نگاه توسعه غیرنفتی بر کلیت اقتصاد کشور حاکم شود

به گزارش ایسنا، وی افزود: امروز نه تولیدکنندگان نفت، بلکه واردکنندگان این ماده خام هستند که در پی کاهشِ قیمت تمام شده محصولات در سایه قیمت‌های نازل نفت افزایش رشد اقتصادی را تجربه می‌کنند. البته ذکر این نکته حائز اهمیت است که به دلیل افزایش میزان صادرات ایران پس از رفع تحریم‌ها، صندوق بین‌المللی پول حتی در صورت آن که قیمت نفت بر ماندن در محدوده 30 دلار اصرار بورزد برای ایران، رشد اقتصادی 4.5 تا 4 درصد را در سال آینده پیش‌بینی کرده است.

حسنی بیان کرد: قیمت نفت در حال حاضر به یک سطح مقاومت قدرتمند رسیده است که تجربه قیمت‌های پایین‌تر را به سختی برای آن امکان‌پذیر می‌سازد. در حقیقت، در سطح قیمت فعلی، تقاضای کنارکشیده و بعضا محاسبه نشده، به بازار می‌آید و اجازه افت فاحش قیمتی را به این منبع زیرزمینی نمی‌دهد. به عنوان مثال در آمریکا با ارزان شدن بنزین و فرآورده‌های نفتی، مردم به استفاده از اتومبیل به جای وسایل نقلیه عمومی روی آورده‌اند. تعداد زیادی اتومبیل از سوی کمپانی‌های بزرگ اتومبیل‌سازی به فروش رفته و نرخ مسافرت افزایش پیدا کرده است.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا نفت ارزان برای اقتصاد ایران فقط یک "تهدید" محسوب می‌شود افزود: برای پاسخ به این پرسش باید افق دید خود را در بعد زمان و مکان کمی وسیع‌تر کنیم. نمی‌توان کتمان کرد که قیمت پایین نفت، دست دولتمردان را برای رسیدن به اهداف بودجه‌ای می‌بندد و روند توسعه اقتصادی را در شرایط کنونی (که وابستگی ما به این حامل انرژی زیاد است) کند خواهد کرد. اما قیمت نفت پایین و کم شدن جذابیت‌های اقتصادی آن فوایدی هم برای کشور ما دربردارد.

حسنی افزود: سال‌های پیش و درپی افزایش قیمت نفت، بسیاری از شرکت‌های فعال در عرصه انرژی، به استحصال "نفت‌های غیرمتعارف" روی آوردند. در واقع، قیمت بالای نفت خام، سرمایه‌گذاری در استخراج و فروش این انواعِ نوپدید نفتی را توجیه‌پذیر کرده بود و این در بلندمدت به نفع تولیدکنندگان نفت خام نبود؛ چون حضور این مواد در بازار انرژی، طرفِ عرضه را بزرگ‌تر و متنوع‌تر می‌کند و قیمت را کاهش می‌دهد. استحصال نفت از سنگ نفت (shale oil)،ماسه‌های نفتی (oil sands)، نفت فوقِ سنگین (Heavy crude oil) تنها در صورت قیمت‌های بالای نفتی توجیه‌پذیر می‌شوند. بنابراین در شرایط کنونی که قیمت نفت تنزل کرده، روند توسعه این حوزه متوقف شده و سرمایه‌گذاری‌های بیشتر در این حوزه انجام نمی‌شود.

وی افزود: در عرصه اقتصاد داخلی هم، قیمت پایین نفت در بلندمدت حاوی منافعی خواهد بود. اقتصاد ایران طی سالیان بسیار و با شدت و ضعف، دچار وضعیتی شده که اقتصاددانان از آن با عنوان "نفرین منابع" یاد می‌کنند. رخت بربستن نگاهِ نفتی، موجب می‌شود دولت ‌"مالیات" را منبع تامین درآمد خود قرار دهد. که این خود از دو جنبه ارزشمند است. اول این که دولت برای افزایش درآمد خود راهی جز ایجاد زمینه برای افزایش ثروت جامعه نخواهد داشت و دوم این که در بلندمدت پاسخگویی دولت را به آحاد جامعه افزایش خواهد داد. علاوه بر آن کاهش جذابیت درآمدهای نفتی، ما را متوجه این حقیقت می‌سازد که تنها راه رشد اقتصاد، استخراج منابع زیرزمینی نیست، استخلاص ایده‌ها و اندیشه‌های تازه است؛ توسعه کشور جز در سایه فعالیت‌های اصیل کارآفرینانه مقدور نخواهد بود. در کنار آن، عدم اتکا به نفت خطرِ بروز و ظهور دوباره بیماری هلندی تزریق ارز نفتی به پیکره اقتصاد و برهم زدن تعادل در قیمت‌ها و دستمزدها را تا حد قابل توجهی کاهش می‌دهد، دولت را در هزینه‌های جاری مقتصدتر می‌کند و دامنه فسادهای ساختاری را کوچک‌تر می‌کند.

طلای "خاکستری" در دوران نو

دبیر اجرایی همایش دورنمای اقتصاد ایران در سال 95 افزود: اگرچه عوامل اثرگذار بر قیمت نفت متعدد هستند، اما پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در سال آینده، قیمت نفت با رشدی آهسته همراه بوده و روند قیمت نفت در میان‌مدت و بلندمدت افزایش‌های شاخص را تجربه نخواهد کرد. با توجه به برداشته‌شدن سایه تحریم‌ها و رقم خوردنِ فضای جدید در اقتصاد، سیاست‌گذاران باید با درپیش‌گرفتن استراتژی اقتصاد مقاومتی، نگاه "توسعه غیرنفتی" را بر کلیت اقتصاد کشور حاکم کرده و راه تحقق آن را هموار سازند. نفت فقط سهمِ نسلِ ما نیست و درآمدهای حاصل از فروش آن باید صرف ایجاد و تقویت شالوده‌ها، زیرساخت‌ها و پلتفرم‌های محکم و مدرنی شود که فعالیت‌های اقتصادی مولد بر بستر آن‌ها شکل گیرد. باید با اجتناب از مدیریت ناصحیح و هدردادن این میراث طبیعی، نعمت و موهبت را به نقمت و عقوبت بدل نکنیم.

وی افزود: سرمایه اصلی کشور ما، سرمایه انسانی است و ثروت واقعی ما در مغزهای شکوفا و دستان آزموده مردم ماست. رنگ طلای واقعی نه زرد است و نه سیاه. طلای واقعی در زمانه کنونی به رنگ سلول‌های خاکستری مغز است. توسعه در دنیای کنونی در گروی ایده‌های کارآفرینانه وارزش‌آفرین است.

مدیر مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های اقتصاد ایرانیان گفت: این موسسه با همکاری شرکت ایرانگردی و جهانگردی آزادی (آیتو) به روال سال‌های گذشته محفلی برای تعاطی افکار و اندیشه‌ها در بابِ وضعیت اقتصاد ایران در سال آینده تدارک دیده است. در همایش "دورنمای اقتصاد ایران در سال 95" و در محضر مدیران برجسته اقتصادی، اوضاع و احوال اقتصاد ایران و جهان را در سال پیشِ‌رو بررسی می‌کنیم تا تصمیم‌سازان و فعالان اقتصادی با در دست داشتن تحلیل‌های معتبر از سوی نخبگان اقتصاد، بتوانند تصویری شفاف‌تر از اقتصادِ سال 1395 بیافرینند.

فعالان بازار و علاقه‌مندان می‌توانند برای شرکت در این همایش برای ثبت‌نام یا کسب اطلاعات بیشتر با شماره تلفن 02188611819 داخلی 114 تماس بگیرند یا شماره 114 را به سامانه 10004824545 پیامک کنند. همچنین اطلاعات بیشتر در سایت همایش درج شده است.