علينقي خاموشي
جلسات تشريفاتي هيات‌هاي تجاري
چند سالي است كه شاهد حضور پررنگ هيات‌هاي تجاري از كشورهاي مختلف در ايران هستيم.
در ابتداي كار روزي چند هيات به ايران سفر مي‌كرد و اكنون نيز هر ماه چند هيات بزرگ و كوچك از كشورهاي مختلف به ايران سفر مي‌كنند. بسياري از اين سفرها احساس غرور مي‌كردند و اين تصور را داشتند كه حضور پررنگ هيات‌هاي تجاري در ايران باعث رشد و شكوفايي اقتصاد چه در بخش بازرگاني و چه در بخش صنعت خواهد شد.
به نظر آنها قرار بود اين هيات‌هاي تجاري منجر به گسترش روابط اقتصادي شود. اگر اين تصور درست مي‌بود مي‌بايست بعد از يك بازه زماني مشخص نتيجه اين ديدارها معلوم شود. اما امروز شاهد آن هستيم كه آمار تجارت خارجي ايران نسبت به سال93 كاهش چشمگير يافته است. از وضعيت رشد اقتصادي و ركود هم همگي مطلع هستند.
حال براي عده‌يي اين سوال ايجاد مي‌شود كه مشكل كار كجا است. شايد مهم‌ترين مشكلي كه در اين مسير وجود داشت اين بود كه اطلاعات درباره اين هيات‌ها و طرف ايراني به صورت دقيق مشخص نشده بود. هياتي كه تصميم دارد به ايران بيايد طبيعتا در مرحله اول قصد جمع‌آوري اطلاعات را دارد.
اين هيات بايد با طرف ايراني فعال در زمينه خود روبرو شود ولي اين اتفاق رخ نداد و اكنون هم نمي‌دهد. از قبل بايد مشخص مي‌شد كه فعال اقتصادي خارجي قرار است در چه رشته‌يي در ايران فعاليت كند و شريك تجاري مناسب و معتبري به وي معرفي شود. اما زماني كه آنها با طرف ايراني روبرو مي‌شدند به جاي فعال اقتصادي مسوولان را مي‌ديدند و حتي اگر در مقاطعي فعال اقتصادي در مقابل آنها قرار مي‌گرفت الزاما رشته فعاليت آنها يكي نبود.
مشكل از آنجايي نشأت مي‌گيرد كه مذاكرات تجاري با مذاكرات برجام اشتباه گرفته شده است و سعي بر اين است كه همه‌چيز با تشريفات انجام شود. حفظ ظاهر مهم است ولي در اقتصاد نتيجه مهم‌ترين بحث است.
قبل از حضور يك هيات بايد هدف آن هيات مشخص شود. شايد بايد پيش از هرچيز پرسيده شود كه هدف حضور هيات است يا قصد داريم فعاليت اقتصادي را گسترش دهيم. به نظر مي‌رسد بيشترين بحث افزايش تعداد هيات‌ها براي بهبود كارنامه اجرايي و استفاده از نام برندهاي بزرگ براي تحت تاثير قرار دادن افكار عمومي باشد.
در هر صورت اين پتانسيل وجود داشت ولي مديريت ضعيف باعث شد كه از اين فرصت‌ها به هيچ‌وجه مناسب استفاده نشود. بيشترين سهم اين تقصير برعهده تشكل‌هاي اقتصادي به ويژه اتاق بازرگاني و اتاق‌هاي بازرگاني مشترك است كه در اين زمينه نتوانسته‌اند به وظايف خود به خوبي عمل كنند.
اتاق نهادي است كه اطلاعات تمام تشكل‌ها و فعالان اقتصادي را دارد و اگر اين وظيفه بر دوش اتاق گذارده شده است كه بر آمدن هيات‌ها نظارت كند غرض آن بود كه اين هيات‌ها با فعالان اقتصادي واقعي و متناسب با نوع و حجم فعاليت خود روبه‌رو شوند.
* رييس اتاق بازرگاني ايران و انگلستان
