علي رضا ابراهيمي
خزانه جواهرات ملي ايران، ثروت بي‌بديل كشور، از درياي نور تا تخت طاووس
تخت طاووس متعلق به همسر چهارم فتحعلی شاه که مزین به جواهرات و الماس نشان است، تاج كياني قاجار با وزن بيش از چهار كيلوگرم از جواهر و مرواريد، تاج سلطنت پهلوي و ملكه آن، تخت تاجگذاری حکومتی، لباس های ناصرالدین شاه و لباس امیرکبیر از اموال دیگر موجود در اين خزانه می باشند که هر کدام داستان ساخت و تولد خاص خود را دارند.
خبراقتصادي - پيش از اين، وقتي سيستم انتشار پول بر پايه طلا حاكم بود و طلا و جواهر پشتوانه اسكناس و پول ملي محسوب مي شد، در سطح عموم جامعه تصور مي شد كه خزانه جواهرات يا موزه جواهرات ملي با شاخصه الماس «درياي نور» تنها به عنوان پشتوانه پولي كشور شناخته می شود. اما موزه جواهرات ملي، ارزشي فراتر از آنچه تصور مي شود دارد و شاخص هاي منحصر به فرد آن، قابل اندازه گيري و قيمت گذاري نيست.
برخي كارشناسان مي گويند كه دارايي و موجودي این موزه به دليل منحصر به فرد بودن جواهرات موجود و عدم قياس و تك بودن جواهرات غيرقابل قيمت‌گذاري است. اين ثروت و دارايي در زمان حكومت پهلوي اول «ملي» اعلام شد و حتي خاندان حكومتي نيز در صورت نياز، بايد به صورت اماني از اين جواهرات استفاده مي‌كردند.
خاندان گوركاني كه حاكم هندوستان بودند، از افغان‌ها كه عليه تاج و تخت سلطنت ايران اقدام كرده بودند، حمايت معنوي كردند و نادرشاه با آنها به نبرد پرداخت و «درياي نور» از غنيمت‌هاي اين نبرد به شمار مي‌رود.
در دوره قاجار و حكومت ناصرالدين‌شاه (گرچه در دوره‌هاي قبل نيز كار ساخت جقه‌ها و تاج‌ها و ساير وسايل تشريفاتي سلطنت آغاز شده بود) كار تبديل جواهرات خام مانند الماس‌ها، زمردها، ياقوت و... به وسايل پادشاهي جهت جلوگيري از سرقت‌هاي مكرر آغاز شد و نمونه آن كره جواهرنشان با پايه طلاي خالص (بیش از 10 کیلوگرم) يكي از گرانبهاترين نمونه‌هاي موجود در اين موزه است.
لعل «چشم گاوي» نيز به عنوان بزرگترین لعل شناسایی شده جهان، چهارمين لعل موجود در دنيا، الماس‌هاي زرد ناصري كه در سفر پاريس شاه‌قاجار خريداري شده‌اند، الماس «درياي نور» به عنوان بزرگترين و زيباترين الماس صورتي جهان، الماس «نورالعين» و مجموعه‌هاي بي‌نظيري از فيروزه‌هاي خراسان و مرواريد‌هاي بزرگ و سنگين وزن خليج فارس كه از نظر زيبايي و وزن در جهان بي‌نظيرند همه و همه زينت‌بخش اين موزه منحصر به فرد ایران هستند.
از نمونه‌هاي ديگر موجود در موزه ملي، شمشير نادرشاه و سپر پوست كرگدن اوست كه در هند توسط جواهرسازان كشور مغلوب با هزاران قطعه الماس و جواهر تزئين شده و بخش مهمي از ثروت ملي ايران را تشكيل مي‌دهند.
تاج كياني قاجار با وزن بيش از چهار كيلوگرم از جواهر و مرواريد و تاج سلطنت پهلوي و ملكه آن از اموال دیگر موجود در اين خزانه می باشند که هر کدام داستان ساخت و تولد خاص خود را دارند.
وجود تخت تاجگذاری حکومتی، لباس های ناصرالدین شاه و لباس امیرکبیر (که قرباتی جهالت و ظلم قجر شد) و تخت طاووس متعلق به همسر چهارم فتحعلی شاه (البته تخت طاووس ذکر شده در تاریخ به روایتی در راه انتقال به ایران در رودخانه ای برده شد و هیچ گاه به ایران نرسید) که همه و همه مزین به جواهرات و الماس نشانند نیز در این مجموعه نگهداری می شود.
امروزه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، متولی نگهداری و مرمت بسیاری از داشته های این خزانه کاملا بی نظیر در دنیاست و در روزها و ساعاتی مشخص امکان بازدید عموم را فراهم کرده است. نکته قابل تامل این است که درصد قابل توجهی از بازدیدکنندگان از سایر ملل و کشورهاي ديگر هستند و شناخت کافی از کیفیت این آثار آنان را به خیابان امام خمینی (ره) کشانده است.
امید است همانطور که تا امروز ثروتی بی مانند برای ایران زمین مهیا و ساخته شده است، با پاسداشت این خزانه عظیم امانتدار نسل های آینده این مرز و بوم باشیم.
