اقتصاد دانان ایرانی: پارس جنوبی بزرگترین پروژه تاریخ اقتصاد ایران

ایران هم اکنون روزانه بیش از 470 میلیون متر مکعب گاز از میدان مشترک پارس جنوبی برداشت می کند و وزارت نفت ایران قصد دارد تولید گاز طبیعی خود از این گنج ملی را (میدان مشترک گازی پارس جنوبی) نهایتا تا دو سال آینده با راه اندازی 24 فاز به روزانه ٨٠٠ میلیون متر مکعب برساند. تاکنون تقریبا 18 فاز آن به طور کامل به بهره برداری رسیده و مابقی فازها به سرعت در حال توسعه است. 

هم اکنون بیش از 60 درصد وقت و انرژی مدیریت ارشد وزارت نفت ایران صرف تكمیل فازهای باقیمانده پارس جنوبی و بهره‏برداری هرچه سریع تر از آنها شده است، در این میان بخش دریایی فازهای اولویت دار به علت مشترك بودن مخزن عظیم پارس جنوبی و ضرورت برداشت هرچه سریع تر سهم ایران از این مخزن و ارسال به پالایشگاه‏های مستقر در خشكی از اهمیت ویژه ای برخودار است.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که با راه اندازی هر فاز پارس جنوبی یک درصد به تولید ناخالص داخلی(GDP) ایران افزوده می شود .

اختصاص سهم بیشتر به پارس جنوبی

علی شمس اردکانی، کارشناس ارشد اقتصاد ایران با بیان این که ذخایر هیدروکربوری و منابع ملی از جنس سرمایه هستند و برای حفظ سرمایه باید هزینه نیز کرد، گفت: بر اساس ساختار مالی فعلی صنعت نفت منابع لازم حاصل از فروش نفت و میعانات گازی کشور برای ادامه فرآیند تولید به حساب شرکت ملی نفت ایران باز نمی گردند.

وی پارس جنوبی را میدانی ثروت آفرین برای ایران دانست و گفت: برای پویایی و تولید بیشتر از این میدان مشترک باید این میدان برای تخصیص منابع نسبت به سایر میدان های نفتی در اولویت قرار داشته باشد.

این کارشناس اقتصادی انرژی خاطر نشان کرد: بخشی از منابع حاصل از فروش گاز و میعانات گازی در پارس جنوبی باید به صورت مستقیم برای حفظ و افزایش تولید در این میدان هزینه شود؛ به عبارت دیگر پیشنهاد می کنم به ازای تولید هر متر مکعب گاز از این میدان 2.5 سنت و برای هر بشکه میعانات گازی 10 دلار از منابع حاصل از فروش گاز و میعانات برای توسعه این میدان کنار گذاشته شود؛ در حقیقت هدف از این کار حفظ ظرفیت سرمایه آفرینی اقتصاد ملی در ایران است.

شمس اردکانی با بیان این که هم اکنون با قیمتهای کنونی نفت خام هر فاز پارس جنوبی میلیاردها دلار برای کشور در سال درآمدزایی دارد، گفت: با توسعه این میدان حداقل سالانه می توان 500 هزار شغل ثابت صنعتی در کشور ایجاد کرد.

وی با تاکید بر این که طی سالهای گذشته توان ساخت داخل در صنعت نفت و نیرو کشور به شدت افزایش یافته است، گفت: هم اکنون حدود 70 تا 75 درصد از تجهیزات مورد نیاز برای ساخت پالایشگاه ها در داخل کشور تولید می شود.

افزایش سالانه5 درصد رشد اقتصادی ایران

سعید لیلاز، کارشناس اقتصادی ایران پارس جنوبی را بزرگترین پروژه تاریخ اقتصاد ایران دانست و گفت: اگر یک طرحی این چنین عنوان مهمی را داشته باشد باید مطابق با شان این عنوان با آن برخورد شود، هم اکنون زحمات زیادی برای توسعه این میدان کشیده می شود، اما متاسفانه بازخورد های مناسبی متناسب با این زحمات در سطوح بالاتر کشور دیده نمی شود.

وی گفت: هم اکنون تقریبا تمام منابع حاصل از تولید نفت در کشور هزینه می شود و هیچ مقداری از آن برای سرمایه گذاری و بازسازی صنعت نفت در نظر گرفته نمی شود، اگر منابع لازم برای توسعه میدان های مهمی همچون پارس جنوبی در نظر گرفته شود می توان شاهد شکوفایی این صنعت باشیم.

این کارشناس اقتصادی گفت: امروز با توجه به قیمت های کنونی نفت، ارزش تولیدات نفتی و گازی در ایران حدود 300 میلیون دلارر در روز است، این میزان تولید تقریبا بدون تولید ثروت در کشور مصرف غیر بهینه می شود.

لیلاز با بیان این که راه اندازی کامل فازهای میدان مشترک پارس جنوبی می تواند سالانه 4 تا 5 درصد در رشد اقتصادی کل کشور تاثیر گذار باشد، گفت: اگر صنایع پایین دستی را با کمک بخش خصوصی همزمان با توسعه این میدان رشد دهیم می توانیم شاهد تولید ثروت از زنجیره ارزش در کشور بود.

خروج ایران از اقتصاد تک محصولی

ساسان شاهویسی، کارشناس اقتصادی مهمترین دستاورد توسعه میدان مشترک پارس جنوبی را خروج ایران از اقتصاد تک محصولی دانست و گفت: اقتصاد ایران هم اکنون صرفا به نفت خام وابسته است و این موضوع طی سال های گذشته به پاشنه آشیل اقتصاد ایران تبدیل شده است.

وی با بیان این که طی سال های گذشته با پایین و بالا رفتن قیمت نفت خام، اقتصاد ایران توسعه یافتگی خود را از دست داده است، گفت: توسعه پارس جنوبی به طور کامل می تواند یک محصول راهبردی ارزش آفرین به اسم گاز را وارد سبد صادراتی ایران کند، در عین حال به خاطر آن که این صنعت یک صنعت های تک است، قابلیت های فناوری ایران ضمن توسعه این میدان افزایش می یابد.

این کارشناس اقتصادی افزود: توسعه پارس جنوبی می تواند سرمایه گذاری های داخلی و مدیریت دانشی کشور را به شدت افزایش دهد، ضمن این که توسعه این میدان می تواند کمک زیادی به محیط زیست ایران و دنیا کند.

شاهویسی با اشاره به این که توسعه میدان پارس جنوبی و صادرات گاز می تواند ثبات امنیتی و اقتصادی کشور در منطقه را به شدت افزایش دهد گفت: بر اساس ملاحظات زیست محیطی و انرژی پاک یکی از مهمترین قابلیت های گاز این است که یک ظرفیت جدید اثرگذار سرمایه ای برای ما ایجاد کند.

وی گفت: هم اکنون استراتژی های جهانی رویکرد خودشان از ژئوپلوتیک به اکواستراتژی در حال تغییر است، این که ما بتوانیم بر اساس اکو استراتژی های جدید بر اساس هزاره جدید روی یک سرمایه گذاری بنیادین به جز نفت حساب کنیم بسیار در اقتصاد ما تاثیر گذار خواهد بود.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به ضرورتهای توسعه صنایع پایین دستی گاز در کشور، گفت: به نظر می رسد هم اکنون ما با استاندادرها و فناوری های روز دینا فاصله زیادی داریم، اما این که ما وارد باشگاه جدید به نام تجارت گاز شده ایم و باید به سمت دانش روز برویم تا به یک رکن تبدیل شویم.

وی گفت: در بازدیدی که از پارس جنوبی داشتیم شاهد بودیم که در فازهای در حال توسعه این میدان به خوبی از سرمایه های انسانی، فناوری و مالی کشور به صورت بهینه در این فازها استفاده شده، البته فراموش نکنیم که بهره برداری این فازهای همچون فاز 15 و 16 این میدان در دوران تحریم بوده است.

شاهویسی افزود: بر اساس آمارها نزدیک به 40 درصد از جوانان ایرانی بیکار و در گذراندن مراحل نهایی دانش آموختگی هستند؛ امروز اقتصادهای پیشرفته هستند که نرخ رشد اقتصادی آنها بالا باشد به خصوص در زمان بحران های اقتصادی، این ظرفیت وجود دارد که بر اساس میزان سرمایه گذاری در پارس جنوبی، یک سرمایه گذاری  بزرگ انسانی در بخشهای پایین دستی و بعلاوه صادرات غیر نفتی در کشور ایجاد شود.

وی گفت: صنعت پتروشیمی ایران در رنکینگ بین المللی در جایگاه بسیار برجسته ای قرار دارد، از این رو به به نظر می رسد پشتیبانی همچون میدان گازی پارس جنوبی این قابلیت را به این صنعت می دهد تا جایگاه خود را ارتقا داده و کار خود را توسعه دهد.

عسلویه قلب بزرگ اقتصاد ایران 

موسی غنی نژاد، کارشناس اقتصاد انرژی با بیان این که شواهد نشان می دهد شتاب رشد پروژه های پارس جنوبی در دو سال گذشته بسیار سریعتر از قبل است، گفت: پیش بینی می شود با راه اندازی فازهای باقی مانده پارس جنوبی، عسلویه قلب بزرگ اقتصاد ایران خواهد شد.

وی با تاکید بر این که در آینده اقتصاد ایران در آینده بیشتر روی منابع گازی تکیه خواهد زد، گفت: هم اکنون به دلایل مختلف از جمله مسائل محیط زیستی این حامل انرژی پاک مورد توجه بسیاری از توجه کشورهای توسعه یافته قرار گرفته است.

این کارشناس اقتصاد انرژی گفت: هم اکنون گاز را می توان یک ماده استراتژیک برای کشور عنوان کرد زیرا نه تنها در بخش انرژی از این ماده استفاده می شود بلکه به عنوان خوراک در پتروشیمی ها نیز استفاده می شود.

غنی نژاد روند توسعه بزرگترین میدان مشترک گازی ایران را امیدوار کننده دانست و گفت: امروز تمرکز برای توسعه این میدان باید رکن اصلی فعالیت های صنعتی و اقتصادی کشور باشد.

ضرورت جذب سرمایه 

جمشید پژویان، کارشناس ارشد اقتصاد ایران بزرگترین مزیت توسعه همه جانبه و شبانه روزی میدان پارس جنوبی را اشتراک این میدان با کشور قطر دانست و گفت: امروز اهمیت سرمایه گذاری در این میدان از همه صنایع دیگر بیشتر است، چون باید بتوانیم تا آن جایی که ممکن است سهم بیشتری را از این میدان بدست آوریم .

وی توسعه میدان پارس جنوبی را استراتژی اصلی ایران در زمینه اقتصادی دانست و گفت: در صورت بهره برداری کامل این میدان سالانه بیش از 100 میلیارد دلار درآمد ارزس نسیب کشور می شود که می تواند در بخش های مختلف سرمایه گذاری شود، البته برای تحقق این امر باید پیش از هر توسعه ساختارها وسیاستهای  اقتصادی در دولت به صورت استاندارد و نظام مند شکل بگیرید در غیر این صورت نمی توان شاهد بهره وری اقتصاد با درآمدهای پارس جنوبی بود، زیرا ما سالهاست با وجود درامد سالانه بیش از 100 میلیارد دلار نتوانسته ایم اقتصاد قوی داشته باشیم.

پژویان گفت: با توسعه کامل پارس جنوبی موتورهای اقتصاد ایران روشن خواهد شد، متاسفانه طی دهه های گذشته به دلیل نبود سیاستها و ساختارهای اقتصادی ایران نتواسته آن طوری که باید و شاید در بخشهای ارزش آفرین سرمایه گذاری کند. 

کارشناس ارشد اقتصاد ایران تاکید کرد: باید منابع سرمایه گذاری در میدان مشترک پارس جنوبی وجود داشته باشد تا بتوان با سرعتی این میدان توسعه یابد که در کمترین زمان ممکن به رقیب خود یعنی قطر از نظر میزان تولید برسیم.

وی با بیان این که یک دهه پیش خودروهای برقی با سرعت نهایت 40 کیلومتر هر 8 ساعت باید شارژ می شدند، گفت: امروز فناوری به حدی رسیده است که همان خودروها به سرعت بیش از 200 کیلومتر در ساعت می تواند بیش از 700 کیلومتر را بدون شارژ مجدد طی کند، این موضوع حکایت از سرعت جایگزینی انرژی های جدید به جای سوخت های فسیلی مثل نفت و گاز است.

پژوهان ادامه داد: با تولید انبوه وسایل و تجهیزاتی که با انرژی های تجدید پذیر و جدید ، قیمت تمام شده این تجهیزات به شدت کاهش می یابد و این به معنی از رونق افتادن تجهیزات و خودروهای با سوخت فسیلی است.

وی اظهار کرد: طی یک ده دهه آینده بشر به شدت به سمت استفاده از انرژی های تجدید پذیر همچون انرژی خورشیدی خواهد رفت، فراموش نکنیم که هم اکنون میلیاردها تن زغال سنگ در کشورهای اروپایی به دلیل هزینه بالای استخراج و ایجاد آلودگی بدون استفاده باقی مانده است و ممکن است این اتفاق برای منابع نفتی ما نیز رخ دهد.

کارشناس ارشد اقتصاد ایران با تاکید بر این که کشور عربستان و روسیه با کاهش جهانی قیمت نفت بیشترین ضرر را در بین تولید کنندگان نفت می بیند، گفت: سرعت این کشورها برای عرضه نفت خود به بازار به این دلیل است که آنها پیش بینی می کنند که منابع نفتیشان زیر زمین  به دلیل عدم استفاده خواهد ماند، از این رو ما هرچه بیشتر و سریعتر در منابع هیدروکربوری خود  سرمایه گذاری کنیم، از منابع نفتی خود بیشتر سود برده ایم، در این میان نباید نگران مسائل تولید صیانتی از مخازن مشترک باشیم، زیرا بهتر است از منابع بدست آمده تولید نفت و گاز برای نسلهای آینده در زمینه فناوریهای جدید در زمینه انرژی های نو سرمایه گذاری کنیم .

پارس جنوبی در صدر فعالیت های دولت ایران

علی دینی ترکمان، کارشناس اقتصادی با بیان این که افتتاح فاز های 15 و 16 پارس جنوبی به عنوان یک پروژه ملی و بزرگ می تواند آثار مثبت اقتصادی و ملی برای کشور داشته باشد، گفت: به نظر می رسد با توجه به مشترک بودن این میدان باید تصمیم گیری و بودجه این پروژه در صدر فعالیت های مسئولان کشور قرار گیرد.

وی با اشاره به اولویت بندی فازهای پارس جنوبی از سوی وزارت نفت ایران و تخصیص منابع بیشتر به این پروژه ها گفت: به نظر می رسد تکیمل این پروژه آثار اجتماعی و اقتصادی زیادی در عسلویه و کشور داشته باشد.

این کارشناس ارشد اقتصاد انرژی گفت: هم اکنون فناوری های مورد استفاده ایران در مقایسه با رقیب خود در میدان پارس جنوبی به هیچ وجه قابل مقایسه نیست، ازاین رو بهره بروری این کشور در استخراج گاز خیلی بیشتر است؛ به نظر می رسد با توجه به اجرایی شدن برجام صنعت نفت در یک دوره میان مدت به فکر انتقال فناوری به کشور با استفاده از سرمایه گذاری های مشترک باشد.

وی با تاکید بر این که نباید به عسلویه صرفا به عنوان یک منطقه اقتصادی و درآمد زا نگاه شود، گفت: می توان این منطقه را از بعد های مختلف از جمله گردشگری توسعه داد، البته لازمه این امر وزارت نفت با همکاری نهاد های دیگر در توسعه این منطقه بحث های گردشگری و علمی و اجتماعی را نیز در نظر بگیرید.