بانك مركزي 27ديماه سال جاري همزمان با اجرايي شدن برجام رسما اعلام كرد؛ با اجرايي شدن برجام تمام تحريمهاي مالي از جانب اتحاديه اروپا لغو و دسترسي به منابع ارزي ايران در تمام كشورها و امكان نقلوانتقال آنها ميسر خواهد شد؛ علاوه بر آن تمام منابع مالي و اقتصادي متعلق به اشخاص حقيقي، حقوقي و نهادها ازجمله بانكها و موسسات مالي ايراني، بانك مركزي و افرادي كه از ليستهاي تحريم خارج شدهاند، آزاد خواهد شد و دراختيار ايران قرار خواهد گرفت.
خبر اقتصادی - ازسوي ديگر، رييس كل بانك مركزي نيز هفته گذشته اعلام كرد كه 9بانك ايراني به شبكه سوئيفت (جامعه جهاني ارتباطات مالي بين بانكي) متصل شدند. اما حال با گذشت 23روز از اجرايي شدن برجام، مطلع شديم كه نه تنها مبادلات دلاري ايران لغو تحريم نشده است، بلكه تمام مبادلات ارزي به داخل كشور هم هنوز متوقف است. به واقع، در حال حاضر، فقط سوئيفت باز شده و گشايش اعتبارها انجام ميشود، ولي هنوز مبادلات ارزي به داخل كشور و از داخل به خارج كشور ممكن نيست و تنها مشكل انتقال پول ايرانيها بين بانكهاي ديگر كشورها رفع شده و عملا هماكنون، امكان انتقال ارز متعلق به ايران از يك بانك خارجي به بانك خارجي ديگر ممكن است، ولي هنوز مبادلات ارزي به داخل كشور امكان پذير نيست.
بر اين اساس، در حال رايزني با بانك مركزي هستيم و براي حل اين موضوع، صحبتهايي انجام دادهايم. پاسخي هم كه در اين زمينه به ما داده شده اين است كه ظرف چند روز آينده اين مشكل برطرف خواهد شد. بنابراين، بايد گفت كه با وجود گذشت بيش از 20روز از اجرايي شدن برجام و لغو تحريمها اما خبرها از گوشه و كنار دنيا حاكي از توقف مبادلات دلاري ايران با وجود لغو تحريم بانكي است.
هفته گذشته نيز، يكي از مقامات بانكي در جمعي اعلام كرد كه هنوز مبادلات دلاري ايران متوقف است و تحريمها در اين حوزه هنوز لغو نشده است و با وجود پيگيري متعدد اين موضوع از مسوولان بانك مركزي، متاسفانه مسوولان اين بانك حاضر به پاسخگويي نشدند. دو روز پيش هم خبرگزاري «رويترز» نيز در خبري اعلام كرد، دلار از مبادلات نفتي ايران حذف شد. يك مقام آگاه شركت ملي نفت در اين باره به «رويترز» گفت: ايران خواستار دريافت ميلياردها دلار از بدهيهاي نفتي خود از هند و ديگر مشتريان نفتياش به يورو شد و در حال فروش محمولههاي جديد خود به يورو است تا به اين طريق وابستگي خود به دلار امريكا را بعد از لغو تحريمها كاهش دهد.
همچنين يك منبع آگاه در شركت ملي نفت ايران گفت، ايران پول قراردادهاي نفتي اخيرا منعقد شده خود با شركتهاي مختلف ازجمله شركت توتال فرانسه، شركت كپساي اسپانيا و ليتاسكو، بازوي تجاري شركت لوك اويل روسيه را به يورو دريافت خواهد كرد. اين منبع كه بهصورت مستقيم از موضوع اطلاع دارد، گفت؛ ايران همچنين به شركاي تجارياش كه ميلياردها دلار به اين كشور بدهكارند گفته است كه قصد دارد اين پولها را به يورو و نه دلار امريكا دريافت كند.
هرچند در نگاه اول، شايد قطع وابستگي ايران به دلار مثبت به نظر ميرسد، ولي وقتي كه خبر هفته گذشته مقام بانكي كشورمان با خبر «رويترز» را كنار خبر جديدي كه يك خبرگزاري هندي ديروز منتشر كرده، قرار ميدهيم، گوياي اين مطلب ميشود كه ظاهرا با گذشت 23روز از اجرايي شدن برجام، مبادلات ارزي دلاري ايران هنوز متوقف است؛ بهطوري كه پايگاه خبري «اينديا تايمز» گزارش ميدهد: «ايران از پالايشگاههاي هندي نظير اسار اويل و مانگالور خواسته تا بدهيهاي نفتي قبليشان را كه به بيش از 6ميليارد دلار ميرسد، طي 6ماه آينده به يورو تسويه كنند.»
براساس گزارش اين رسانه هندي، غلامعلي كامياب معاون رييسكل بانك مركزي ايران به مقامات هندي گفته كه بدهيهاي نفتي ايران از حالا به يورو پرداخت خواهد شد، زيرا ايران قادر به دريافت پول به دلار از طريق سيستم مالي امريكا نيست. متاسفانه باوجود اخبار منتشر شده درباره لغو تحريمهاي سوئيفت، تحريم سوئيفت همچنان پابرجاست و لغو آن دروغ است و عملا هنوز هيچ پول بلوكه شدهيي آزاد نشده است.
البته چون بدهي دولت خيلي زياد است، قسمتي از اين پولها بايد صرف بدهي دولت شود و قسمتي ديگر هم بايد به توليد اختصاص پيدا كند؛ لذا پيشنهاد من اين است كه دولت قسمت اعظمي از اين پولها را براي توليد و صادرات اختصاص دهد تا براي كشور ارزآوري داشته باشد. در اين زمينه، به شخصه، معتقدم كه برجام مشكلات اقتصادي كشور را حل نميكند، البته قدري به بهبود وضع اقتصادي كشور كمك ميكند و بيتاثير نيست، اما نميتواند تمام مشكلات را حل كند.
در اين ميان، بيشترين كمكي كه برجام ميتواند به دولت كند در بخش پرداخت بدهيهاست، زيرا در حال حاضر دولتمردان چهار رقم بدهي دارند، بدهي به بخش خصوصي، بدهي به بانك مركزي، بدهيهاي مالياتي و بدهي به تامين اجتماعي، بنابراين دولت خيلي بدهكار است و بايد اين بدهيها را كم كند. اميدواريم كه با فروش نفت بيشتر و برداشته شدن تحريم كامل سوئيفت در كنار امكان گشايش ال سي، برخي زخمهاي اقتصاد كشور التيام يابد.
در اين راستا، اميدوارم مشكلاتي كه مطرح شد، بهزودي رفع شود؛ چراكه اگر مبادلات دلاري همچنان تحريم بماند، فعالان اقتصادي كشور با مشكلات عديهيي روبرو ميشوند و علما همه اميدهاي اقتصادي كه در پسابرجام براي بخش خصوصي كشور شكل گرفته، به نااميدي تبديل خواهد شد.
* عضو هيات نمايندگان اتاق بازرگاني ايران