گزارش نسخه جديد فوربز درباره فرصت‌هاي صنعت نفت ايران براي جذب سرمايه
انتظار جهان براي تغيير معادله نفتي خاورميانه
«حيرت‌انگيز است كه چگونه كشوري طي تاريخ معاصر خود فراز و نشيب‌هاي فراواني از يك كودتا، يك انقلاب، يك جنگ هشت‌ساله و چندين سال تحريم را پشت سر گذاشته است، هنوز بازيگري تاثيرگذار و اصلي در خاورميانه و قابل رقابت با عربستان محسوب مي‌شود.» اين بخشي از گزارش جديدترين نسخه مجله امريكايي فوربز درباره «فرصت‌هاي صنعت نفت و گاز ايران» در دوران جديد است. گزارشي كه مشروح آن را در ادامه خواهيد خواند.
خبر اقتصادی - مجله فوربز كه هر دو هفته يك‌بار منتشر مي‌شود در نسخه جديد خود كه روز دوشنبه منتشر شد، گزارشي را به ايران اختصاص داده و در ابتداي اين گزارش مي‌نويسد: «ايران كه به عنوان چهارمين دارنده منابع نفت جهان و دومين دارنده ذخاير بزرگ جهان شناخته مي‌شود، در حال حاضر به مهم‌ترين عنوان خبري جهان تبديل شده است، به عنوان مثال اخبار انتخابات ايران كه حاكي از انتقال قدرت سياسي به سمت نامزد‌هاي ميانه‌رو و اصلاح‌طلبان است در سراسر جهان بازتاب يافته است.»
قيمت‌هايي كه بالا نخواهند ماند
جوهانز سوبوتسكي تحليلگر مسائل خاورميانه و پاول شارما آناليزور اكتشاف و توليد نفت دو نويسنده اين گزارش كه كاملا با ديدي مثبت درباره ايران نوشته شده در ادامه مي‌نويسند: «در سمت ديگر و در بخش صنعت نفت و گاز، لغو تحريم‌هاي بين‌المللي از روي ايران دليلي شده است تا سرمايه‌گذاران نگاه خود را به اين بخش معطوف كنند، شركت‌هاي بين‌المللي نفت به علت كاهش قيمت نفت كه به پايين‌ترين سطح قيمتي خود در 10سال گذشته رسيده، فرصت خوبي را براي سرمايه‌گذاري در اين كشور به دست آورده‌اند، زيرا ايران از جمله كشورهايي است كه هزينه تمام شده نفت خام در آن نسبت به ساير كشورها خيلي پايين است، اگرچه احتمال اينكه قيمت نفت دوباره افزايش پيدا كند، وجود دارد ولي با نگاهي به مشترياني كه نمودار‌هاي عرضه و تقاضاي نفت خام را هدايت مي‌كنند، مي‌توان به اين نكته كه قيمت نفت خام نمي‌تواند براي مدت زيادي درسطح بالا باقي بماند، پي برد.»
در ادامه گزارش مجله فوربز آمده است: «هم‌اكنون شركت‌هاي بين‌المللي نفت به دليل كاهش سود سهام و همچنين سقوط قيمت سهامشان در بازار و حتي تعديل نيرو، دچار آسيب جدي شده‌اند، نياز به اكتشاف و توليد از مياديني را دارند كه ويژگي سرمايه كم در كنار هزينه پايين توليد را در كنار يكديگر داشته باشند، از اين رو ايران در اين برهه از زمان، خود را با هزينه تمام شده هر بشكه نفت خام در سطح 12دلار به عنوان بهترين موقعيت براي حضور شركت‌هاي بين‌المللي نفت نشان مي‌دهد، اين درحالي است كه هزينه تمام شده در عربستان سعودي حدود 9دلار، در ايالات متحده امريكا حدود 36دلار و در كشور انگلستان حدود 52دلار است.»
يك ساعت زمان براي ارائه پروژه‌هاي ايران
تحليلگران اين مجله در قسمت بعدي گزارش خود، به مساله قابل توجهي اشاره كرده كه ديدگاه آنان در مورد زمانبري جذب سرمايه در صنعت نفت و گاز ايران را نشان مي‌دهد. در اين قسمت از اين گزارش نوشته شده است: «درصورتي كه شركت‌هاي بين‌المللي نفت ريسك و چالش‌هايي كه در صورت سرمايه‌گذاري در ايران وجود دارد را بپذيرند، 50 پروژه نفت و گاز و 18پروژه اكتشاف و توليد در ميادين نفتي كه تحت عنوان قراردادهاي IPC از طريق ايران ارائه شده و قرار است كه از طريق اين قراردادها تا سال 2020 حدود 185ميليارد دلار سرمايه را جذب كند، به تنها يك ساعت زمان براي ارائه نياز خواهند داشت.»
ميادين نفتي پير و اضطراب ناشي از آنها
اما بخش بعدي اين گزارش، به نوعي سعي بر تحليل وضعيت و نگاه ايران به اين جذب سرمايه در حال حاضر دارد. در اين بخش نوشته شده است: «از سوي ديگر ايران اكنون در زمينه جذب سرمايه‌خارجي در صنعت نفت و گاز خود «مضطرب» است. اين اضطراب از جايي ناشي مي‌شود كه ميادين نفت و گاز اين كشور پير شده و بايد پاسخگوي تقاضاي رو به افزايش داخلي و همچنين كمكي به صندوق توسعه ملي باشند.»
تحليلگران فوربز در ادامه ادعا مي‌كنند كه نخستين هدف‌گذاري ايران جذب 25ميليارد دلار سرمايه خارجي بوده و در اين مورد مي‌نويسند: «ايران در نخستين هدف‌گذاري خود براي جذب 25ميليارد دلار سرمايه خارجي از طريق شركت‌هاي فعال اروپايي در زمينه اكتشاف و توليد نظير بي‌پي، اني، رپسول، شل، استات اويل و توتال كه اميدوار بود مي‌تواند آنها را جذب كند، در حال بحث و گفت‌وگوست.»
در بخش بعدي گزارش فوربز آمده است: «سپتامبر 2015 بيژن زنگنه وزير نفت ايران با بيان اينكه كشورش نمي‌خواهد بعد از رفع تحريم‌ها حجم توليد خود را ثابت نگه‌دارد، گفته بود كه ايران طي برنامه‌يي مي‌خواهد حجم توليد نفت خام خود را تا پايان سال 2016 به حدود 4.2ميليون بشكه برساند، در حالي كه توليد نفت خام ايران هم‌اكنون حدود 2.85ميليون بشكه است و اين كشور تلاش مي‌كند تا سهم از دست داده خود را از بازار نفت پس بگيرد، از اين رو بيژن زنگنه پيش‌بيني كرده بود كه كشورش سهم از دست داده خود را در بازار كه بيش از يك ميليون بشكه است را به زودي پس مي‌گيرد. اما پيش‌بيني‌هاي محافظه‌كارانه حاكي از آن است كه به دليل مذاكرات در حال انجام تعدادي از كشورها براي فريز نفتي، ايران در طول 6 ماه بعد از رفع تحريم‌ها مي‌تواند بين 600هزار تا يك ميليون بشكه ظرفيت توليد نفت خام خود را افزايش دهد.»
شگفتي از پايداري ايران
بخش مياني گزارش اين مجله پرخواننده و تاثيرگذار اقتصادي از منظري تاريخي به صنعت نفت ايران نگاه كرده و مي‌افزايد: «ايران در صنعت نفت خود حوادث گوناگوني نظير كودتاي سال 1953 به وسيله سازمان سيا، انتخاب دكتر محمد مصدق به عنوان نخست‌وزير نفت ايران، پيروزي انقلاب اسلامي درسال1979، جنگ 8ساله با عراق و شروع موج تحريم‌هاي مختلف روي اين كشور را به چشم ديده است.» در ادامه اين مطلب اضافه مي‌كند: «پس از اين رويدادها، براي خيلي‌ها جاي تعجب دارد كه ببينند ايران هنوز هم به عنوان يك بازيكن اصلي در خاورميانه با عربستان سعودي به رقابت مي‌پردازد، از طرفي ايران علاوه بر منطقه خاورميانه قابليت تاثيرگذاري در صحنه‌هاي بين‌المللي را نيز دارد، زيرا به دليل آزاد شدن راه تجارت ايران با جهان در نهايت اين كشور مي‌تواند منجر به تغيير قدرت در منطقه شده و تسلط نسبي عربستان سعودي را در خاورميانه كاهش دهد.»
از دارسي تا تحريم‌ها
تحليلگران فوربز بخش پاياني گزارش خود را با چرخشي گذرا از زمان كشف نفت در ايران تا سال‌هاي تحريم نگاشته و نوشته‌اند: «ايران تاريخچه‌يي طولاني در صنعت نفت دارد. از زماني كه نخستين چاه نفت در خاورميانه توسط ويليام دارسي در اين كشور كشف شد، پس از انقلاب، مالكيت ميدان‌هاي نفتي و منابع طبيعي، به دولت و شركت ملي نفت ايران سپرده شد. از اين دوره به بعد ايران تنها در قالب قراردادهاي باي بك با شركت‌هاي خارجي همكاري مي‌كرد. از طريق اين قراردادها ايران توانست در ميانه سال‌هاي 1990 تا 2000ميلياردها دلار سرمايه خارجي را جذب كند، اما اين نوع از قراردادها و مشاركت به واسطه تشديد تحريم‌ها عليه اين كشور به پايان رسيد. در اين دوران توليد نفت ايران كاهش چشمگيري يافت و طبق گزارش صندوق بين‌المللي پول درآمد نفتي اين كشور كاهشي 47 درصدي را تجربه كرده و از 118ميليارد دلار امريكا در سال مالي 2011-2012 به 63ميليارد دلار امريكا در سال مالي 2013-2012 رسيد.»
نادی صبوری - الچین یوسفی
