو تا روز 12فروردين تنها در محورهاي دو استان مازندران و البرز خبر مي‌دهند. همچنين در روزهاي 12 و 13 فروردين، ترافيك جاده‌يي در اكثر محورهاي شمالي كشور سنگين و نيمه سنگين بوده است. اين در حالي است كه تقاضا براي سفرهاي جاده‌يي، از اين ميزان هم بيشتر بوده كه به كميابي صندلي وسايل نقليه عمومي منجر شده است.
نيما شهرزاد معاون دفتر حمل و نقل مسافري سازمان راهداري اعلام كرد در دو روز 13 و 14 فروردين، تقاضا براي جابه‌جايي با ناوگان عمومي جاده‌يي بالاست و ممكن است براي ساعات خاصي ظرفيت بسيار كم باشد.
وي تعداد سفرهاي انجام شده با ناوگان عمومي جاده‌يي را از 25 اسفند تا 11 فروردين معادل 561هزار سفر عنوان كرد و گفت: «طي اين سفرها 6ميليون و 657هزار مسافر جابه‌جا شده‌اند. 32درصد از سفرهاي حمل و نقل عمومي جاده‌يي با ناوگان اتوبوسي، 19درصد از حمل و نقل عمومي جاده‌يي با ميني‌بوس و ميدل باس و 49درصد از سفرهاي عمومي جاده‌يي توسط ناوگان سواري كرايه انجام شده است.»
ظرفيت پايين حمل و نقل عمومي غير جاده‌يي، منجر به اقبال به جاده‌ها بيش از ظرفيت موجودشان و گسترش سفرهاي جاده‌يي به عنوان پرخطرترين روش حمل و نقل شده است.
به دنبال اين واقعيت، تصادفات جاده‌يي افزايش يافته و كمترين خسارت آن خسارات مادي است؛ چراكه نمي‌توان بر جان‌هاي از دست رفته در جاده‌ها قيمتي گذاشت.
علي اسدي خمامي
