رقابت غول‌هاي فناوري بالا گرفت
اينترنت اشيا؛ راهكاري تازه در دنياي آي‌تي
قفل‌هاي هوشمند، ترموستات‌هاي هوشمند، خودروهاي هوشمند، مطمئنا اينها واژه‌هايي هستند كه به تازگي بارها و بارها شنيده‌ايد و البته در سال‌هاي آتي بيشتر خواهيد شنيد، اما به راستي اين لغات چه‌معنايي دارند و چه قابليتي باعث شده از لفظ هوشمند براي توصيف آنها استفاده كنيم؟
خبر اقتصادی - همه دستگاه‌هاي يادشده در دسته‌يي به نام اينترنت اشيا يا به‌طور مخفف IoT قرار مي‌گيرند. واژه اينترنت اشيا، براي نخستين‌بار در سال 1999 توسط كوين اشتون مورد استفاده قرار گرفت و جهاني را توصيف كرد كه در آن هر چيزي، از جمله اشياي بي‌جان، براي خود هويت ديجيتال داشته باشند و به كامپيوترها اجازه دهند آنها را سازماندهي و مديريت كنند. ولي در همين مدت كوتاه به موفقيتي بزرگ دست يافته است. موسسه تحقيقاتي و پژوهشي IDC اعلام كرده است اين تكنولوژي در سال 2012 درآمدي حدود 4.8 تريليون دلار نصيب شركت‌هايي در سراسر جهان كرده است كه اين فناوري را جدي گرفته بودند. با توجه به روند رو به رشد استفاده از اين تكنولوژي، محققان موسسه تحقيقاتي IDC پيش‌بيني مي‌كنند ميزان درآمدزايي حاصل از استفاده از اينترنت اشيا تا سال 2017 حدود 7.3 تريليون دلار است و اين رقم در سراسر جهان تا سال 2020 به حدود 8.9 تريليون دلار خواهد رسيد كه رشدي قابل توجه نشان مي‌دهد. ورنون ترنر يكي از مديران اين موسسه تحقيقاتي، اينترنت اشيا را راهكاري تازه در تكنولوژي ارتباطات و اطلاعات (ICT) مي‌داند كه پتانسيلي بالا براي كسب درآمد محسوب مي‌شود. وي ميزان استفاده از اينترنت اشيا را در حال حاضر بسيار جزئي مي‌داند و مي‌گويد: «اين درست مانند نوك يك كوه يخي است كه هنوز بخش اعظم آن پنهان مانده است و براي آشنايي بيشتر مردم و شركت‌ها با اين فناوري و ترغيب آنها به استفاده از آن نيازمند زمان بيشتري هستيم ولي آنچه مسلم است آينده، از آن «اينترنت اشيا» است». به دليل افزايش توسعه شهرهاي هوشمند، خودروها و خانه‌هاي هوشمند، ارتقاي زيرساخت‌هاي ارتباطي و همچنين افزايش استقبال مردم از استفاده از اينترنت اشيا، اين پروژه آينده‌يي روشن پيش‌رو دارد. وي ادامه مي‌دهد: هرچند استقبال از اينترنت اشيا رو به رشد است ولي اين پروژه همچنان در دوران طفوليت قرار دارد و چندين عامل مانع تسريع در پيشرفت آن است تا اين رويا به واقعيت نزديك‌تر شود. بخشي از اين عوامل به نبود استانداردهاي لازم، كم بودن نسبي آگاهي از اين پروژه و همچنين مزاياي حاصل از آن مربوط مي‌شود. با وجود اين موانع، موسسه تحقيقاتي آي دي سي در گزارشي تازه كه فرصت و بازار رو به رشد اينترنت اشيا را مورد بررسي قرار داده است، پيش‌بيني مي‌كند كه تا سال 2020 حدود 212ميليارد شيء در سراسر جهان بر پايه اينترنت اشيا كار خواهند كرد. در سطح پايه‌يي آن اينترنت اشيا در واقع به ارتباط اشياي مختلف از طريق اينترنت و برقراري ارتباط با يكديگر مي‌پردازد تا هدف آن يعني فراهم‌كردن تجربه كارآتر و هوشمند‌تر محقق شود. همانند ديگر تكنولوژي‌هاي جديد، IoT نيز مي‌تواند در ابتدا مفهومي سردرگم‌كننده به نظر برسد. اين واژه به‌ويژه هنگامي كه صحبت از استانداردهاي مختلف و همچنين ايمني و امنيت آن مي‌شود، مي‌تواند مفاهيم جديد و ويژه‌يي پيداكند.
ايده طراحي دستگاه‌هاي مختلف با امكان برقراري ارتباط بي‌سيم براي رهگيري و كنترل از طريق اينترنت يا حتي يك برنامه ساده مخصوص گوشي‌هاي هوشمند، اصطلاح اينترنت اشيا را توصيف مي‌كند. اشياي موجود در اين دسته مي‌توانند از چراغ‌هاي روشنايي تا لوازم خانگي (مانند چاي‌ساز، ماشين ظرفشويي) يا حتي خودرو شما باشند. اينترنت اشيا در صنعت پزشكي، سلامتي و حتي سيستم‌حمل‌و‌نقل عمومي نيز كاربرد دارد.
يكي از بهترين نمونه‌هاي موجود از به‌كارگيري اينترنت اشيا را مي‌توان در ترموستات Nest مشاهده كرد. اين ترموستات مرتبط با واي‌فاي به شما اين امكان را خواهد داد تا از طريق گوشي هوشمند خود به كنترل دماي محيط بپردازيد. اين برنامه به‌طور هوشمندانه‌يي مي‌تواند الگوهاي مورد نظر شما را فراگرفته و برنامه‌يي براي تغيير دما در ساعاتي مشخص ايجاد كند.
با استفاده از اين قابليت مي‌توانيد در ميزان توان مصرفي صرفه‌جويي و حتي در صورت فراموشي، از محل كار سيستم تهويه منزل خود را خاموش كنيد. Nest مي‌تواند الگوها و عادات شما (مثلا كم‌كردن دما درهنگام رفتن به تختخواب) را فراگرفته و به‌طور خودكار در زمان تعيين شده آنها را اعمال كند.
بستر اينترنت اشيا بر امواج راديويي بي‌سيمي قرارداده شده كه به دستگاه‌هاي مختلف اين امكان را مي‌دهند تا از طريق اينترنت با يكديگر به برقراري ارتباط بپردازند. اين بستر شامل استانداردهايي مانند واي‌فاي، بلوتوث كم‌مصرف، NFC، RFID و استانداردهايي مانند ZigBee,Z-Wave و 6 LoWPLAN است كه شايد تاكنون اسم آنها را هم نشنيده باشيد. پس از اين لايه سنسورهاي حركتي، قفل در‌ها يا حتي چراغ‌هاي روشنايي قراردارند. در برخي موارد ممكن است از يك هاب مركزي در جهت ايجاد بستر براي برقراري ارتباط ميان دستگاه‌هاي مختلف بهره‌گرفته شود. نهايتا سرويس‌هاي ابري لايه نهايي را تشكيل مي‌دهند كه امكان دريافت، تحليل و بررسي داده‌هاي مختلف را فراهم تا فرد استفاده‌كننده بتواند كنترل كاملي روي رويه‌هاي مختلف داشته باشد. تاكنون نام‌هاي بزرگي مانند سامسونگ، ال‌جي، اپل، گوگل و فيليپس در حال حاضر روي دستگاه‌هاي متصل به هم كار مي‌كنند و شركت‌هاي كوچك بي‌شماري نيز به تحقيقات در اين زمينه مشغولند. براساس تحقيقات انجام شده انتظار مي‌رود 4.9 ميليارد دستگاه مرتبط با هم در سال جاري مورد استفاده قرارگيرند و اين رقم تا سال 2020 به 25ميليارد برسد.
باتوجه به اينكه شركت‌هاي مختلف روي محصولات، تكنولوژي‌ها و پلتفرم‌هاي مختلفي كار مي‌كنند، ايجاد رويه‌يي هماهنگ براي برقراري ارتباط ميان اين دستگاه‌ها، فرآيندي ساده نخواهد بود.
گروه‌هاي مختلفي در تلاشند تا يك استاندارد واحد جهت سازگاري بيشتر محصولات مختلف ايجاد شود. در ميان اين گروه‌ها، AllSeen Alliance شامل شركت‌هايي مانند كوالكام، ال‌جي، مايكروسافت، پاناسونيك و سوني بوده و Open Interconnect Consortium پشتيباني شركت‌هايي مانند اينتل، سيسكو، GE، سامسونگ و اچ‌پي را در پشت سر دارد. اگرچه هدف اين گروه‌ها يكسان است اما تفاوت‌هايي در رويه به‌كارگرفته شده توسط آنها وجود دارد. به عنوان مثال OIC معتقد است گروه Alliance AllSeen در به‌كارگيري اينترنت اشيا، امنيت و حفاظت از داده‌ها را به اندازه كافي مدنظر ندارد.
هنوز مشخص نيست نبرد ميان استانداردهاي مختلف به كجا ختم خواهد شد اما اين احتمال وجود دارد كه شاهد سه تا چهار استاندارد رايج در اين زمينه باشيم. بدين‌ترتيب در بلندمدت كاربران مي‌توانند از چراغ‌هاي روشنايي كه از تكنولوژي‌هاي چندگانه بي‌سيم پشتيباني مي‌كنند، استفاده كنند.
با توجه به ميزان‌هاي متفاوت اطلاعاتي كه توسط دستگاه‌هاي هوشمند خانگي، خودروهاي هوشمند و دستگاه‌هاي هوشمند الكترونيكي پوشيدني جمع‌آوري مي‌شود، كاربران زيادي در خصوص خطر افشا يا سو‌ءاستفاده از اين اطلاعات واهمه دارند. افزايش تعداد اكسس‌پوينت‌هاي مورد استفاده نيز مي‌تواند اين ريسك را افزايش دهد.
iot securityكميسيون تجارت فدرال نيز نگراني خود را از اين بابت اعلام كرده و پيشنهاد كرده شركت‌هاي مختلف از راهكارهايي براي حفاظت از داده‌هاي كاربران بهره ببرند اما هنوز مشخص نيست چه تعداد از شركت‌هاي مختلف اين هشدارها را جدي گرفته‌اند. بسياري از شركت‌هاي معتبر اعلام كرده‌اند حريم خصوصي كاربران در اين زمينه به يكي از اصلي‌ترين هدف‌هاي آنها مبدل شده است. به عنوان مثال اپل شركت‌هاي توسعه‌دهنده محصولات برپايه پلتفرم HomeKit را موظف كرده از قابليت رمزگذاري ويژه بهره ببرند. اين شركت همچنين اعلام كرده هيچ‌گونه داده‌يي از كاربران در اين زمينه جمع‌آوري نمي‌شود.
مرجان محمدی
