مصائب متقاضیان وام های کوچک بانکی

خبر اقتصادی - برای انجام کاری به وام بانکی نیاز دارید به بانکها مراجعه می کنید اما حتی اگر ابتدای سال باشد نیز تمایل چندانی نمی بینید؛بانک ها وعده می دهند که دوباره مراجعه کنید .برخی بانکها نیز در این میان تسهیلاتی با شرایط ویژه دارند که مهمترین آن سپرده گذاری است و یا باید در شعبه مورد نظر آنها گردش مالی قابل توجه داشته باشید .

در این میان یکی از بانکهایی که عنوان قرض الحسنه بر تسهیلات خود قرار داده است به ازای سپرده گذاری 13 میلیون تومانی 10 میلیون تومان تسهیلات قرض الحسنه پرداخت می کند اما با خواب 10 ماهه و شرایطی در تضمین پرداخت وام که برای کمتر کسی امکان پذیر است .تا آنجا که به ازای پرداخت 900 هزار تومان اقساط ماهانه این وام باید مجموع حقوق دریافتی ضامنین چهار برابر مبلغ قسط ماهانه تسهیلات باشد و این تسهیلات باید ظرف یک سال تسویه شود .

وام 10 میلیون تومانی بانکی با 3 ضامن معتبر

به این ترتیب دریافت وام 10 میلیون تومانی که در بسیاری از بانکها و مطابق بخشنامه بانک مرکزی باید با یک ضامن بانکی انجام شود در بانک رسالت با بیش از دو ضامن و در موارد بسیاری با سه ضامن انجام می شود که این امر نقض بخشنامه بانک مرکزی در این خصوص است .

فریده ملکی کارمند یکی از ادارات دولتی است و می گوید برای دریافت وام تعمیرات مسکن به بانک سینا مراجعه کرده است او می گوید در دو سال اخیر در بانک سینا سپرده گذاری مناسبی انجام داده و حالا که به تعمیرات مسکن نیاز دارد به این بانک مراجعه کرده است اما تنها برای دریافت 10 میلیون تومان وام جعاله مسکن شرایطی پیش روی او گذاشته اند که در گرفتن آن تردید پیدا کرده است .

وی گفت: در حالی که این بانک حتی تا 20 میلیون تومان نیز وام تعمیرات مسکن پرداخت می کند به دلیل شرایط سختی که برای ضامنین قرار داده اند به دریافت 10 میلیون تومان اکتفا کرده ام اما نکته جالب توجه این است که بانک یک و نیم میلیون تومان از این وام را نیز به عنوان تضمین پرداخت اقساط نزد خود نگه می دارد واین درحالی است که پس از سه سال باید حدود 14 و نیم میلیون تومان به بانک برگردانده شود.

ملکی می گوید : وام دریافتی من در این زمان تنها 8 و نیم میلیون تومان است مضاف بر آنکه دو ضامن کارمند معتبر برای دریافت این وام ضامن شده اند و چون باید چک بانکی هم به عنوان تضمین پرداخت می کردند به ناچار فرد سومی متعهد پرداخت چک شده است .

خانم ملکی می گوید : بانکها شرایط سخت و پیچیده ای پیش روی تسهیلات گیرندگان خرد قرار می دهند و به نوعی می توان گفت پرداخت تسهیلات در برخی بانکها مانند قراردادهای ترکمانچای است که در آن یک جانبه تنها منافع بانک در نظر گرفته شده است .

ملکی می گوید : بانک ها برای جذب سپرده و کشاندن پول های مردم به حساب شُعب خود تبلیغ می کنند و خوشرویی نشان می دهند اما هنگام پرداخت تسهیلات ترش رویی می کنند و سنگ پیش پای مشتریان می گذارند .

وی در پاسخ به این پرسش که بانکها با مطالبات معوق بسیاری مواجه هستند و شاید سخت گیری آنها نیز به همین دلیل است می گوید : براساس آمارها و گزارش های منتشر شده از سوی بانک مرکزی مطالبات معوق بانکی مربوط به افراد حقوقی و تسهیلات گیرندگان کلان بانکی است و تسهیلات گیرندگان خرد خوش حسابترین افراد در میان تسهیلات گیرندگان بانکی هستند .

خانم ملکی می گوید : اگر شما در بانک آشنایی نداشته باشید یا توسط کسی معرفی نشده باشید به طور قطع با مشکل مواجه می شوید و روی خوشی نخواهید دید .

براساس این گزاش سال‌هاست بانک‌ها دیگر میلی به پرداخت تسهیلات خُرد و وام‌های کوچک که دوره بازپرداخت آن هم بیش از یکسال است، اقبالی نشان نمی دهند. شبکه بانکی برای سرمایه گذاری در پروژه های کلان و سودآور در حوزه های مختلف مانند نفت و صنایع استراتژیک همیشه حاضر است و تمایل دارد پولی که شاید تمام و یا بخش بزرگی از آن سپرده های خُرد مردم باشد را در کارهایی وارد کند که می داند قطعا سود خوبی نصیبش خواهد شد..

بانکها برای پرداخت برخی از وام ها تضامین بسیار سخت گیرانه و غیرواقعی طلب می شود. بانک ها حتی چند راه برای تامین تضامین لازم را هم پیش پای مشتریان و متقاضیان قرار نمی دهند و تنها به آنچه که خود فکر می کنند، پافشاری می کنند.

معرفی ضامن کارمند دولتی با فیش حقوق فلان میزان و گواهی کسر از حقوق در صورت نپرداختن تسهیلات توسط مشتری، گواهی کسر از حقوق و معرفی نامه خود فرد متقاضی در صورت غیر کارمند بودن و اشتغال در بخش خصوصی، اخذ سفته و یا چک بانکی معتبر احتمالا کارمندی و مسائلی از این دست مواردی است که بانک ها بر دریافت آنها اصرار می ورزند.

مشکلات ساختاری در نظام بانکی تمایل بانکها به تسیلات خرد را کاهش داده است 

محمد علی دهقان دهنوی استاد گروه بانکداری دانشگاه علامه طباطبایی در خصوص عدم تمایل بانکها به پرداخت تسهیلات خرد در نظام بانکی گفت : مشکلات ساختاری و ریشه داری که در نظام بانکی کشور وجود دارد موجب شده تا تمایل بانکها به پرداخت تسهیلات خرد کم باشد .

وی افزود: در نظام بانکی تقارن اطلاعات میان تسیهلات دهنده و گیرنده وجود ندارد و وام گیرنده ممکن است در مورد وضعیت مالی خود برداشتی داشته باشد که از دید نظام بانکی مناسب نباشد و از سویی وام گیرنده اطلاعات واقعی خود را ازوام دهنده مخفی کند .

استاد گروه بانکداری دانشگاه علامه طباطبایی عنوان کرد: به همین دلیل بانکها در فضایی که تقارن کافی میان اطلاعات وام گیرنده وجود ندارد دچار مشکل می شوند و عینی ترین آن بحث مطالبات معوق نظام بانکی است که بخشی از آن هم مربوط به تسهیلات گیرندگان خرد است به همین دلیل تمایل بانکها به پرداخت تسهیلات خرد اندک است .

وی خاطرنشان کرد: در نظام بانکی کشور سیستم اطلاعاتی کافی که با موانع و مشکلات قانونی مواجه نباشد وجود نداشته به همین دلیل به اطلاعات مشتریان اعتماد چندانی ندارد به طور مثال در گفت وگو با یکی از مدیران نظام بانکی وی مطرح کرد که یکی از مشتریان یکی از شرکت های متقاضی تسهیلات صورت های مالی را به بانک ارایه داده بود که زیان ده بودن شرکت را نشان می داد اما مدیر شرکت مدعی بود که این صورت های مالی برای سیستم مالیاتی کشور به این گونه تنظیم شده و این شرکت زیان ده نیست .

دهقان دهنوی اظهار کرد: در فضای عدم تقارن اطلاعاتی بانکها تمایل به آن داشته اند که به مشتریانی تسهیلات ارایه دهند که شرکت های بزرگ هستند و برای اقتصاد شناخته شده هستند به همین دلیل شرکت هایی مانند ایران خودرو ،فولاد خوزستان و بسیاری از شرکت های معتبر موفق شده اند از سیستم بانکی تسهیلات کلان بگیرند و بانکها نیز نگران معوق شدن آن نشده اند به همین دلیل فرهنگی در سیستم بانکی شکل گرفته که موجب تمایل بانکها به پرداخت تسهیلات به شرکت های اکثرا شناخته شده بانکی شده است .

استاد گروه بانکداری دانشگاه علامه طباطبایی بیان کرد: این فرهنگ زمینه وابستگی بانکها و شرکت های بزرگ را فراهم کرده و اگرچه ممکن است برخی از این تسهیلات نیز با معوقات همراه باشند اما باز هم اگر بانکها این شرکت ها را رها کنند ممکن است این مطالبات دیگر زمینه بازگشت نداشته باشند به همین دلیل این رابطه دامنه دار شده است .

وی افزود: راهکار حل مشکل این است سیستم اطلاعاتی کشور به روز شود و در یک سامانه به هم پیوسته وضعیت مطالبات مشتریان قابل رصد باشد که این امر تا حدودی محقق شده است و در کنار آن باید شرکت های بزرگ از بانکها جدا شوند و شرکت های بزرگ نیازهای خود را از بازار سرمایه تامین کنند تا بانکها بتوانند تامین مالی تسهیلات خرد و متوسط بیشتری داشته باشند .

استاد گروه بانکداری دانشگاه علامه طباطبایی در پاسخ به این پرسش که استدلال شما از نگاه بنگاه داری بانکها قابل دفاع است اما بانکها در مقابل سپرده گذارانی که بخشی از نقدینگی بانکها را تامین می کنند نیز وظایفی دارند ، اظهار کرد: تسهیلات گیرندگان خرد منابع مالی بانکها را تامین می کنند و نقدینگی شرکت های بزرگ به طور معمول در خود شرکت ها درگردش است بنابراین هم باید دست بانکها باز باشد و هم فضای کنونی بانکها در کشور بهبود یابد .

وی عنوان کرد: متاسفانه در شرایطی هستیم که بانکها در فضای رقابت چندانی نیستند و نرخ تمام شده پول برای آنها بالاست و در کنار آن بخشی از مطالبات بانکی نیز متعلق به تسهیلات گیرندگان خرد است و به همین دلیل بانکها تلاش می کنند تا با سخت تر کردن ضمانت های بانکی برای این بخش ریسک عدم بازگشت تسهیلات را به صفر کاهش دهند .

بانکها به جای تسهیل دسترسی به تسهیلات دسترسی را قطع کرده اند 

دهقان دهنوی تصریح کرد: راهکار حل این مشکل نه سخت تر کردن پرداخت وام و ضمانت های بیشتر که ایجاد سیستمی است که در آن اجازه پرداخت تسهیلات داده شود اما افراد ملزم به پرداخت به موقع اقساط خود باشند بنابراین به جای اینکه دسترسی تسهیل شود دسترسی قطع شده است .

وی افزود: طبیعی است این شرایط باید با پیش بینی راهکارهایی از سوی بانک مرکزی صورت گیرد و طبیعی است که سخت گیری بانکها نمی تواند ضامن بازگشت تسهیلات باشد.

استاد گروه بانکداری دانشگاه علامه طباطبایی در پاسخ به این پرسش که برخی بانکها نیز مشتریان را ملزم به سپرده گذاری می کنند ، گفت : این ماهیت بانک است و شاید بانکها چاره ای برای افزایش سطح تسهیلات دهی در سیستم ندارند و باید گفت بانک نظام تجهیز و تخصیص تسهیلات است از یک سو باید تسهیلات جمع آوری و از سوی دیگر تخصیص پیدا کند بنابراین چاره ای ندارد جز آنکه بخش تخصیص را تجهیز کند .

براساس این گزارش برخی بانک‌ها به این فکر افتاده اند که حتی برای پرداخت اندک نیز که چند ماه بعد شاید بتوانند بپردازند، معادل آن را از مشتری اخذ کرده و در حسابی بدون سود استفاده کنند تا شاید بعدا که اعتبار جدید ابلاغ شد، به همان میزان سپرده گذاری به مشتری وام دهند.

این شرایط موجب شده تا تسهیلات خرد بانکها تامین کننده نیاز فوری مشتریان نباشد و بانکها نیز با استناد به آمارهای مطالبات معوق بانکی که سهم تسهیلات گیرندگان خرد در آن اندک است از پرداخت آن سر باز بزنند. مشتریان می گویند بانکها هنگام سپرده گذاری خوشرو و هنگام پرداخت تسهیلات ترشرویی می کنند وضعیتی که بی شک بانک مرکزی در سامان بخشی به آن نقشی مهم بر عهده دارد .

* ناهید شمشیری