سرايت رشد منفي توليد و فروش به طيف بزرگ‌تري از صنايع

خبر اقتصادی - در اين گزارش كه توسط موسسه عالي آموزش و پژوهش مديريت و برنامه‌ريزي تدوين شده، براي برآورد شاخص توليد و شاخص فروش صنعتي، كه جزو مهم‌ترين نماگرهاي كوتاه‌مدت بخش صنعت هستند، از اطلاعات توليد و فروش صنايع بورسي استفاده شده است. صنايع بورسي پوشش داده شده در اين گزارش حدود 25درصد از ستانده كل بخش صنعت را تشكيل مي‌دهند كه عبارتند از: كاني فلزي، محصولات غذايي جز قند، منسوجات، شيميايي، دارويي، لاستيك، كاني غيرفلزي، كاشي و سراميك، سيمان، فلزات اساسي، ماشين‌آلات، دستگاه‌هاي برقي، وسايل نقليه موتوري و محصولات فلزي.

شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع بورسي در تمام فصول سال 1393 با رشد مثبت مواجه شدند. با وجود اين، رشد بخش صنعت در اين سال رشدي متوازن نبود و به‌طور كلي، با تكيه بر بهبود محسوس صنعت خودرو و استفاده از ظرفيت‌هاي خالي اين صنعت، حاصل شد. افت تقاضاي اقتصاد سبب شد كه در فصل اول سال 1394 شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع بورسي با رشد منفي مواجه شوند. همين عامل در فصل دوم سال 1394 نيز مهم‌ترين علت كاهش شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع بورسي بوده است. افت تقاضاي اقتصاد، از يك‌سو به دليل كاهش قيمت نفت و تاثير كاهنده آن بر درآمدهاي دولت و به تبع آن كاهش تخصيص اعتبارات عمراني و از سوي ديگر، به‌دليل كاهش تقاضاي بخش خصوصي و همين‌طور كاهش تقاضاي جهاني براي كالاهاي واسطه‌يي، شكل گرفته است.

افزايش نسبت موجودي انبار به توليد در فصل اول 1394 تا سطح 25درصد، سبب شده تا صنايع بورسي، براي تعديل اين نسبت، سطح توليد خود را در فصل دوم اين سال به‌طور قابل توجهي كاهش دهند. شاخص توليد اين صنايع در فصل دوم سال 1394 با رشد منفي 15.5درصد مواجه شده و شاخص فروش نيز همچنان متاثر از افت تقاضاي اقتصاد، رشد منفي 12.5درصد را تجربه كرده است. رشد منفي بيشتر توليد نسبت به فروش سبب شده تا نسبت موجودي انبار به توليد در اين فصل كاهش يابد و به 13.5درصد برسد. مقايسه شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع بورسي در فصل اول و دوم سال 1394 بيانگر اين نكته است كه رشد منفي اين شاخص‌ها در فصل دوم اين سال به طيف بزرگ‌تري از صنايع بورسي سرايت كرده است. با وجود اين، ميزان افت شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع مختلف بورسي در فصل دوم سال 1394، بسته به شرايط پيراموني آنها، متفاوت بوده است.

ركود بخش ساختمان و كاهش سرمايه‌گذاري در اين بخش در فصل دوم سال 1394 نيز تداوم يافته و صنايع مرتبط با اين بخش را تحت تاثير منفي قرار داده است. در اين فصل، صنايع سيمان؛ كاشي و سراميك و همين‌طور فلزات اساسي، نسبت به ساير صنايع بورسي، در مجموع با رشد منفي بزرگ‌تري در شاخص‌هاي توليد و فروش مواجه شده‌اند. افت تقاضاي بخش خصوصي، هم به دليل انتظارات خوش‌بينانه نسبت به توافق هسته‌يي و هم به دليل مثبت بودن نرخ سود حقيقي، در اين فصل نيز تداوم يافته و از اين كانال، صنعت خودرو و صنايع مرتبط با آن (صنعت لاستيك و بخشي از صنعت فلزات اساسي) با رشد منفي شاخص‌هاي توليد و فروش روبه‌رو شده‌اند. علاوه براين، افت تقاضاي اقتصاد، تقاضا براي كالاهاي سرمايه‌يي را در اين فصل كاهش داده و اين مساله سبب شده است كه همانند فصل اول اين سال، شاخص‌هاي توليد و فروش صنايع توليدكننده كالاهاي سرمايه‌يي (ماشين‌آلات، دستگاه‌هاي برقي و بخشي از محصولات فلزي) رشدهاي منفي قابل توجهي تجربه كنند. همچنين، تضعيف صادرات محصولات شيميايي و پتروشيمي كشور در فصل دوم سال 1394 نيز به سهم خود در افت شاخص فروش صنعت شيميايي موثر بوده است.

در فصل دوم سال 1394 شاخص قيمت توليدكننده شركت‌هاي بورسي تحت تاثير افت تقاضاي داخلي و همچنين كاهش قيمت‌هاي جهاني، با رشد منفي قابل توجه 5.7درصد نسبت به فصل مشابه سال قبل مواجه شده است. كاهش قيمت‌هاي جهاني از يك‌سو سبب شده تا هزينه توليد صنايع كشور كاهش يابد و از سوي ديگر، در حوزه كالاهاي قابل تجارت، فشاري كاهنده بر قيمت كالاهاي داخلي وارد كرده است.