شکل گیری ساواک، نیازها و پیامدها

خبراقتصادي - تا پیش از کودتای ننگین 1332 نیازهای امنیتی و حکومتی پهلوی دوم در سایه ساختارهای ارتش شاهنشاهی و تشکیلات موجود در فرمانداری های کل کشور مدیریت و کنترل می شد.

با توجه به گسترش فضای سرکوب و کنترل ملیون و آزادي خواهان و مذهبیون و به بهانه مقابله با کمونیست و نیروی های چپ در بطن جامعه ایرانی، لایحه تشکیل ساواک (سازمان اطلاعات و امنیت کشور) در سال 1335 به مجلس شورای ملی ارسال و این سازمان رسما در سال 1336 فعالیت خود را شروع کرد.

شواهد تاریخی نشان می دهد؛ پس از کودتا علیه کابینه دکتر مصدق، سپهبد تیمور بختیار به صورت محرمانه و با سفر و رایزنی های مداوم با سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، طرح ایجاد یک ساختار پیچیده و قدرتمند امنیتی که در سطح منطقه بی مانند بود را آماده و پس از تایید شاه موجودیت آن را علنی نمود.

با تبلیغات رسانه ای صورت گرفته کارکنان ساواک در مقاطعی صدها تن اعلام شده است. اما شواهد نشان می دهد در سال 1978 و مقارن با انقلاب اسلامی کارشناسان و فعالان این سازمان حدود 4000 تن بوده اند.

 طبق قانون وقت این سازمان زیر نظر نخست وزیری اداره می شد، اما در حقیقت کلام شخص شاه حجت آخر رفتار و فعالیت های این سازمان بود.

با گسترش سرکوب ها، انتقادات داخلی و برون مرزی از رفتارهای خشن و خارج از قانون سازمان امنیت افزایش پیدا کرد. تا جایی که در سال 1354 دبیر کل سازمان عفو بین الملل بیانیه ای شدیدالحن علیه این سازمان صادر کرد. اوج مقابله این سازمان با جرایم مخالف داخلی با ایجاد کمیته مشترک ضد خرابکاری مشاهده و باعث تشکیل هزاران پرونده امنیتی از طیف های مختلف سیاسی و اجتماعی در کشور شد.

تیمور بختیار تا سال 1340 مسئولیت راس سازمان را به عهده گرفته بود و به خاطر مشکلاتی که با شخص محمدرضا پهلوی داشت ایران را ترک کرد و به روایتی پس از مدتی توسط عوامل خود ساواک در بغداد ترور شد.

پاک روان، نصیری و مقدم روسای بعدی این سازمان پس از انقلاب اسلامی به جوخه های اعلام سپرده شدند.

تاریخ گواهی می دهد؛ قدرت بی حد و حصر این سازمان تا جایی پیش رفت که حتی شخص شاه نیز توانایی مدیریت اجرایی این نهاد را از دست داد، مخالفت های روز افزون علیه پهلوی رقم زده شد و پایان کار حکومت اتفاق افتاد.

شواهد مبنی بر آن است که اسرائیل در کنار CIA در طول تشکیل تا بلوغ مشاوره آموزشی و اطلاعاتی به ساواک ارائه می داد که این کمک ها شامل آموزش نیروها در خاک دو کشور نیز می شد.

پس از انقلاب 57 ساختمان های این تشکیلات به اشغال انقلابیون درآمد و اسناد زیادی از عملکرد آن چاپ و نشر گردید. بودجه و مسائل مالی این سازمان برای همیشه مخفی ماند و کسی از هزینه های انجام شده اطلاعات معتبری بیان و گزارش نکرده است.