دعوت وزارت خارجه آلمان از تيم استارت‌آپ ايراني
شباهت اكوسيستم استارت‌آپي ايران و آلمان
دنيايي كه در اثر انفجار پديده‌هاي ارتباطي در حال شگل‌گيري است؛ ملزومات تازه‌يي را براي توسعه و پيشرفت مي‌طلبد كه بدون بهره‌گيري از اين فرصت‌ها، امكان رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده وجود ندارد.
خبر اقتصادی - اين روزها اين پرسش در اذهان عمومي بسياري از ايرانيان لانه كرده كه نتيجه عيني مشاركت در انتخابات اسفندماه 94 كه ادامه منطقي مسيري است كه در خردادماه 92 در جريان انتخابات يازدهم رياست‌جمهوري به‌وقوع پيوسته، چه نتايجي را براي رونق كسب و كارهاي كوچك و نوپا (در كنار صنايع بزرگ) به دنبال خواهد داشت؟ آيا مشاركت بالاي مردم در انتخابات هفته آينده تاثيري روي اقتصاد و معيشت آنان خواهد داشت؟
براي پاسخگويي به اين پرسش كليدي در جريان اين گزارش ماجراي دعوت وزارت خارجه آلمان از تعدادي از فعالان «استارت‌آپ‌هاي ايراني» براي بازديد از برلين و آشنايي با اين نوع كسب و كار را انتخاب كرديم تا مخاطبان به دستاوردهاي عيني برجام و آغاز فصل تازه مناسبات ارتباطي با جهان پيراموني آگاه‌تر شوند.
زماني براي نهراسيدن از ايران
مجله آلماني «برلين‌ولي»، بازار كسب و كارهاي نوپاي ايران را بازاري موفق دانست كه از بسياري جهات به اكوسيستم استارت‌آپي آلمان شبيه است. اين مجله كه به اخبار استارت‌آپ‌ها مي‌پردازد در گزارشي با عنوان «از شكست نمي‌ترسم» كه به مناسبت بازديد كارآفرينان جوان ايراني از آلمان تهيه شده، به بررسي فضاي كسب و كارهاي نوپا در ايران پرداخته است.
به بهانه گزارش اين مجله تماسي را با نجمه اسماعيلي يكي از مسافراني كه يكي از نمايندگان استارت‌آپ‌هاي ايراني در سفر به آلمان برقرار كرديم تا درباره نگاه استارت‌آپ‌هاي آلماني از فضاي كسب و كار ايران گفت‌وگو كنيم.
اسماعيلي در جريان درباره ماجراي دعوت وزارت خارجه از چهره‌هاي استارت‌آپي ايران مي‌گويد: « اين سفر كاملا اتفاقي برنامه‌ريزي شد؛ آنها از طريق اينترنت از حوزه فعاليت‌هاي ما آگاه شدند و با توجه به مناسبات دوستانه ايران و آلمان در فضاي پس از تحريم‌ها به سرعت از ما دعوت كردند تا با فضاي اين نوع كسب و كار در آلمان آشنا شويم. تمام هزينه‌هاي اين سفر يك هفته‌يي به وسيله طرف آلماني تامين شد و تمام همكاري‌هاي لازم با تيم ايراني براي آشنايي با استارت‌آپ‌هاي آلماني انجام شد.»
نماينده استارت‌آپ نامليك درباره ذهنيت طرف‌هاي آلماني از فضاي كسب و كارهاي كوچك و نوپا در ايران مي‌گويد: «با توجه به فضاي ايران‌هراسي كه طي دهه گذشته شيوع پيدا كرده بود، برخي طرف‌هاي آلماني تصورات نادرستي از فضاي اقتصادي، سياسي و اجتماعي ايران داشتند كه با توجه به فضاي پس از برجام و نزديكي دو كشور اين ذهنيت آرام آرام در حال تغيير است. نكته جالب توجه براي من اين بود كه آلماني‌ها كاملا تحولات ايران را درك مي‌كردند و معتقد بودند كه ظرفيت‌هاي فراواني در حوزه اقتصادي ايران وجود دارد كه از طريق استارت‌آپ‌ها مي‌توان آنها را به كار گرفت.»
برنامه‌هاي تيم ايراني در سفر به آلمان
اسماعيلي در ادامه صحبت‌هايش با اشاره به دستاوردهايي كه تيم ايراني از اين سفر كسب كرده مي‌گويد: « طي يك هفته‌يي كه صرف اين سفر شد دوطرف برداشت تازه‌يي از مناسبات ارتباطي با هم به دست آوردند. فعالان بخش خصوصي آلمان مايل بودند كه دامنه‌هاي ارتباطي خود با كسب و كار كوچك و نوپا را افزايش دهند و مشاركت بيشتري در اين بخش داشته باشند.
قرار است اين ارتباطات استارت‌آپي ادامه داشته باشد و هياتي از فعالان آلماني اين حوزه به زودي راهي ايران مي‌شوند.»
از اين فعال استارت‌آپ‌هاي ايراني مي‌پرسم كه تصور مي‌كنيد، دليل اين مناسبات تازه ارتباطي چيست؟ كه پاسخ مي‌دهد: «بدون شك ديپلماسي جديد ايران و ماجراي برجام در اين زمينه تاثيرگذار است؛ به شخصه تا سال گذشته تصور نمي‌كردم، يك‌سال ديگر پس از انعقاد برجام اين فرصت براي من مهيا شود كه در قالب يك پروژه اقتصادي راهي آلمان شوم.»
از اسماعيلي مي‌خواهم كه درباره نظر فعالان بخش خصوصي آلمان درباره تغييرات سياسي در ايران صحبت كند كه به اين نكته اشاره مي‌كند: «طرف‌هاي آلماني از موضوع تغييرات در ايران آگاه بودند و درباره ديدگاه مردم ايران درباره دولت يازدهم سوال مي‌كردند. براي آنها جالب بود كه مردم ايران پشتيبان دولت‌شان هستند و از تصميم‌سازي‌هاي آن حمايت مي‌كنند.» آخرين پرسش از اسماعيلي درباره شركت در انتخابات اسفندماه و تاثير آن در بهبود محيط‌هاي كسب و كار بود كه نماينده استارت‌آپ نامليك اين‌گونه پاسخ مي‌دهد: «بعد از انجام اين سفر به اهميت مشاركت‌هاي عمومي براي بهبود معيشت و كسب و كار پي بردم. اينكه حضور در انتخابات و مشاركت در فعاليت‌هاي اجتماعي به‌طور مستقيم در سرنوشت ما تاثيرگذار است، موضوعي است كه مي‌تواند سرنوشت هر فردي را تحت تاثير قرار دهد.»
گزارش مجله آلماني برلين از استارت‌آپ‌هاي ايران
اما بد نيست نگاهي به گزارش مجله آلماني از سفر فعالان استارت‌آپ‌هاي ايراني در سفر به برلين انداخته شود. در گزارش مشروح اين مجله‌آمده است: «در اين بازديد كه به مدت يك هفته و به دعوت وزارت خارجه آلمان انجام شد، نمايندگاني از استارت‌آپ‌هاي نامليك، فرانش، تسكولو، رنگيتر و تخفيفان از استارت‌آپ‌هاي موفق آلماني همچون كي لب (Klab)، ايم (EyeEm)، لزارا (Lesara)، واندرليست (Wunderlist) و شتاب‌دهنده كسب‌وكار پلاگ‌اند پلي ديدن كردند.
نويسنده مقاله با اشاره به نام‌هاي موفقي همچون كافه‌بازار و ديجي‌كالا، بازار فناوري ايران را فضايي دست‌نخورده و با ظرفيت بالا براي سرمايه‌گذاري دانسته و پيش‌بيني مي‌كند با رفع تحريم‌ها، حجم تجارت ايران و آلمان با افزايش بيش از دوبرابري به رقم ۵ميليارد دلار در سال برسد.
نويسنده از قول نجمه اسماعيلي كه به نمايندگي از استارت‌آپ نامليك در اين برنامه شركت كرده است، مي‌نويسد: «ساخت يك محصول كاملا جديد و قرار گرفتن در مسير كارآفريني كار آساني نيست. در حال حاضر ما به نوعي نسل دوم كارآفرينان حوزه فناوري ايران هستيم. اميدوارم همان‌طور كه نسل قبلي كارآفرينان شرايط فعاليت را براي ما فراهم كردند، ما هم بتوانيم اين مسير را براي نسل‌هاي بعدي هموار كنيم. خوشبختانه اين روزها جنبش كارآفريني در نسل ما شكل گرفته و بخش بزرگي از نسل جوان ايراني علاقه‌مند هستند كه بخشي از اين حركت باشند.»
فرهاد هدايتي‌فرد، مديرعامل استارت‌آپ تسكولو يكي ديگر از ميهمانان اين برنامه بود. او معتقد است: «با رفع تحريم‌ها بايد منتظر تغييرات بزرگي در فضاي كارآفريني ايران باشيم. من مطمئنم با رفع تحريم‌ها بسياري از استارت‌آپ‌هاي بومي كه حجم عمده بازار ايران را در اختيار دارند، توسط شركت‌هاي خارجي خريداري خواهند شد. قطعا بخشي از رقابتي كه در حال حاضر براي تصاحب سهم بيشتر از بازار در جريان است، با نگاه به همين شرايط پس از تحريم به وجود آمده است.»
رومن كرش، مديرعامل استارت‌آپ لزارا كه در زمينه فروش آنلاين فعاليت مي‌كند، در رابطه با اين بازديد مي‌گويد: «در ملاقات‌مان با كارآفرينان ايراني، در مورد مدل‌هاي كسب و كارمان با يكديگر گفت‌وگو كرديم. جالب است كه ما از خيلي جهات به هم شبيه هستيم و جوانان كارآفرين ايراني در تهران با همان چالش‌هايي مواجه هستند كه ما در برلين با آنها دست‌وپنجه نرم مي‌كنيم. با اين همه بازاري همچون ايران براي ما بسيار جذاب است و دستيابي به بخشي از اين بازار براي ما هيجان‌انگيز خواهد بود.»
به نظر مي‌رسد، سياست تنش‌زدايي دولت يازدهم، تاثيرات عيني خود را در بخش اقتصاد و معيشت آرام آرام نشان مي‌دهد. نمونه‌يي كه در جريان اين گزارش به آن پرداخته شد، مدلي است كه با بررسي آن مي‌توان نشانه‌هاي مشخصي از توفيق دولت يازدهم در حوزه كسب و كار را مشاهده كرد. جدا از شكست پروژه ايران‌هراسي برجام تبعات اقتصادي و بازرگاني منحصربه‌فردي را ايجاد مي‌كند كه بر اساس آن مي‌توان قدم‌هاي بلند‌تري در زمينه اقتصاد برداشت. سرنخ اين توفيقات جالب توجه را بايد در ايام گزينش‌هاي عمومي جامعه تعقيب كرد؛ زماني كه مردم از ميان تفكرات موجود، رويكردي را انتخاب مي‌كنند كه مبتني بر منافع معيشتي و در راستاي رونق كسب و كار آنها ترسيم شده باشد.
شهاب‌الدين قيداري
