اقدام سازمان ملل براي ارزيابي دستگاه‌هاي تصفيه آب
آب آلوده بلاي جان 1.9 ميليارد نفر در جهان
بازار جهاني محصولات تصفيه آب خانگي مملو از محصولات است؛ از دستگاه‌هاي كلرزننده و سيستم‌هاي تصفيه فيلتري گرفته تا ضدعفوني‌كننده‌هاي خورشيدي، به نظر در شرايط فعلي با گزينه‌هاي بي‌پاياني براي پاك‌سازي و تصفيه آب مواجهيم.
خبر اقتصادی - به گزارش فائو، سازندگان ادعا مي‌كنند كه توليدات‌شان مي‌توانند آب آشاميدني سالم دراختيار مصرف‌كنندگان قرار دهند اما در كشورهاي كم‌درآمد و فقير كه از قضا بيش از هر جاي ديگري به اين سيستم‌هاي تصفيه نياز است، آزمايشگاه‌ها فاقد امكانات و توانايي لازم براي تاييد اين ادعاها و استاندارد بودن اين دستگاه‌هاي تصفيه آب هستند.
اين درحالي است كه به گزارش سازمان جهاني بهداشت (WHO) در سراسر جهان، حدود 1.9ميليارد نفر به منابع آبي اتكا دارند كه آلوده به مدفوع است. به‌همين خاطر براي جلوگيري و ممانعت از ابتلا به امراض در نتيجه نوشيدن آب شرب آلوده، اين مساله استفاده از فناوري‌هاي تصفيه آب خانگي را طلب مي‌كند.
دكتر بستي ماجورو از سازمان بهداشت جهاني در اين رابطه مي‌گويد: «مزيت اصلي تصفيه آب خانگي حفظ سلامت است.» در سال‌هاي اخير مزيت‌هاي دستگاه‌هاي تسويه آب و متعاقبا اهميت ارزيابي اين دستگاه‌ها بيش از پيش بر همگان آشكار شده است. برآورد مي‌شود كه در صورت استفاده صحيح و مداوم، تصفيه آب آشاميدني و ذخيره‌سازي درست آب بتواند امراض گوارشي چون اسهال را به ميزان 45درصد كاهش داده و سالانه به نجات جان هزاران كودك و نوجوان بينجامد.
طرح سنجش بين‌المللي
طرح بين‌المللي براي ارزيابي فناوري‌هاي تصفيه آب آشاميدني در سال2014، براي ارزيابي مستقل و مداوم عملكرد محصولات تصفيه آب آشاميدني به اجرا درآمد. براساس اين طرح، هر محصولي در صورت دارا بودن سه شرط زير، مي‌تواند مورد ارزيابي قرار گيرد: ارزان‌قيمت باشد، براي شرايط كشورهاي فقير مناسب باشد و بتواند آب كافي براي تعداد محدودي فرد در يك روز را تامين كند. توليداتي كه اين شرايط را داشته باشند، مورد آزمايش قرار مي‌گيرند تا مشخص شود كه چقدر در رفع آلودگي‌هاي ميكروبيولوژيكي ازجمله باكتري، ويروس، تك‌ياخته‌ها از آب آشاميدني كارايي دارند. علمكرد محصولات تصفيه آب خانگي براساس يك نظام سه مرتبه‌يي طبقه‌بندي شده و دستگاه‌هاي كه بالاترين ميزان دفع پاتوژن‌ها را داشته باشند، سه ستاره دريافت مي‌كنند. اخيرا سازمان جهاني بهداشت نخستين نتايج درخصوص 10فناوري تصفيه آب خانگي را منتشر كرد كه در ميان اين 10فناوري، علاوه بر دستگاه‌هاي مبتني بر فيلترهاي خيلي قوي، عفونت‌زداهاي شيميايي نيز وجود داشتند. نتايج نشان مي‌دهد كه از اين 10فناوري، 8فناوري عملكرد قابل‌قبولي از خود نشان داده‌اند. اين توليدات به حدود 60كشور و ميليون‌ها كاربر عرضه خواهند شد. سازمان جهاني بهداشت براي كمك به كشورهايي مانند اتيوپي كه در زمينه تامين آب آشاميدني سالم با مشكلات جدي مواجهند، قصد دارد هر ساله به ارزيابي و آزمايش فناوري‌هاي نوين تصفيه آب آشاميدني خانگي و انتشار نتايج آن ادامه دهد.
افزايش مقررات در اتيوپي
كشور اتيوپي اغلب با خشكسالي و سيل‌هاي شديد دست به گريبان است كه اين مساله تامين و دسترسي به آب سالم را سخت كرده و همزمان باعث افزايش ميزان امراض گوارشي ازجمله اسهال مي‌شود. براي حل اين مشكل، دولت اتيوپي طرحي را به‌منظور دسترسي همگاني به آب سالم و بهداشتي و ارتقاي شيوه‌هاي صحيح ذخير‌سازي و تصفيه آب در منازل به اجرا درآورده است. پيش از اجراي طرح سازمان ملل، بسياري از آزمايشگاه‌ها تلاش مي‌كردند تا محصولات تصفيه آب خانگي را ارزيابي كنند اما هيچ معيار يا فرآيند سنجش مشخصي براي اين وجود نداشت. در حال حاضر، سازمان نظارت بر سلامت، درمان و غذاي اتيوپي كه وظيفه آزمايش و نظارت بر ايمني داروها، غذا و نوشيدني‌ها را برعهده دارد، موظف به ارزيابي محصولات تصفيه نيز هست. بيكيلا بايسا معاون مديركل بخش ارزيابي كيفيت دارو و غذا در سازمان نظارت بر سلامت، درمان و غذاي اتيوپي، در اين رابطه مي‌گويد: «قبلا وظيفه ما فقط به ارزيابي و انجام آزمايش‌هاي شيميايي روي فناوري‌هاي تصفيه آب خانگي كه براساس كلر عمل مي‌كردند، محدود بود. اما حالا در نتيجه طرح سازمان جهاني بهداشت، ما علاوه بر اين بر ميكروب‌شناسي كه براي تضمين سلامت و بهداشتي بودن آب آشاميدني بسيار اهميت دارد، نيز نظارت داريم.»
سازمان جهاني بهداشت با دولت اتيوپي در زمينه آموزش كاركنان آزمايشگاه‌هاي گوناگون دولتي اين كشور در زمينه نحوه انجام آزمايش‌هاي ميكروب‌شناسي به‌منظور ارزيابي عملكرد محصولات تصفيه آب همچنين پياده‌سازي دستورالعمل‌هاي سازمان جهاني بهداشت در خصوص كيفيت آب آشاميدني، همكاري مي‌كند.
دكتر آلماز گونفا هماهنگ‌كننده آزمايشگاه تحقيقاتي ميكروب‌شناسي و امنيت غذا در موسه بهداشت عمومي اتيوپي، در اين رابطه مي‌گويد: «بسياري از محصولات تصفيه آب خانگي از ديگر كشورها به اتيوپي وارد مي‌شوند اما هيچ كس نمي‌داند كه آيا اين دستگاه از كارايي كافي برخوردار است يا نه. طرح سازمان جهاني بهداشت به مردم اتيوپي كمك خواهد كرد تا بفهمند كه آيا اين محصولات واقعا آب آشاميدني را تصفيه مي‌كنند يا نه.»
پيش به سوي توسعه پايدار
دسترسي جهاني به آب آشاميدني سالم يكي از اهداف توسعه پايدار است. سازمان جهاني بهداشت و دولت‌ها از طريق تقويت حفاظت و مديريت منابع آبي ازجمله آب مورد استفاده خانوارها، در حال برداشتن گام‌هايي موثر براي تحقق اين هدفند. سال جاري، سازمان جهاني بهداشت همكاري با دولت غنا را براي بهبود استانداردهاي عملكرد تصفيه آب خانگي و اعطاي گواهي به محصولاتي كه داراي كارايي مناسبند را آغاز كرده است تا مردم اين كشور در هنگام خريد دستگاه‌هاي تصفيه آب با آگاهي و دانش بيشتري اقدام به خريد كنند.
پيش‌بيني مي‌شود كه با اجراي طرح اعطاي گواهي، اهداف دولت غنا براي كاهش امراض ناشي از آشاميدن آب آلوده تا سال2025 تا حد زيادي برآوده و عملي شود. كوئكو كوانساه مدير اجرايي اين طرح در وزارت توسعه روستايي غنا در اين رابطه مي‌گويد: «طرح سازمان جهاني بهداشت به ما اين اطمينان خاطر را مي‌دهد كه فناوري‌هاي موجود در غنا از كارايي كافي و معيارهاي بين‌المللي براي تصفيه آب برخوردار بوده و و براي استفاده خانوارها مناسبند.» او در ادامه مي‌افزايد: «با گذشتن اين فناوري‌هاي از فرآيند ارزيابي، افراد اطمينان خواهند يافت كه اين فناوري‌ها با استانداردهاي بين‌المللي مطابقت دارند.»
