معاون تشكل‌هاي اتاق بازرگاني ايران:
رتبه‌بندي تشكل‌ها در سال 95 رونمايي مي‌شود
هومن حاجي پور از چهره‌هاي جواني است كه كار در اتاق بازرگاني ايران را از رده‌هاي پايين آغاز كرد. وي در بخش‌هاي مختلف مربوط به تشكل‌ها حضور داشت و در دوره قبل مديركل امور تشكل‌ها شد. تا قبل از آن يكي از اعضاي هيات نمايندگان مسووليت امور تشكل‌هاي اتاق بازرگاني را عهده‌دار بود ولي سياست هيات رييسه بر اين روال قرار گرفت كه يك مدير حرفه‌يي بهتر مي‌تواند بخش تشكل‌ها را مديريت كند. به ويژه آنكه در دو دوره گذشته بر اساس قانون برنامه پنجم و قانون بهبود مستمر محيط كسب و كار اختيارات بي‌شماري به اتاق بازرگاني داده شد.
خبر اقتصادی - حاجي پور مدل جديدي براي وضعيت تشكل‌هاي اتاق بازرگاني در نظر داشت و شايد كسي كه ديدگاهش در اين مورد بيش از هر كس به حاجي پور نزديك بود، نايب‌رييس آن زمان اتاق بازرگاني يعني محسن جلال‌پور بود. درنهايت در دوره هشتم با انتخاب جلال‌پور به رياست چارت سازماني اتاق بازرگاني نيز دستخوش تغييراتي شد و بخش تشكل‌ها به معاونت تبديل شد تا حاجي پور اين‌بار در سمت معاون اتاق بازرگاني به فعاليت بپردازد. درباره سياست‌هايي كه در بخش تشكل‌هاي در حال پيگيري است بسيار صحبت شده است ولي اين‌بار تصميم گرفتيم از معمار اين تغييرات يعني حاجي پور درباره اين تحولات سوال كنيم.
براي شروع بحث ارزيابي شما از عملكرد امروز تشكل‌هاي بخش خصوصي در اتاق بازرگاني چيست؟
اتاق در دوره قبل و در ادامه در اين دوره سياستي متفاوت از دوره‌هاي گذشته درباره تشكل‌ها در پيش گرفته است. هسته اصلي اين تغيير سياست اين است كه اتاق تصميم دارد به نهادي مبتني بر تشكل‌ها بدل شود.
درحقيقت تصميم داريم اتاق را به تشكل تشكل‌ها بدل كنيم. علت اين كار اين است كه ما اعتقاد داريم اتاق بايد بر اساس تخصص گرايي حركت كند و تخصصي شدن كارها با محوريت تشكل‌ها امكان‌پذير است. وظيفه اصلي اتاق در حقيقت ارائه مشاوره به قواي سه گانه است. اگر بخواهيم اين وظيفه را به درستي ايفا كنيم حرف‌هاي اتاق بايد نظراتي پخته و با ديد كارشناسي باشد.
اتاق اگر بخواهد در همه زمينه‌ها حرف براي گفتن داشته باشد و حرفي كه مي‌زند مبتني بر اطلاعات مربوط به بخش‌هاي تخصصي باشد چاره‌يي ندارد جز اينكه به تشكل‌ها اهميتي مضاعف دهد و اصولا اين مهم را به وظيفه تشكل‌ها بدل كند. خوشبختانه در اين دوره مبناي ساماندهي تشكل‌ها براساس ماده 5 قانون بهبود مستمر فضاي كسب و كار در دستور كار اتاق قرار گرفته است و ما توجه جدي به اجرايي شدن اين ماده داريم و در اولويت‌هاي جدي اتاق قرار گرفته است. به همين دليل تلاش زيادي شده است كه اين وظيفه اجرايي شود. در اين راستا تشكل‌هاي متعددي توسط اتاق بازرگاني ساماندهي شده‌اند. ما به دنبال ايجاد تشكل‌هاي بالادستي هستيم. بعضي از آنها تشكيل شده‌اند. ما يك نقشه راه تشكلي داريم و داريم سعي مي‌كنيم اين نقشه راه را تكميل كنيم. بر اين اساس در حوزه‌هايي كه تشكل نداريم در حال ايجاد تشكل هستيم و تاكنون تشكل‌هاي زيادي ايجاد كرده‌ايم. در سوي مقابل در بعضي بخش‌ها چند تشكل داشتيم كه باعث چند صدايي مي‌شد اقدام به ايجاد شبكه و تشكل‌هاي بالادستي كرديم تا اين تشكل‌ها داراي صدايي واحد شوند و در تشكل بالادستي خود نقش بپذيرند. اين انتظار و نگاه وجود دارد كه تشكل‌هايي كه وجود دارند بتوانند در نهادها و مجامعي كه اتاق در آنها داراي كرسي است ديدگاه اتاق را مطرح كنند و نظرات اتاق از سوي تشكل‌ها به نهادهاي تصميم‌گير و سياست‌گذار ابلاغ شود.
با وجود اين انتقاداتي وجود دارد و ضعف‌هايي به تشكل‌ها نسبت داده مي‌شود. خود شما مهم‌ترين ضعف‌هاي تشكل‌هاي اتاق بازرگاني را در چه مي‌دانيد؟
مطمئنا ضعف‌هايي وجود دارد. براي مثال طبيعتا اين انتظار وجود دارد كه تشكل‌ها بتوانند خودشان را ساختارمند كنند. تشكل‌ها نياز دارند كه تيم اجرايي مناسب براي اداره امورشان را تامين كنند. از نظر تامين منابع مالي تشكل بايد بتواند خودكفا شود و بودجه لازم را از طريق حق عضويت‌ها تامين كند و در اختيار هيات‌مديره قرار دهند.
از سوي ديگر انتظار از تشكل‌ها اين است كه درب آنها روي همه باز باشد. هر بنگاهي كه داراي شرايط درج شده در اساسنامه تشكل است بايد بتواند به سادگي به عضويت تشكل دلخواه خود دربيايد. از نظر ما يكي از مهم‌ترين وظايف تشكل اطلاع‌رساني است. بايد اطلاعات در اقتصاد ما شفاف شود و اين يكي از وظايف تشكل‌ها است. اطلاعات تشكل بايد به صورت يكسان در اختيار تمامي افراد، فعالان اقتصاد، نهادها و ساير تشكل‌ها قرار گيرد. همچنين امكانات تشكل به مانند اطلاعات بايد به تمام اعضا يكسان داده شود. نقش افراد در تشكل بايد پررنگ‌تر شود و هر فرد بتواند نقش دلخواه خود را در تشكل بپذيرد. يك انتظار جدي و مهم ما از تشكل‌ها بحث پايش فضاي كسب و كار است. براساس ماده 4 قانون بهبود مستمر محيط كسب و كار پايش فضاي كسب و كار از مهم‌ترين وظايف اتاق بازرگاني است و ما تلاش داريم اين كار به تشكل‌ها منتقل شود. اين كار فقط با نقش‌پذيري تشكل‌ها مي‌تواند تحقق پيدا كند. هر تشكل بايد شاخص‌هاي ملي فضاي كسب و كار خودش را استخراج كند و بتواند گزارش دقيقي از وضعيت كسب و كار مربوط به خود براي اطلاع سياست‌گذاران منتشر كند. يكي ديگر از اقدامات اساسي اتاق بحث پايش تشكل‌ها است تا به زودي رتبه‌بندي تشكل‌ها را شروع كنيم.
شاخص‌هاي مختلفي استخراج كرده‌ايم مانند بخش مديريتي، بخش تاثير‌گذاري در فضاي كسب و كار، بحث مجامع تشكل‌ها و بحث عملكرد دبيرخانه تشكل از بخش‌هايي هستند كه شاخص‌هاي آنها در نظر گرفته شده است. اينكه تشكل بتواند در اين پايش و ارزيابي نمره مطلوب بگيرد نشان مي‌دهد كه اين تشكل از شرايط لازم براي قبول مسووليت برخوردار است. سامانه‌يي نهايي شده است كه در ابتداي سال 95 رونمايي مي‌شود تا اطلاعات همه تشكل‌ها روي آن قرار گيرد. بهترين پايش اين است كه تمام افراد روي آن نظر دهند و بتواند به صورت دقيق عملكرد هر تشكل را منعكس كند.
يكي از وظايف تشكل‌ها بحث آموزش است. چرا اين نقش معمولا در تشكل‌ها به ويژه فدراسيون‌ها كمرنگ است؟
ما در بحث آموزش برنامه‌ريزي مفصلي كرده‌ايم و از 2سال گذشته اين كار شروع شده است و دوره‌هاي آموزشي و سمينارهاي آموزشي بسيار مفصلي را كه با استقبال خوبي روبرو شد طراحي و اجرا شد. در همين راستا در سال 95 اين كار به صورت گسترده‌تر با محوريت خود فدراسيون‌ها و بنا به نيازهايي كه آنها مطرح مي‌كنند اجرا خواهد شد.
سوسن یحیی پور
