وضعيت مدارس شبانه‌روزي كشور
چشم اميد مدارس شبانه‌روزي به خيرين
همايش حاميان مدارس شبانه‌روزي كه چندي پيش برگزار شد، فرصتي بود براي پرداختن به يكي از محروم‌ترين و آسيب‌پذيرترين اقشار جمعيت دانش‌آموزي كشور.
خبر اقتصادی - در شرايطي كه دولت و وزارت آموزش و پرورش در تامين سرانه مدارس عادي نيز با مشكلات و تنگناهاي مالي بسياري مواجهند، شرايط براي مدارس شبانه‌روزي علي‌الخصوص در مناطق محروم و كمتر توسعه يافته به‌مراتب بغرنج‌تر است. هرچند در لايحه بودجه سال95 در ذيل بودجه وزارت آموزش‌وپرورش، بندي تحت عنوان يارانه دفترچه، تغذيه رايگان و امور رفاهي دانش‌آموزان مناطق محروم با اعتباري معادل 449ميليارد ريال درنظر گرفته شده كه شايد بتواند به بهبود شرايط مدارس شبانه‌روزي نيز كمك كند. طبق اعلام وزارت آموزش‌وپرورش در حال حاضر حدود 3350مدرسه شبانه‌روزي در سراسر كشور وجود دارد كه بيش از 404هزار دانش‌آموز در آنها مشغول به تحصيل‌اند كه با اين احتساب هر مدرسه حدود 120دانش‌آموز را در خود جاي مي‌دهد. درحالي كه مسائلي چون بهداشت، هزينه اياب و ذهاب، سرانه غذايي متناسب با دوران رشد، هزينه فعاليت‌هاي فوق برنامه و كمبود تجهيزات از چالش‌هاي عمده پيش‌روي مدارس شبانه‌روزي محسوب مي‌شود، وزارت آموزش‌وپرورش براي بهبود هر چه بيشتر شرايط مدارس شبانه‌روزي چشم به دست ياري خيرين و كمكهاي مردمي دوخته است. در همين رابطه، محمد بطحايي معاون توسعه مديريت و پشتيباني وزارت آموزش‌وپرورش از ايجاد و تشكيل صندوقي به‌نام «توسعه عدالت آموزشي» خبر داده كه مي‌تواند با جذب كمكهاي خيرين در هر سطح و ميزاني تا حدي گره‌گشاي مشكلات مدارس شبانه‌روزي شود. مقوله مدارس شبانه‌روزي زماني اهميتي دوچندان مي‌يابد كه بدانيم اين مدارس نقش موثري در افزايش پوشش تحصيلي، ممانعت از ترك تحصيل و پيشگيري از تبعات اجتماعي ناشي از مهاجرت ايفا مي‌كنند.
مردم بايد از نيازهاي مدارس شبانه‌روزي آگاه شوند
رضا درمان مديرعامل «جامعه ياوري فرهنگي»، در گفت‌وگو با «تعادل» بااشاره به دعوت علي‌اصغر فاني وزير آموزش‌وپرورش از خيرين براي راهبري مدارس شبانه‌روزي، اين مساله را اتفاقي جديد و ميمون توصيف مي‌كند كه مي‌تواند به بهبود وضعيت و شرايط مدارس شبانه‌روزي كه با مشكلات و كاستي‌هاي بسياري دست و پنجه نرم مي‌كنند، كمك كند. درمان علاوه بر مشاركت خيرين، حل معضل مدارس شبانه‌روزي را نيازمند فرهنگ‌سازي دانسته و مي‌گويد: «طبق آمارهاي موجود كمكهاي مردمي به بحث درمان 15برابر آموزش است.» وي علت اين مساله را در اين مي‌داند كه مردم در اين رابطه به آگاهي رسيده‌اند. وي بااشاره به اهميت آموزش براي آينده كشور خاطرنشان مي‌كند: «وزارت آموزش‌وپرورش و ديگر سازمان‌هاي متولي امر آموزش ازجمله سازمان‌هاي مردم‌نهاد و ارگان‌هاي دولتي بايد در حوزه اطلاع‌رساني و آگاهي‌بخش درخصوص اهميت آموزش و علي‌الخصوص نقش عدالت آموزشي در توسعه كشور بهتر و منسجم‌تر عمل كنند.»
مديرعامل جامعه ياوري فرهنگي درخصوص مشكلات و معضلاتي كه گريبانگير مدارس شبانه‌روزي است، سطح اول مشكلات را به نيازهاي اوليه ازجمله تغذيه، پوشش مناسب و محل استراحت مربوط دانسته و مي‌گويد: «در سطح دوم نيازهاي بهداشتي و پس از آن نيازهايي چون فضاي مناسب مطالعه و كتابخواني قرار مي‌گيرد.» به گفته وي نيازهاي رواني و عاطفي درحالي در مرحله آخر قرار مي‌گيرد كه تا زماني كه نيازهاي اوليه‌يي چون تغذيه و اسكان مناسب حل نشده باشد، پرداختن به آنها چندان محلي از اعراب ندارد. وي تامين بهداشت عمومي را كه مساله‌يي هزينه‌بر است را ازجمله معضلات مدارس شبانه‌روزي مي‌داند كه يكي از پيامدهاي عدم تامين بهداشت عمومي ابتلا به بيماري‌هاي پوستي است. از نظر اين فعال مدرسه‌ساز به‌علت بسته بودن دست دولت و عدم پرداخت تمام و كمال سرانه مدارس شبانه‌روزي، علاوه بر فقر بهداشتي، سوءتغذيه را ازجمله مشكلات اين مدارس علي‌الخصوس در مناطق دورافتاده و محروم برمي‌شمرد. از نظر اين رضا درمان مادامي كه تغذيه، بهداشت و امكان استراحت كافي و مناسب فراهم نباشد، نمي‌توان انتظار داشت كه دانش‌آموز عملكرد تحصيلي موفقيت‌آميزي داشته باشد و به لحاظ تحصيلي پيشرفت كند.
ابهام در اداره صندوق عدالت آموزشي
رضا درمان همچنين درخصوص ايجاد صندوق عدالت آموزشي، از واگذاري اين صندوق به مجمع خيرين مدرسه‌ساز خبر داده و مي‌گويد: «باتوجه به وظايف متعدد و مسووليت‌هايي كه اين مجمع برعهده دارد، اينكه مجمع تا چه اندازه از عهده اين ماموريت جديد برآيد، در هاله‌يي از ابهام قرار دارد.» اين درحالي است كه به گزارش ايسنا، محمد بطحايي، در تشريح سازوكار اين صندوق مي‌گويد: «در اين صندوق خيراني كه بنيه اقتصادي قوي براي راه‌اندازي يك مدرسه ندارند يا آنكه مايل‌اند با سپرده خود سرمايه‌گذاري كنند، امكاني فراهم شده تا بتوانند به‌صورت سپرده‌گذاري ثابت سود پول خود را در امر حمايت از مدارس شبانه‌روزي مصروف كنند.» به گفته معاون توسعه مديريت و پشتيباني وزارت آموزش‌وپرورش، بعد از مدت موردنظر اصل سرمايه به فرد خير مسترد خواهد شد و فرد خير مي‌تواند معين كند كه سود سرمايه‌اش در چه منطقه و چه مدرسه‌يي مصرف شود. مديرعامل «جامعه ياوري فرهنگي» واگذاري مسووليت اداره اين صندوق را به سازماني غير از مجمع خيرين مدرسه‌ساز كه بتواند به‌طور اختصاصي و تمام‌وقت به اين مهم بپردازد را راهكاري بهتر دانسته و بااشاره به اينكه اين مجمع از لحاظ مالي و نيروي انساني با محدوديت‌هايي مواجه است، خاطرنشان مي‌كند: «عملكرد موفق اين مجمع نبايد موجب واگذاري و واسپاري مسووليت‌هايي فراتر از توان مجمع به آن شود.» درمان در پايان به تعادل از اجراي طرحي براي توزيع كتب كنكور در ميان تمامي دانش‌آموزان پايه پيش‌دانشگاهي استان سيستان‌وبلوچستان با همكاري مجمع خيرين مدرسه‌ساز و جامعه ياوري فرهنگي خبر داد كه براساس ان قرار است بيش از 16هزار جلد كتاب با اعتباري بالغ بر ۱۰ميليارد ريال به دست حدود 13هزار دانش‌آموز اين منطقه برسد.
روزانه 1200تومان سرانه مدارس شبانه‌روزي
درحالي كه به اعتراف مقامات بلندپايه وزارت آموزش‌وپرورش، مدارس شبانه‌روزي كشور حال و چندان خوشي نداشته‌اند، وضعيت براي مدارس محروم و عشايرنشين به مراتب وخيم‌تر و بغرنج‌تر است. از تعداد 1350مدرسه شبانه‌روزي موجود در سراسر كشور، 188مدرسه عشايري است. در گفت‌وگويي كه با علي‌نقي يزدان‌پناه مديركل دفتر امور مناطق كمتر توسعه‌يافته و عشاير داشتم، او مهم‌ترين وظيفه و رسالت مدارس عشايري مقطع متوسطه اول و دوم اين است تا مانع از آن شود كه دانش‌آموزان مناطق عشايري بعد از دوره ابتدايي از تحصيل بازبمانند و به‌عبارتي مدارس شبانه‌روزي تنها راه ادامه تحصيل براي اين دسته از دانش‌آموزان محسوب مي‌شود. يزدان‌پناه با اعلام اينكه وزارت آموزش‌وپرورش تمام تلاش خود را براي تامين سرانه مدارس شبانه‌روزي مي‌كند، اختصاص سرانه روزانه‌يي حدود 1200تومان را حتي براي تغذيه اين دانش‌آموزان كافي نمي‌داند. اين مقام مسوول بااشاره به اينكه دانش‌آموزان عشايري برخلاف دانش‌آموزان روستايي در بسياري موارد قادر به دريافت كمك مالي از خانواده‌هاي خود نيز نيستند، آنها را شايسته توجه و حمايت مالي بيشتري مي‌داند. وي تشكيل شوراي ارتقاي شاخص‌هاي مناطق محروم كه علي‌اصغر فاني وزير آموزش‌وپرورش و ابوالفضل رضوي معاون توسعه روستايي و مناطق محروم رييس‌جمهور، به‌ترتيب به‌عنوان رييس و دبير اين شورا فعاليت دارند را ازجمله اقدامات مثبت در جهت پيگيري و رسيدگي به وضعيت مدارس شبانه‌روزي عنوان مي‌كند.
توزيع سبد كالا با كمك وزارت تعاون
يزدان‌پناه همچنين از تعامل با وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي براي عرضه سبد كالا به تماي دانش‌آموزان شبانه‌روزي ازجمله دانش‌اموزان عشايري خبر مي‌دهد كه مراحل نهايي خود را طي مي‌كند. طبق گفته مديركل دفتر امور مناطق كمتر توسعه‌يافته و عشاير، اين سبد كالا معادل 30هزار تومان اقلام خوراكي ازجمله مرغ و برنج را شامل مي‌شود. وي بااشاره به اينكه بحث نيازهاي دانش‌آموزان مدارس شبانه‌روزي به تغذيه خلاصه نمي‌شود، خواستار آن شد كه خيرين علاوه بر مدرسه‌سازي، به مباحثي چون بهداشت، تامين نوشت‌افزار و پوشاك اين دانش‌آموزان نيز توجه كنند. به گفته اين مقام مسوول بسياري از مدارس شبانه‌روزي با همت خيرين و كمكهاي مردمي سرپا مانده و قادر به ادامه فعاليت‌اند. او در ادامه مي‌افزايد: «برخي از اين دانش‌آموزان از آنجا كه حتي هزينه رفت‌وآمد به محل سكونت‌شان را ندارند، در روزهاي تعطيل نيز در اين مراكز مي‌مانند و از ديدار خانواده‌هاي‌شان محروم مي‌شوند.» اين درحالي است كه به اعتقاد وي اگر بستر لازم فراهم شود، برخي از اين دانش‌آموزان به‌واسطه استعداد و توانمندي‌شان مي‌توانند در آيند به مديران برجسته كشوري تبديل شوند.
تخصيص 7ميليارد تومان براي تجهيز امكانات رفاهي
يزدان‌پناه درخصوص مساله بهداشت نيز با بيان اينكه از سوي سازمان نوسازي مدارس، 7ميليارد تومان به‌منظور تجهيز و نوسازي سالن‌هاي غذاخوري، سرويس‌هاي بهداشتي و همچنين امكانات رفاهي و خوابگاهي اختصاص يافته شده است كه مي‌تواند به بهبود وضعيت و شرايط مدارس شبانه‌روزي از لحاظ بهداشتي كمك شاياني كمك بكند. وي در همين رابطه از تعامل با دانشگاه‌هاي علوم پزشكي در مراكز استان‌ها خبر مي‌دهد كه علاوه بر آموزش مسائل بهداشتي به دانش‌آموزان مدارس شبانه‌روزي، وظيفه نظارت بر مسائل بهداشتي اين مراكز را نيز برعهده دارند. وي در ادامه از اجراي طرحي در زمينه خوداتكايي دانش‌آموزان در قالب مهارت‌آموزي در اوقات فراغت با هدف توسعه صنايع دستي و كارآفريني خبر مي‌دهد كه بسته به شرايط اقليمي مواردي نظير پرورش قارچ و گليم‌بافي را دربرمي‌گيرد. وي با بيان اينكه اعتبارات دولتي نمي‌تواند پاسخگوي نيازهاي اين مدارس باشد، كمكهاي جزئي خيرين كه مي‌تواند كمكهاي نقدي اندك براي خريد لوازم ورزشي تا اهداي كتاب براي غني كردن كتابخانه‌هاي مدارس شبانه‌روزي را دربرگيرد، را اقدامي مثبت ارزيابي مي‌كند.
