يكي از چالشهايي كه بر سر راه بازگشت ايران به بازارهاي نفت در دوران پساتحريم وجود دارد، موضوع رقابت اين كشور با رقباي منطقهيي خود مانند عربستان، عراق و امارات است.
خبر اقتصادی - پيش از اين در گزارشي از تلاش عربستان سعودي براي جذب بزرگترين مشتريان نفتي ايران ازجمله چين به سوي خود خبر داد. اين امر از طريق اتخاذ تبعيضهاي قيمتي بين خريداران مختلف اتفاق ميافتد. در واقع ميتوان گفت كه امروز صحنه قيمتگذاري نفت به محل نبرد ميان غولهاي توليدكننده نفت خاورميانه تبديل شده است و هركدام در تلاشند تا با ارائه جذابترين پيشنهادات قيمتي مشتريان را از چنگ رقباي خود بربايند.
در همين رابطه خبرگزاريUSA TODAY در گزارشي به رقابت سخت ايران در فروش نفت خام سنگين و سبك به مشتريان خود و رقابت با كشورهايي كه نفتي مشابه با نفت خام ايران توليد ميكنند، پرداخته است. بر اساس گزارش يو اس آ تودي « انتظار ميرود ايران كشتيهاي نفتي كه حاوي نفت خام سبك است را براي فروش به مشتريان آسيايي در ماه آپريل، 25سنت گرانتر به فروش برساند، در واقع ايران ميخواهد نفت خام سبك خود را كه شباهت زيادي به نفت خام سبك عربستان سعودي دارد، 25سنت گرانتر به فروش برساند. اين درحالي است كه ميانگين قيمت نفت خام سبك ايران حدود 50سنت ارزانتر از نفت خام سبك كشورهايي از قبيل عمان و امارات متحده عربي است، همچنين قيمت رسمي كه ايران براي فروش نفت خام سنگين خود ارائه ميدهد حدود 2.60دلار ارزانتر از نفت خام سنگين عمان و امارات متحده عربي است».
اين خبرگزاري درباره شباهت كيفيت نفت خام كشورهايي همچون عربستان سعودي و عراق مينويسد:« از آنجا كه تمامي نفت خامها داراي كيفيت مشابهي نيستند، اما زماني كه نفت خام سنگين ايران وارد بازار شود، قيمت اين نوع نفت خام در بازار وارد مرحلهيي سخت از رقابت ميشود، زيرا نفت خام سنگيني كه ايران صادر ميكند داراي شباهتهاي زيادي با نفت خام سنگين كشورهايي ازقبيل عربستان سعودي، عراق و كشورهاي امريكاي لاتين است». عده زيادي از كارشناسان معتقدند كه ايران براي به دست آوردن سهم از دست داده خود از بازار، نفت خام خود را با تخفيفهاي زيادي به مشتريان ميفروشد و موجب كاهش قيمت نفت خام در بازار ميشود، از روشي كه ايران براي فروش نفت خام به مشريان سابق خود از قبيل چين، هند و كره جنوبي اتخاذ كرده است، ميتوان پي برد كه اين كشور درحال باز پسگيري سهم از دست رفته خود از بازار نفت است. بهطور مثال ايران انتظار دارد تا صادرات نفت خام به كشور هند را از رقم 260هزار بشكه در روز به چيزي حدود 460هزار بشكه در روز برساند، بهطور مشابه انتظار دارد تا صادرات نفت خام به كره جنوبي را به سطح قبل از سال 2012 يعني حدود 203هزار بشكه در روز برساند». اين خبرگزاري امريكايي در ادامه مينويسد: «گفتني است كه ايران در برنامه افزايش صادرات خود پيشرفتهاي قابل توجهي داشته است ولي با اين حال در صادرات به قاره اروپا به دليل محدوديتهايي كه در بيمه كشتيها به وجود آمد، نتوانست به رقمي كه پيشبيني ميشد دست يابد. با اين وجود نخستين كشتي حامل نفت ايران به اروپا 6 مارس در جنوب اسپانيا لنگر انداخت، همچنين ايران كشتيهايي حاوي نفت خام را به روماني، فرانسه و مديترانه روانه كرده كه هنوز به مقصد نرسيدهاند و انتظار ميرود به زودي به مقصد خود برسند». يو. اس.اي تودي دوران فعلي را بهترين زمان براي برداشتهشدن تحريمها براي ايران ميداند. اين خبرگزاري با اشاره به اين موضوع مينويسد:«برداشته شدن تحريمها از روي ايران نميتوانست در زماني بهتر از اين دوره اتفاق بيفتد، زيرا به جز موضوع صادرات نفت خام ايالات متحده، برنامه فريز نفتي اعضاي اوپك به همراهي روسيه و رقابت شديد كشورها در توليد براي تامين نيازهاي مالي خود، عواملي هستند كه ميتواند به صنعت نفت اين كشور كمك كند». كارشناسان معتقدند كه جهان ميتواند اين واقعيت را كه ايران در فروش نفت خام خود موجب كاهش قيمت اين محصول در بازار نميشوند را باور كنند، اما بايد اين را بدانند كه گرفتن سهم از بازار يك چيز است و تامين نيازهاي مالي داخلي يك چيز ديگر، درواقع بايد قبول كرد كه ايران براي باز پسگيري سهم خود از بازار بايد براي مشتريان سابق خود امتيازهايي را در نظر بگيرد.