مشاركت عمومي براي مقابله با هيولاي بيكاري

خبر اقتصادی - به اعتقاد بسياري از تحليلگران مردم از طريق سنجش موضوع بيكاري در جامعه است كه درباره مسوولان اجرايي دست به قضاوت و داوري مي‌زنند. بنابراين حل معضل بيكاري را مي‌توان مهم‌ترين دغدغه اقتصادي دولت فرض كرد كه ساير برنامه‌ريزي‌هاي معيشتي در امتداد آن معنا پيدا مي‌كند. اينكه دولت يازدهم براي خروج از ركود دست به تصميم‌سازي‌هاي متنوع مي‌زند و بخش قابل‌توجهي از رديف‌هاي بودجه95 و احكام برنامه ششم را با نگاه به مساله بيكاري تنظيم مي‌كند به‌دليل تبعاتي است كه گسترش بيكاري در ميزان رضايتمندي عمومي جامعه دارد. پرسشي كه با اين مقدمات جاي طرح پيدا مي‌كند، آن است كه دولت يازدهم براي مقابله با دامنه‌هاي وسيع بيكاري و گسترش اشتغالزايي از كدام الگوهاي اقتصادي تاثير پذيرفته است و ردپاي مقابله با بيكاري در برنامه‌هاي اقتصادي بالادستي نظام چگونه منعكس شده و اينكه آيا اساسا دولت قادر است توسن سركش «بيكاري» را نيز مانند «تورم» به محدوده تك‌رقمي سوق دهد؟ با اين توضيحات سراغ فعالان اقتصادي و مسوولان اجرايي رفتيم تا نوري به تلاش‌هاي دولت براي مقابله با هيولاي بيكاري بيندازيم.

  اشتغال خوشه‌اي؛ راهكار دولت براي رونق اشتغال در 5سال آينده

بسياري از تحليلگران به‌دنبال يافتن پاسخي براي اين معادله هستند كه دولت يازدهم در دوران پسابرجام از چه طريقي قصد دارد، بيكاري افسارگسيخته‌يي كه ميراث دولت قبلي براي اقتصاد ايران است را كنترل كند. جمشيد تقي‌زاده معاون امور مجلس، حقوقي و استان‌هاي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي از جمله دولتمرداني است كه تلاش كرده ابعاد گوناگون اين موضوع را تشريح كند. تقي‌زاده اشتغال خوشه‌يي را يكي از راهكارهاي مهم رونق اشتغال در برنامه ششم توسعه مي‌داند كه در سال‌هاي اجراي برنامه ششم توسعه بايد با جديت در استان‌هاي مختلف پيگيري شود.

معاون وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي در جلسه شوراي هماهنگي دستگاه‌هاي تابعه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي استان چهارمحال‌وبختياري در شهركرد گفت: «اجراي طرح‌هاي اشتغال خوشه‌يي از اولويت‌هاي برنامه ششم توسعه است كه از سال آينده براي توسعه كمي و كيفي اين طرح در وزارت تعاون تلاش مي‌شود. در برنامه ششم توسعه، برنامه‌ريزي براي اشتغال پايدار و حركت به سمت اشتغال خوشه‌يي باتوجه به مزيت‌هاي استاني، بومي و منطقه‌يي و اتصال به بازارهاي جهاني در اولويت برنامه‌هاي وزارت تعاون ديده شده است.»

تقي‌زاده از اعمال معافيت‌هايي براي كارفرماياني كه در پنج سال برنامه ششم توسعه فارغ‌التحصيلان دانشگاهي را به كار مي‌گيرند خبر داد و گفت: «آنان از پرداخت سهم كارفرما و بيمه بيكاري براي مدت دو سال معاف هستند.»

معاون وزير تعاون افزود: «اين برنامه با هدف ترغيب و تشويق كارفرمايان و كارآفرينان بخش خصوصي و تعاوني براي جذب نيروي كار جوان، كاهش نرخ بيكاري و ايجاد اشتغال طراحي شده و آيين‌نامه اجرايي آن و شيوه معرفي، زمينه‌هاي كاري اولويت‌دار، نحوه تامين هزينه‌ها پس از تصويب در هيات وزيران اعلام مي‌شود.»

  فضاي اقتصادي كارآفريني پس از برجام

تقي‌زاده درخصوص فضاي اقتصادي كشور در پسابرجام اظهار كرد: «هم‌اكنون وارد مرحله جديد مديريت و اقتصاد نوين شده‌ايم و بايد نگاه و تفكر مديريت سنتي در بخش‌هاي مختلف در زمان تحريم را كنار بگذاريم. بايد در پساتحريم، ساختارهاي متناسب با اين فضا ايجاد و برنامه‌ريزي‌ها نيز در اين راستا انجام شود.» وي كاهش تصدي‌گري در بخش‌هاي مختلف وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي، ايجاد ثبات و امنيت بيشتر در حوزه تعاون، توسعه بيمه سلامت، جهت دادن به يارانه‌ها، گسترش پوشش مسكن اجتماعي، راه‌اندازي اشتغال بومي و خوشه‌يي و اتصال آن به بازارهاي جهاني را از برنامه‌هاي وزارت تعاون در برنامه ششم توسعه عنوان كرد. تقي‌زاده در اين نشست از نداشتن خروجي موثر در نشست‌هاي شوراي هماهنگي دستگاه‌هاي تابعه وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در كشور انتقاد كرد.

  نرخ بيكاري تك‌رقمي بعيد است

اما آيا دولت قادر است از طريق اجراي برنامه‌هايش نرخ بيكاري را به مرز تك‌رقمي شدن هدايت كند؟ حميد حاج‌اسماعيلي يكي از كارشناسان بازار كار معتقد است كه دولت يازدهم در سال‌هاي 95 و 96 خواهد توانست بيكاري را تا حد زيادي كنترل كند، اما تك‌رقمي كردن نرخ بيكاري فعلا تا دو سال آينده بعيد به‌نظر مي‌رسد. حاج‌اسماعيلي بااشاره به نرخ بيكاري 6.5درصدي آلمان و احتمال سقوط نرخ بيكاري در ايران، گفت: «بيكاري در كشور زماني تك‌رقمي مي‌شود كه جويندگان كار و فارغ‌التحصيلان دانشگاهي سر كار بروند.»

اين فعال بازار كار در ادامه اظهار كرد: «باتوجه به وضعيت بازار كار و بيكاري فارغ‌التحصيلان، شرايط تك‌رقمي كردن نرخ بيكاري ظرف دو سال آينده را نداريم. در حال حاضر كه نرخ بيكاري 10.5درصد اعلام مي‌شود چندان در جامعه محسوس نيست و باوجود اجراي برجام هنوز رونق اقتصادي در كشور ديده نمي‌شود. از آنجايي كه در گذشته نرخ اشتغال ما در بخش خدمات بالا بوده ممكن است احساس كنيم به‌صورت غيرفني در حوزه بازار كار شغل ايجاد مي‌شود اما اين اشتغال عمدتا مربوط به بخش خدمات است.»

  واقعيات آماري مطابق واقعيات اقتصادي جامعه

حاج‌اسماعيلي در ادامه با‌اشاره به نرخ بيكاري آلمان اظهار كرد: «كشور آلمان در‌حالي بهترين شرايط اقتصادي را تجربه مي‌كند كه نرخ بيكاري 6.5درصد دارد، بنا بر اين هدف‌گذاري تك‌رقمي كردن نرخ بيكاري زماني در كشور ما محقق مي‌شود كه واقعيات آماري با آنچه جامعه احساس مي‌كند تطابق داشته باشد.»

به گفته وي شرط تك‌رقمي شدن نرخ بيكاري اين است كه فارغ‌التحصيلان و متقاضيان كار سركار بروند در غير اين صورت آمارها تاثيري در بازار كار و اقناع مردم ندارد.

اين كارشناس حوزه كار بااشاره به پيش‌بيني رشد 5درصدي اقتصاد در برنامه ششم توسعه، تصريح كرد: «براساس نظر كارشناسان هر يك‌درصد رشد اقتصادي مي‌تواند صد هزار شغل ايجاد كند و اگر دولت با اين هدف‌گذاري كه در برنامه ششم صورت داده، بخواهد به رشد اقتصادي 5درصد برسد ظرفيت اقتصاد كشور به‌گونه‌يي نيست كه سالانه بيش از 500هزار شغل در كشور ايجاد شود.»