بررسی اظهارات وزير نفت در حاشيه بازديد از پالايشگاه «ستاره خليج‌فارس»
سلام به اوپك بعد از توليد 4ميليون بشكه‌اي
زنگنه: فاز نخست پالايشگاه ستاره خليج‌فارس شهريور 95 به بهره‌برداري مي‌رسد.
خبر اقتصادی - در ايران دسته‌يي از طرح‌ها وجود دارد كه مي‌توان نام آنها را «طرح‌هاي با گذار نسل» گذاشت. طرح‌هايي كه از مرحله كلنگ‌زني تا افتتاح آنها يك نسل زمان مي‌برد تا به سرانجام برسد. از قضاي روزگار تعداد اين طرح‌ها كم هم نيست. پالايشگاه نفت ستاره خليج‌فارس در بندرعباس نيز از جمله اين طرح‌هاست. پروژه‌يي كه فرآيند ساخت آن در سال 85 و در دولت اول محمود احمدي‌نژاد آغاز شد و امروز و با نزديك به گذشت 10سال و با تغيير يك نسل هنوز هيچ يك از فازهاي آن به بهره‌برداري نرسيده است. اين در حالي‌است كه طرح‌هاي مشابه اين در كشورهاي صنعتي يا حتي در همين كشورهاي همسايه در نصف اين بازه زماني به بهره‌برداري مي‌رسند.
روز گذشته بيژن زنگنه وزير نفت ايران به بندرعباس سفر كرد تا ضمن بازديد از پيشرفت بخش‌هاي مختلف اين پالايشگاه وعده بهره‌برداري را از نخستين فاز اين مجتمع تا پايان 6ماه اول سال 95 بدهد. اين در حالي‌است كه پيش از اين وعده بهره‌برداري فاز اول اين پالايشگاه تا پايان سال جاري داده شده بود.
همچنين زنگنه در حاشيه اين سفر به موضوعاتي پرداخت كه شايد اهميت آن از متن اين سفر نيز مهم‌تر باشد. بازار نفت اين‌روزها درگير اين علامت سوال است كه آيا ايران با طرح فريز نفتي همراهي خواهد كرد يا خير؟ مي‌توان گفت كه وزير نفت روز گذشته در تازه‌ترين اظهارنظر خود افق تازه‌يي را از همكاري‌هاي نفتي ايران با اوپك طرح كرد. ايران تا زمان رساندن سطح توليد خود به 4ميليون بشكه در روز برنامه‌يي را براي همراهي با كشورهاي ديگر اوپك و حتي غيراوپكي نظير روسيه ندارد. اين موضوع را مي‌توان از اين جمله وزير متوجه شد: «تا زماني كه ايران به توليد روزانه 4ميليون بشكه نفت نرسيده است با ما كاري نداشته باشيد.»
ستاره سهيل نفت خليج‌فارس
پالايشگاه نفت ستاره خليج‌فارس نخستين پالايشگاهي است كه طراحي آن اساسا بر مبناي استفاده از ميعانات گازي انجام شده است. ميعانات گازي كه قرار است از پالايشگاه‌هاي گاز پارس‌جنوبي تامين شود. به همين منظور نيز قريب به 500كيلومتر خط‌لوله براي انتقال خوراك به اين پالايشگاه از عسلويه تا بندرعباس كشيده شده است. اما آنچه اهميت اين پالايشگاه را دوچندان مي‌كند ظرفيت توليد بنزين آن است كه بناست تا ايران را از واردات اين محصول استراتژيك بي‌نياز كند.
گفته مي‌شود با بهره‌برداري كامل از اين پالايشگاه، روزانه 35ميليون‌ليتر بنزين با كيفيت استاندارد يورو4 توليد مي‌شود. در حال حاضر تنها شهرهاي تهران، كرج، اراك، تبريز و اصفهان تحت پوشش بنزين يورو4 قرار دارند اما با بهره‌برداري از اين پالايشگاه تقريبا بنزين يورو4 تمام كشور تامين خواهد شد.
به گزارش ايرنا در بازديد روز شنبه وزير نفت، برخي سهامداران اين پروژه نيز حضور داشتند. مديرعامل شركت سرمايه‌گذاري نفت و گاز پتروشيمي تامين (تاپيكو) وابسته به شركت سرمايه‌گذاري تامين‌اجتماعي (شستا) كه 35درصد سهام اين پالايشگاه را در اختيار دارد، رييس صندوق بازنشستگي صنعت نفت كه سازمان مربوط به وي 10درصد سهام اين پروژه را تصاحب كرده است و مديرعامل بانك ملت به عنوان بانك عامل اين پروژه نيز بيژن زنگنه را در اين ديدار همراهي كرده‌اند.
زنگنه در تشريح جزييات مالي اين پروژه از مشكلات مالي اين پروژه خبر داد كه بايد از سوي صندوق توسعه ملي و بانك ملت تامين شود. به گزارش ايرنا وي اظهار كرد: «تاكنون 3ميليارد و 200ميليون‌دلار براي ساخت اين پالايشگاه هزينه شده است. دولت تصميم دارد هرچه زودتر اين طرح ملي را به سرانجام رسانده و مشكل مالي آن را رفع كند. براي ادامه اين كار بايد 700ميليون‌دلار از صندوق توسعه ملي تامين شود.»
وي در مورد زمان بهره‌برداري از اين پروژه نيز به خبرنگاران گفت: «اين پالايشگاه ظرفيت پالايش روزانه 360هزار بشكه ميعانات گازي را داراست و به عنوان يكي از بزرگ‌ترين پالايشگاه‌ها در جهان به شمار مي‌رود. از اوايل سال آتي خوراك به واحد اول پالايشگاه ستاره خليج‌فارس وارد و تا پايان نيمه نخست سال 1395 توليد بنزين آغاز مي‌شود.» وي پيش‌بيني كرد كه امكان بهره‌برداري كامل از اين پروژه تا پايان دولت يازدهم وجود داشته باشد.
اين در حالي است كه در 22ارديبهشت امسال و در حاشيه بيستمين نمايشگاه بين‌المللي نفت، گاز و پتروشيمي تهران، محمود شيري مديرعامل شركت تاپيكو از بهره‌برداري فاز يك اين طرح تا بهمن‌ماه سال جاري خبر داده بود. چهارماه بعد و در شهريور 94 در حاشيه كارگاه تخصصي نمايشگاه تامين اجتماعي، سرمايه‌گذاري و توسعه پايدار، مديرعامل تاپيكو بهره‌برداري از فاز نخست اين پالايشگاه را به پايان سال جاري موكول كرد. اما روز گذشته و در حالي كه سال جاري رو به پايان است، وزير نفت بهره‌برداري از فاز نخست اين پالايشگاه را به شهريور 95 موكول كرد. حال بايد ديد كه آيا ماراتن وعده افتتاح فاز نخست اين مجتمع در 6ماه نخست سال 95 به پايان خواهد رسيد يا خير؟
گريز به فريز نفتي
زنگنه در حاشيه بازديد روز شنبه خود صحبت‌هايي را عنوان كرد كه به نوعي آب پاكي را روي دست كساني كه منتظر پيوستن ايران به طرح فريز نفتي بودند، ريخت. بازار نفت اين روزها شاهد افزايش قيمت‌هاست. برخي كارشناسان دليل اصلي اين مساله را طرح تثبيت توليد نفت كشورهاي اوپك و روسيه در سطح ماه ژانويه دانسته‌اند. طرحي كه البته با واكنش سرد ايران همراه شد. اكنون اين نگراني وجود دارد كه بازگشت نفت ايران وضعيت مازاد عرضه بازار را وخيم‌تر كند و باعث كاهش مجدد قيمت‌ها شود. امروز و با گذشت حدود يك ماه از نشست چهارجانبه نفتي تهران با حضور وزراي نفت ايران، عراق، ونزوئلا و قطر تقريبا مشخص شده كه آن نشست نتوانسته است، نظر وزير نفت ايران را تغيير دهد و ايران كماكان هدف اصلي خود را بازگشت به بازار و رسيدن به سطح توليد پيش از تحريم‌ها قرار داده است.
صحبت‌هاي روز گذشته زنگنه تاكيد مجددي بر اين نكته بود كه برنامه‌هاي اوپك تا زماني كه منجر به محدوديت توليد براي نفت ايران شود با همراهي اين كشور مواجه نخواهد شد. به گزارش ايرنا وزير نفت درباره خبرهاي منتشر شده مبني بر برگزاري نشست اضطراري روسيه و سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) گفت: «اگرچه بحث‌هايي در اين زمينه وجود دارد اما هنوز اين موضوع به‌طور جدي مطرح نشده است. اگر قرار باشد اوپك نشستي با روسيه برگزار كند بدون موافقت ايران امكان ندارد. جلسه‌يي كه پيش از برگزاري، توافق‌هاي اصولي درباره آن صورت نگرفته باشد، خاصيت چنداني ندارد.»
وي مجددا در اظهارنظري جالب در مورد همراهي ايران با طرح فريز نفتي عربستان و روسيه گفت: «اكنون ميزان صادرات نفت و ميعانات گازي به روزانه يك‌ميليون و 750هزار بشكه رسيده است و در اسفندماه به 2ميليون بشكه افزايش مي‌يابد. تا زماني كه ايران به توليد روزانه 4ميليون بشكه نفت نرسيده است با ما كاري نداشته باشيد. اما براي بعد آماده همكاري هستيم.»
ادامه همكاري با خارجي‌ها
به گزارش ايرنا زنگنه در مورد تجهيزات مورد نياز براي تكميل پالايشگاه ستاره خليج‌فارس اظهار كرد: «در مجموع بيش از 60درصد تجهيزات توسط شركت‌هاي داخلي ساخته شده است. اما برخي تجهيزات بايد از خارج كشور تامين شود. برخي تجهيزات كه در دوران تحريم از سوي شركت «زيمنس» آلمان فروخته شده‌بود نيز آزاد شده و شماري از آنها تحويل داده شده است.»
در ماه‌هاي گذشته نيز خبرهايي مبني بر مذاكره شركت جنرال‌الكتريك امريكا براي ورود به بازارهاي ايران منتشر شده بود. بنا بر اين گزارش در اين رابطه وزير نفت اظهار كرد: «من با نمايندگان اين شركت ديدار نداشتم بلكه معاون من ديدارهايي داشت. ما براي حضور شركت‌هاي امريكايي در ايران محدوديتي نداريم اما دولت امريكا محدوديت‌هايي را ايجاد كرده است.»
اما هفته گذشته خبري در مورد امضاي قرارداد بين شركت ملي نفت ايران و شركت توتال فرانسه براي توسعه ميدان آزادگان جنوبي منتشر شد. ميدان نفتي آزادگان در غرب اهواز سومين ميدان بزرگ نفتي جهان است و توسعه آن از اهميت بسيار بالايي براي دولت حسن روحاني برخوردار است. وزير نفت دولت يازدهم با تاييد امضاي قرارداد محرمانگي با شركت «توتال» فرانسه درباره ميدان آزادگان‌جنوبي گفت: «به شركت توتال اعلام كرده‌ايم، مطالعات خود را انجام دهند و يك پيشنهاد براي توسعه مراحل جديد اين ميدان نفتي ارائه كنند.» پيش‌بيني مي‌شود حجم سرمايه‌گذاري مورد نياز براي توسعه آزادگان جنوبي حدود 5ميليارد دلار باشد و علاوه بر توتال شركت‌هاي خارجي ديگري نيز در اين ميدان حضور يابند.
زنگنه در مورد روند فعاليت ميدان آزادگان‌شمالي و حضور چيني‌ها نيز اظهار كرد: «عمليات توسعه فاز اول توسعه ميدان آزادگان‌شمالي به پايان رسيده و اين ميدان در حال توليد است. با چيني‌ها براي توسعه فاز دوم اين ميدان مشكلي نداريم اما چيني‌ها روند كار را محدود كرده‌اند. ما به چيني‌ها اعلام كرده‌ايم، موضوع همكاري در فاز دوم اين ميدان به خود آنها بستگي دارد و هرگونه تمايل دارند، پيشنهاد خود را ارائه كنند.»
حمید مظفر
