چوب امريكا لاي چرخ صادرات گاز به عمان

اگر سري به گزارش‌هاي تصويري موجود در شبكه اطلاع‌رساني نفت و انرژي بزنيم، به خوبي تفاوت هفته‌ها و ماه‌هاي اخير با دوران پيش از برداشته شدن تحريم‌ها را در خواهيم يافت. بيژن زنگنه وزير نفت ايران و وزارتخانه پر ماجرايش اين روزها ميهمانان زيادي را پذيرا مي‌شوند. يوسف بن‌علوي وزير خارجه عمان نيز در ادامه اين روند روز گذشته و در دومين روز از آخرين ماه سال 94، ميهمان اين وزارتخانه شد. بن‌علوي و بيژن زنگنه يك ساعت پشت درهاي بسته مذاكره كردند و پس از پايان اين مذاكرات، زنگنه مهم‌ترين محور آن را «احداث خط لوله گاز ميان ايران و عمان» عنوان كرد.

گاز اكنون براي ايران از اهميت بسيار زيادي برخوردار است، چندي پيش يك انديشكده مستقر در ايتاليا در اين باره نوشت: « گاز در دوران پساتحريم مهم‌ترين عامل افزايش نقش و جايگاه ايران در بازار بين‌المللي انرژي خواهد بود.» در ادامه گزارش اين انديشكده آمده بود: « عمان نيز به اين واسطه كه ظرفيت‌هاي زيادي براي توليد ال ان جي داشته و گاز توليدي اين كشور كفاف آن را نمي‌دهد گزينه‌يي مناسب براي ايران در زمينه صادرات گاز خواهد بود.» به اين ترتيب هم ايران خواهد توانست به اهداف صادراتي خود در منطقه دست پيدا كند و هم عمان از پس تعهد خود به كشورهايي مانند كره جنوبي و ژاپن براي صدور ال ان جي برخواهد آمد.

اما زيرساخت‌هاي چنين صادراتي تا چه اندازه فراهم است؟ عباس ملكي استاد اقتصاد انرژي دانشگاه شريف در گفت‌وگوي تفصيلي كه سال گذشته با «تعادل» انجام داد، معتقد بود كه هر چند خط لوله صلح به سرانجام خوبي نرسيد اما احداث اين خط لوله براي ايران بركت‌هايي نيز داشت. او در كنار اشاره به گازرساني به سيستان و بلوچستان به اين نكته اشاره كرد كه از 3 انشعاب گازي خط لوله‌يي گت 7 يكي به سمت جاسك مي‌رود كه خواهد توانست گاز ايران را به عمان منتقل كند.  تا اينجاي كار همه‌چيز خوب پيش مي‌رود. يوسف بن‌علوي وزير امور خارجه عمان نيز پس از ديدار با زنگنه اظهاراتي را طرح مي‌كند كه رنگ و بوي منفي از آن به گوش نمي‌رسد. او اظهار مي‌كند: بدون ترديد با توجه به موقعيت و جايگاه ايران در بخش نفت و گاز اين كشور خواستار گسترش روابط در اين زمينه است.  وي با بيان اينكه چگونگي انتقال گاز ايران به عمان در اين ديدار بررسي شد، تصريح كرد: هدف سوق دادن گاز ايران از طريق عمان به بازارهاي جهاني است.

وزيرخارجه عمان با بيان اينكه مطالعات كارشناسي و اقتصادي خط لوله صادرات گاز ايران به عمان در حال انجام است و ظرف ٦ ماه آينده اين مطالعات تكميل مي‌شود، يادآور شد: با توجه به روابط مطلوب ميان دو كشور، عمان علاقه‌مند به استفاده از گاز ايران است و با همه جزييات اين طرح و پروژه موافق است.  وي با بيان اينكه در اين ديدار همچنين چشم‌انداز همكاري‌هاي اقتصادي، تجاري و نفتي كه مي‌تواند به سود دو كشور باشد، بررسي شد، افزود: همه سواحل عمان و درياي عرب و همچنين ساحل عمان آمادگي دارد همكاري دريايي را با ايران افزايش دهد.

يوسف بن‌علوي موقعيت پايانه‌هاي اين كشور را يكي از مزيت‌هاي گسترش همكاري نفت و گاز ايران و عمان عنوان كرد و افزود: خوشحاليم پروژه‌ها و طرح‌هايي كه از سوي عمان به مسوولان ايراني ارائه شده با استقبال و گشاده‌رويي آنها روبه‌رو شده است.

اما آيا همه‌چيز در اين زمينه خوب پيش خواهد رفت؟ عباس ملكي معتقد است كه مهم‌ترين دليل كنار كشيدن هندوستان از خط لوله صلح، فشارهاي امريكا بر اين كشور محسوب مي‌شود. فشاري كه البته در دوران شدت گرفتن تحريم‌هاي نفتي عليه ايران به هند وارد مي‌شد. اكنون و در حالي كه ايران و عمان قصد گسترش روابط خود در اين زمينه و آماده‌سازي زيرساخت‌هاي صادرات گاز را دارند چه عواملي ممكن است جلو پيشرفت اين واقعه را بگيرد؟ وب‌سايت روزنامه فيسكال تايمز چاپ نيويورك كه از جهت گرايش‌هاي سياسي، به واشنگتن پست نزديك است تنها 30دقيقه پس از به پايان رسيدن ديدار زنگنه و بن‌علوي و انتشار خبر آن روي خروجي خبرگزاري وزارت نفت، نسبت به اين ديدار واكنش نشان داد و در خبري كوتاه ادعا كرد كه ايران و عمان بر سر قيمت‌هاي صادراتي اختلاف نظر دارند.

اما اين تنها نكته مهم اشاره شده در خبر فيسكال تايمز نبود، جملاتي كه چند خط پايين‌تر آمده بودند بوي تكرار سناريوي كنار گذاشتن خط لوله صلح را مي‌دادند. در اين بخش از خبر آمده است: «در حالي كه عمان يك ماه پيش اعلام كرده است كه با برداشته شدن تحريم‌ها پروژه خط لوله واردات گاز از ايران به اين كشور با سرعت بيشتري پيش خواهد رفت، با توجه به فشارهاي امريكا به مسقط براي يافتن تامين‌كننده گازي ديگر، مشخص نخواهد بود كه وضعيت در مورد اين پروژه چگونه پيش رود؟»

 به هر صورت اين احتمال وجود دارد كه اشارات بن‌علوي به اين مساله كه عمان تا 6 ماه ديگر مطالعات بر سر اجراي اين پروژه را كامل خواهد كرد اشاره‌يي به مذاكرات بر سر قيمت باشد اما نزديكي روابط ايران و عمان و رويكرد مستقل اين كشور در قبال مواضع تهران، كفه ترازو را به سمت نتيجه مثبت پروژه صادرات گاز ايران به عمان سنگين‌تر مي‌كند. در صورتي كه اين سناريو درست پيش رود طبق خبري كه عليرضا كاملي مديرعامل شركت ملي صادرات گاز ايران در اواخر دي ماه سال جاري منتشر كرده بود، اوايل سال 95 گاز ايران كه اغلب آن در قالب ال ان جي خواهد بود، راهي عمان مي‌شود. چنين اتفاقي پس از قراردادهاي صادرات گاز به بصره گامي جديد براي به دست گرفتن بازارهاي منطقه‌يي محسوب مي‌شود. بازارهايي كه زنگنه و هم‌قطارانش آن را مهم‌ترين اولويت وزارت نفت ايران براي صادرات مي‌دانند. صادرات گاز ايران به عمان مي‌تواند تكميل‌كننده عمل نمادين صادرات گاز به عراق، در راستاي تبديل شدن ايران به تامين‌كننده مطمئن گاز در منطقه باشد.