ايجاد كانال مالي بين كشاورزي و بورس

خبر اقتصادی - روز گذشته طي مراسمي معاملات گواهي سپرده كالايي براي محصولات كشاورزي و گواهي سپرده سكه طلا در بورس كالاي ايران با حضور علي‌اكبر مهرفرد، قائم مقام وزير جهاد كشاورزي، علي صدقي مديرعامل بانك رفاه، سيداحمد طاهري‌بهبهاني مديرعامل بانك سامان، محمد فطانت‌فرد رييس سازمان بورس اوراق بهادار و حامد سلطاني‌نژاد مديرعامل بورس كالا افتتاح شد.

در اين نشست رييس سازمان بورس و اوراق بهادار با تاريخي خواندن روز افتتاح معاملات سپرده كالايي اظهار كرد: امروز يك روز بسيار با اهميتي است، چراكه با اجراي طرح قيمت تضميني محصولات كشاورزي در بورس كالاي ايران، امكان تامين مالي گسترده از طريق ابزارهاي جديد به پشتوانه دارايي‌هاي غيرمالي براي بخش كشاورزي ميسر شده است.

محمد فطانت‌فرد افزود: تامين مالي از طريق ابزارهاي بازار سرمايه در گذشته عمدتا به بخش صنعت و ساختمان اختصاص يافته بود اما امروز شاهد ايجاد ارتباط ميان بازار سرمايه و بخش كشاورزي هستيم كه اين اتفاق توسعه بخش كشاورزي را به همراه خواهد داشت و به نفع منافع ملي خواهد بود.  وي اظهار كرد: با تجربه موفقي كه امسال در بحث قيمت تضميني محصولات كشاورزي به دست آمده است، ارتباط بازار سرمايه و بخش كشاورزي به صورت فراگير براي تامين مالي فعالان بخش كشاورزي با مكانيسم صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري مبتني بر سپرده كالايي انجام خواهد شد كه مجوز‌هاي اين امر توسط سازمان بورس و اوراق بهادار صادر شده است.

رييس سازمان بورس و اوراق بهادار در ادامه به مشكلات بخش كشاورزي اشاره كرد و گفت: شبكه بانكي هر ساله در فصل برداشت محصولات كشاورزي با هجوم كشاورزان و تعاوني‌هاي روستايي براي گرفتن تسهيلات روبه‌رو مي‌شود؛ حتي پسته‌كاران كه از موفق‌ترين بخش‌هاي اقتصادي كشور به شمار مي‌روند در فصل برداشت همواره با مشكل مالي روبه‌رو هستند و پشت در بانك‌ها صف مي‌بندند؛ اين مشكلات به دليل آن است كه كشاورزان ابزاري براي تامين مالي ندارند كه راه‌اندازي سپرده كالايي در اين بخش بسيار موثر خواهد بود.

فطانت با بيان اينكه يكي از مشكلات بخش كشاورزي، نوسان غيرمنطقي قيمت‌ها در طول سال است، گفت: اگر بتوانيم با هماهنگي ايجاد شده معاملات گواهي سپرده كالايي را توسعه دهيم قطعا ارتباط تنگاتنگ بازار سرمايه و بخش كشاورزي به بهبود و ساماندهي اين بخش به عنوان يكي از مولفه‌هاي توسعه اقتصادي كشور منجر خواهد شد.

 گواهي سپرده كالايي بين‌المللي مي‌شود

رييس سازمان بورس و اوراق بهادار در ادامه به امكان توسعه معاملات گواهي سپرده فراتر از مرزهاي ايران اشاره كرد و گفت: با توسعه معاملات گواهي سپرده كالايي در داخل كشور در آينده بورس‌هاي كالايي با پذيرش انبارهايي در خارج از كشور و صدور گواهي سپرده براساس موجودي انبارها به توسعه صادرات غيرنفتي كشور همچنين تامين مالي در حوزه بين‌المللي كمك خواهند كرد.

فطانت در ادامه از زحمات بي‌وقفه مديرعامل و كارشناسان بورس كالاي ايران براي تحقق اين پروژه ملي تشكر كرد و گفت: معتقدم بازار سرمايه مرهون فكر افراد بسيار جوان، خلاق و پرتلاشي است كه هر روز قدمي نو در راستاي توسعه اقتصادي برمي‌دارند؛ همچنين با همكاري و حمايت وزارت جهاد كشاورزي معاملات گواهي سپرده در كشور آغاز شده كه ما به عنوان مجموعه بازار سرمايه آمادگي كامل خود را براي ادامه پر قدرت اين طرح اعلام مي‌كنيم.

رييس سازمان بورس و اوراق بهادار در ادامه گفت: گواهي سپرده كالايي منحصر به محصولات كشاورزي نخواهد بود و كالاهاي مختلفي مي‌توانند در جهت رويكرد بورس كالاي ايران يعني معاملات اوراق بهادار مبتني بر كالا مورد دادوستد قرار بگيرند.

فطانت درخصوص راه‌اندازي معاملات گواهي سپرده سكه طلا نيز گفت: پس از موفقيت معاملات آتي سكه طلا كه با كمك‌هاي بانك سامان عملياتي شد امروز معاملات گواهي سپرده سكه طلا در بورس كالا راه‌اندازي مي‌شود كه در اين زمينه بانك رفاه كارگران تلاش‌هاي زيادي انجام داده است.

وي در پايان گفت: از طريق معاملات اوراق بهادار مبتني بر كالا مي‌توان محصولاتي كه قيمت آنها به ارزهاي جهاني وابسته است را به صورت لحظه‌يي در بورس كالاي ايران مورد معامله قرار داد به طوري كه بسياري از مشكلات معاملات فيزيكي در اين معاملات وجود نخواهد داشت و اتفاقا كارايي بالايي براي ثبات و افزايش عمق بازار فيزيكي آن محصولات خواهند داشت.

 

 كاهش هزينه‌هاي دولت در خريد تضميني

مديرعامل بورس كالاي ايران با قدرداني از تمامي دست‌اندركاران اجراي طرح قيمت تضميني ذرت خوزستان و جو كرمانشاه در راستاي اجراي ماده ۳۳ قانون افزايش بهره‌وري بخش كشاورزي گفت: موفقيت حاصل شده در طرح قيمت تضميني حاصل هماهنگي و تلاش‌هاي بورس كالا، وزارت جهاد كشاورزي و سازمان مرتبط، سازمان مركزي تعاون روستايي و شركت پشتيباني امور دام بوده است.

حامد سلطاني‌نژاد اظهار كرد: امكان نقد كردن كالاهاي راكد، كاهش هزينه‌هاي انبارداري و جابه‌جايي محصولات، مديريت فاصله زماني بين توليد و فروش كالا توسط توليدكننده، كاهش بي‌ثباتي و نوسان در بازار كشاورزي، تامين مالي توليدكنندگان و استانداردسازي محصولات از اصلي‌ترين مزيت‌هاي توسعه معاملات گواهي سپرده كالايي در بورس كالاي ايران به شمار مي‌رود.

وي به چگونگي قرار گرفتن گواهي سپرده كالايي به جاي ابزار تامين مالي اشاره كرد و گفت: به‌دليل ماهيت اوراق بهادار بودن اين گواهي، اين امكان وجود دارد كه با توفيق آن نزد يك بانك يا موسسه مالي و اعتباري، دارنده اوراق نسبت به اخذ تسهيلات به پشتوانه آن اقدام كند.

سلطاني‌نژاد به اقدامات بورس كالا در راستاي اجراي ماده ۳۳ قانون افزايش بهره‌وري كشاورزي اشاره كرد و گفت: پذيرش ۹ انبار در استان كرمانشاه براي محصول جو و ۲۶ انبار در استان خوزستان براي محصول ذرت دانه‌يي به همراه برگزاري دوره‌هاي آموزشي و توجيهي براي كشاورزان، مديران استان‎هاي منتخب و انبارداران به مدت ۳۵۲۰نفرساعت از مجموعه اقدامات بورس كالا براي اجراي هر چه بهتر ماده ۳۳ قانون افزايش بهره‌وري كشاورزي بوده است.  مديرعامل بورس كالاي ايران به تجربيات جهاني اين معاملات اشاره كرد و گفت: گواهي سپرده كالايي در كشورهاي پيشرفته دنيا از جمله امريكا و انگليس نيز داراي رونق بسيار زيادي است چراكه اين كشورها براساس اقتصاد مبتني بر بازار حركت مي‌كنند؛ همچنين اين معاملات در بورس‌هاي كالايي دنيا نيز رايج است و تقويت اين ابزار از برنامه‌هاي اصلي بورس كالاي ايران به شمار مي‌رود.

 دستاوردهاي ملي ماده ۳۳ قانون بهره‌وري

وي به دستاوردهاي اجراي ماده ۳۳ در عرصه اقتصاد ملي اشاره كرد و گفت: كاهش بار مالي دولت، حمايت كارآمدتر از بخش كشاورزي و محدود شدن فعاليت‌هاي غيرمولد همچون واسطه‌گري ازجمله دستاوردهاي ملي اين طرح بوده است.

مديرعامل بورس كالاي ايران گفت: دولت امسال با اجراي طرح قيمت تضميني ذرت خوزستان به جاي خريد تضميني با كاهش بيش از ۶۰درصدي هزينه‌هاي خود در اين طرح مواجه شد كه اين رويداد مهم مي‌تواند براي بيشتر كالاهاي كشاورزي كشور اجرايي شود.

وي با بيان اينكه امروز بايد توسعه ارتباط ميان بازار سرمايه و بخش كشاورزي را به فال نيك بگيريم، گفت: با توجه به اجراي آزمايشي و موفق اين طرح از سال آينده شاهد توسعه طرح قيمت تضميني در استان‌هاي مختلف خواهيم بود.

 افتتاح رسمي گواهي سپرده سكه طلا

وي در ادامه به آغاز به كار گواهي سپرده سكه طلا با حمايت‌هاي بانك رفاه كارگران اشاره كرد و گفت: مردم ما علاقه زيادي به سكه طلا دارند و بعضا از اين دارايي براي پس‌اندازهاي خود استفاده مي‌كنند از اين رو سكه طلا دارايي مناسبي براي انتشار گواهي سپرده به شمار مي‌رود.

مديرعامل بورس كالاي ايران به كاركردهاي گواهي سپرده سكه طلا اشاره كرد و گفت: اين گواهي، ابزاري براي تسهيل معاملات قراردادهاي آتي در سررسيد، ابزاري براي راه‌اندازي بازار معاملات آتي يك روزه همچنين معاملاتي براي تاسيس صندوق‌هاي كالايي به شمار مي‌رود.

وي در پايان گفت: راه‌اندازي معاملات گواهي سپرده كالايي مي‌تواند روي محصولات پتروشيمي و صنعتي هم انجام شود كه بررسي‌هاي بورس كالا در اين زمينه آغاز شده است.

 پتانسيل بورس كالا براي توسعه كشاورزي

بازار محصولات كشاورزي در كشور ما به شكل سنتي بوده و حال زمان آن رسيده است كه به سمت مدرن شدن بازارهاي كشاورزي حركت كنيم بنابراين بايد از فرصتي كه امروز توسط بورس كالاي ايران در اختيارمان قرار گرفته، نهايت استفاده را ببريم.

قائم‌مقام وزير جهاد كشاورزي در مراسم راه‌اندازي رسمي معاملات گواهي سپرده كالايي با بيان مطلب فوق درباره مزاياي راه‌اندازي اين معاملات گفت: يكي از سريع‌ترين آثار اين طرح در كشور جلوگيري از نرخ‌شكني كالاهاي كشاورزي خواهد بود به طوري كه در معاملاتي همچون قيمت تضميني، كشاورزان ديگر مجبور به فروش محصولاتشان با قيمت‌هاي پايين نبوده و به آساني كالاهايشان را با حمايت دولت و بدون هيچ نگراني روي تابلو بورس كالا خواهند برد.  به گفته علي‌اكبر مهرفرد، اين طرح به طور كامل از كشاورزان حمايت كرده و علاوه بر شفافيت قيمتي شرايطي را در اختيار معامله‌گران قرار خواهد داد تا با فروش محصولات با قيمت واقعي و دريافت سريع وجه معامله، انگيزه بيشتري براي توليد محصولات باكيفيت‌تر پيدا كنند.

وي خاطرنشان كرد: اجراي طرح مذكور هزينه‌هاي دولت را نيز كاهش مي‌دهد چراكه دولت به جاي پرداخت كل بهاي كالاي خريداري شده از كشاورزان تنها مابه‌التفاوت آن را پرداخت خواهد كرد.  مهرفرد درخصوص نقش سازمان مركزي تعاون روستايي در اجراي موفق طرح قيمت تضميني گفت: اين سازمان با معرفي انبارها به بورس كالاي ايران تلاش مي‌كند تا به عنوان بازارگردان در روند معاملات محصولات كشاورزي ايفاي نقش كند تا اين سياست جديد دولت به نحو احسن در اين بازار شفاف اجرايي شود.

به گفته اين مقام مسوول، يكي از اصلي‌ترين مشكلات خريد تضميني محصولات كشاورزي از سوي دولت ديركرد در پرداخت وجه معامله به كشاورزان بوده است كه امروز خوشبختانه با اجراي طرح قيمت تضميني در بورس كالاي ايران شاهد به‌روزرساني ابزارهايي هستيم كه ما را در جهت رفع مشكلات گذشته و رونق بازار سوق مي‌دهد.

وي در پايان گفت: مطمئنا سياست‌هاي ماده 33 قانون افزيش بهره‌وري كشاورزي، تاثير بسزايي در رونق بخش كشاورزي خواهد گذاشت كه با اجراي طرح‌هاي جديد و فاصله گرفتن از بازار سنتي مي‌توانيم به ‌تدريج شرايط بهتري را براي اين بخش شاهد باشيم.

 تعريف گواهي سپرده كالايي

شوراي عالي بورس و اوراق بهادار در تاريخ 12خرداد ماه 93 براساس بند 24 ماده 1 و بند 4 ماده 4 قانون بازار اوراق بهادار مصوب آذرماه 1384 «گواهي سپرده كالايي» را به عنوان ابزار مالي قانون بازار اوراق بهادار، شناسايي و تصويب كرد. مقرر شد دستور‌العمل اجرايي معاملات اين اوراق به تصويب هيات‌مديره سازمان برسد و نسبت به اجرايي كردن آن از طريق بورس‌هاي كالايي اقدام كند. براساس مصوبه شوراي عالي بورس و اوراق بهادار گواهي سپرده كالايي اوراق بهاداري است كه مويد مالكيت دارنده آن بر مقدار معيني كالاست و پشتوانه آن قبض انبار استانداردي است كه توسط انبارهاي مورد تاييد بورس صادر مي‌شود.  لازم به ذكر است در فرآيند اجرايي سياست قيمت تضميني پس از توديع محصول از سوي كشاورز يا مالك كالا به يكي از انبارهاي پذيرش شده از سوي بورس كالاي ايران، گواهي سپرده كالايي (قبض انبار) از سوي انباردار صادر شده و در اختيار كشاورز يا مالك كالا قرار مي‌گيرد. پس از صدور گواهي سپرده كالايي، كشاورز يا مالك كالا مي‌تواند با مراجعه به يكي از كارگزاران داراي مجوز معاملات در بورس كالاي ايران و ارائه گواهي سپرده كالايي، درخواست فروش محصول خود را در بورس كالاي ايران ارائه كند. همچنين امكان تامين مالي و اخذ تسهيلات از نظام بانكي به پشتوانه گواهي كالايي صادرشده، وجود دارد.

 

 حل مشكلات تامين مالي با ابزارهاي نوين

مديرعامل بانك رفاه كارگران در مراسم رسمي راه‌اندازي معاملات گواهي سپرده كالايي و گواهي سپرده سكه طلا در بورس كالاي ايران گفت: حدود ۹۰درصد تامين مالي بنگاه‌هاي اقتصادي از طريق سيستم‌هاي بانكي انجام مي‌شود و بازار سرمايه مي‌تواند بخشي از اين تامين مالي‌ها را برعهده بگيرد.

علي صدقي با اشاره به محدوديت‌ها و مطالبات زياد بنگاه‌هاي اقتصادي از سيستم بانكي اظهار داشت: بيش از ۷۰درصد مشكلات تامين مالي مي‌تواند از طريق ابزارهاي نوين مالي حل شود به‌طوري كه اين ابزارها كمك‌رسان بازار سرمايه و بانك‌ها براي تامين مالي صنايع خواهد شد.

مديرعامل بانك رفاه كارگران با اشاره به اينكه بانك‌ها مشتاق هستند تا به بازار سرمايه كمك كنند، گفت: اكثر بانك‌ها براي تامين مالي بلندمدت از طريق ابزارهاي مالي نوين مشتاق هستند.

وي همچنين افزود: ابزارهاي نوين مالي مي‌توانند اهداف تعيين شده در اقتصاد ما را تامين كنند، از سوي ديگر بازار ثانويه در بازار سرمايه بسيار مهم است؛ چراكه مي‌تواند دارايي‌ها را به‌طور مناسب و با قيمت منطقي، نقد كند و از همه مهم‌تر اقتصاد مقاومتي را پويا‌تر از گذشته به سمت جلو براند.