زكريا متولي
اجحاف اتحاديه بين‌المللي تعاون به ايران
مجمع عمومي ICA هر دوسال يك‌بار در يكي از كشورهاي عضو اتحاديه بين‌المللي تعاون برگزار مي‌شود. در سال ۲۰۱۳ در شهر كيپ‌تاون آفريقاي جنوبي برگزار شد كه در آن مجمع تصميم گرفته شد كه چهل‌وچهارمين مجمع عمومي ICA در آنتالياي تركيه برگزار شود.
خبر اقتصادی - در همان زمان طي ملاقات‌هاي متعددي كه با مسوولان اتحاديه به ويژه خانم پاول گرين (رييس اتحاديه بين‌المللي تعاون) داشتيم اين قول را به ما دادند كه مجمع ICA (پس از تركيه) در ايران برگزار شود. مع‌الوصف در چندين ماه بعد از طريق مكاتبه آقاي چارلزگلد دبيركل اتحاديه مذكور اعلام شد كه هيات‌مديره ICA در نشستي سنگاپور مالزي را جهت اجلاس ۲۰۱۷ در نظر گرفته است. به محض اطلاع از اين تصميم هيات‌مديره اتاق تعاون ايران به ICA اعتراض كرديم و متعاقب اعتراض كتبي طي مذاكره‌يي كه اينجانب در حاشيه اجلاس توسعه پايدار با آقاي چارلزگلد داشتم ناخرسندي خود را از اين تصميم هيات‌مديره ابراز و آن را يك تصميم سياسي دانستم و يادآور شدم كه هر سازمان بين‌المللي بايد از اعضاي خود دفاع كند و اگر ايران مورد تحريم‌هاي ظالمانه است شايسته نيست اتحاديه بين‌المللي تعاون به جاي حمايت ايران خود نيز برخلاف اصول پذيرفته شده بين‌المللي در اتخاذ تصميمات خود متاثر از فشار و فضاي بين‌المللي و عملكرد بعضي از قدرت‌هاي بزرگ قرار گيرد. با وجود اين اعتراض دبيركل سازمان مذكور بهانه‌هاي غيرقابل قبولي را ملاك اين تصميم دانست و بيان داشت كه ايران مي‌تواند درخواستي مبني‌بر برگزاري نشست‌هاي ديگري را به غير از مجمع عمومي داشته باشد.
به هر حال خانم پاول گرين ۲ سال از تصدي مسووليتش در ICA باقي مانده بود كه گويا به دليل اختلاف نظر با هيات‌مديره اتحاديه مذكور بازنشستگي خويش را بهانه كرده و استعفا داد و قرار شد كه فرد ديگري به‌جاي ايشان انتخاب شود.
معاونت بين‌الملل مدتي قبل روند انتخاب رييس اتحاديه مذكور را پيگيري كرد. هم‌انديشي و مشورت با ساير اتحاديه و كشورهاي عضو ICA شانس برگزيده شدن يكي از 4كانديداي مطرح و نيز برنامه‌هاي مورد نظر آنها را مدنظر خود داشت و براساس مكاتباتي كه با هر ۴كانديداي پست رياست اتحاديه بين‌المللي تعاون داشتيم قرار شد كه قبل از برگزاري اجلاس نشستي را با هر كدام از كانديداها به‌طور جداگانه داشته باشيم و طي اين ملاقات‌ها دو نكته كليدي به همه آنها يادآور شد. اول اينكه براساس قواعد اصول پذيرفته شده بين‌المللي عضويت در سازمان‌هاي بين‌المللي يكسان است و هيچ كشور عضوي بركشور ديگر رجحان و برتري ندارند. دوم اينكه رويه اتخاذ راي جهت برگزاري اجلاس بعدي در كشور ميزبان براساس اعلام آمادگي كشورها و براساس دستور كار اجلاس در جلسه قبلي تعيين مي‌گردد و زماني كه ايران خواستار برگزاري اجلاس ۲۰۱۷ بود هيچ كشور ديگري اعلام آمادگي نكرده بود. تصميم هيات‌مديره با رويه بين‌المللي و اصول اتحاديه مذكور مطابقت نداشته است. به كانديداهاي مذكور يادآوري كرديم كه پس از انتخاب هر دو اصل پذيرفته شده را مراعات كنند تا حقوق قانوني ايران نيز در اين رابطه تضييع نشود.
خانم موميك لورو از كشور كانادا كانديداي رياست اتحاديه بود كه در ملاقات با ذكر اين نكته كه نبايد نگاه سياسي به كشورهاي عضو شود و مداخله تصميمات سياسي و سياسي‌كاري در رابطه با امور كشورهاي عضو اتحاديه مذموم و غيرقابل پذيرش است بيان داشت كه تصميمات سياسي در مجمع سياسي ديگر گرفته مي‌شود و لزومي ندارد ICA كه سازمان اقتصادي است، سياسي برخورد كند. تقاضاي ما اين است كه كانديداهاي منتخب در صورت اتخاذ آرا به اين امر رسيدگي كند.
براساس بررسي‌هاي معاونت بين‌المللي و در گفت‌وگو و مشورت با ساير اتحاديه‌ها و تعاوني‌هاي منطقه‌يي و بين‌المللي و قبل از راي‌گيري به اين نتيجه رسيده بوديم كه خانم لورو قريب به ۸۰درصد آراي اعضاي ICA را به خود اختصاص خواهد داد. در ملاقاتي كه با ايشان داشتم و طي مدت مذاكره وي خود را به اصول و ارزش‌هاي بين‌المللي تعاون بيش از ساير رقبا پايبند نشان داد و ذكر كرد كه اگر انتخاب شود اهتمام خود را به اجراي مواردي مطروحه و اعتراضي ايران كه بيان شد را در راستاي اصول پذيرفته شده نظام تعاون به كار گيرد.
در اجلاس آنتاليا جشن ۱۲۰ سالگي ICA برگزار شد و اجلاس آنتاليا با برگزاري اين جشن آغاز شد. در اين مراسم خانم گرين سخنراني كرد و گفت كه سيستم اختصاص تعاون به عدالت نزديك‌تر است و همه بايد بكوشيم اين نهضت (نهضت تعاون) در دنيا گسترش يابد. پس از برگزاري مراسم جشن ۱۲۰سالگي ICA، اجلاس وارد دستور كار خود شد و براساس دستور كار چهل‌وچهارمين مجمع عمومي آنتاليا در روز اول و در مراسم افتتاحيه اجلاس خانم گرين (رييس اتحاديه)، چارلزگلد دبيركل و نيز رييس اتحاديه‌هاي تعاوني تركيه و شهردار آنتاليا و وزير كشاورزي دولت تركيه به ايراد سخنراني پرداختند. آقاي رجب طيب اردوغان، رييس‌جمهور تركيه كه قرار بود در اين اجلاس سخنراني كند به دليل حضور همزمان در اجلاس G-20 در اجلاس ICA حضور پيدا نكرد و وزير كشاورزي تركيه به نيابت از ايشان سخنراني كرد. به هر حال پس از افتتاحيه و اتمام سخنراني‌ها، سخنرانان مدعو اجلاس در پنج كميته اصلي كار خود را آغاز و كشورهاي عضو در قالب ۵ كميته كه عبارتند از كميته مشاركت، پايداري، هويت، چارچوب قانوني و سرمايه طي ۲روز متمادي در صبح و بعد از ظهر موضوعات بين‌المللي نظام تعاون را مورد بررسي و بحث و نظر خود قراردادند و در روز سوم مجمع عمومي ضمن گزارشي از وضعيت مالي سال ۲۰۱۴ با اعضاي وارد انتخابات شد و خانم مونيك رولو با اتخاذ ۴۰۷ راي به عنوان رييس اتحاديه بين‌المللي تعاون (ICA) انتخاب شد.
۷ تشكل ايراني عضو ICA هستند. در جلسات قبل و حين اجلاس مطرح شد كه تشكل‌ها بايد به‌هم نزديك شوند و در تصميم‌گيري‌هاي بين‌المللي نيز دخيل شوند. اوج هماهنگي ديده شده بين تشكل‌ها در آنتاليا بود. تشكل‌ها بايد در مجامع بين‌المللي هماهنگ رفتار كنند حتي اگر در داخل با هم مشكلاتي داشته باشند. ICA مبناي كار خود را بر افزايش اعضاي خود گذاشته است زيرا نظام تعاوني بر يك ايدئولوژي صحيح استوار است و مي‌توان از آن دفاع كرد. تعاون يك تفكر است كه تنها مختص به اقتصاد نمي‌شود بلكه ابعاد سياسي و اجتماع را هم در خود جاي داده است و برخلاف كاپيتاليسم كه سرمايه محور است در اين نظام وجود انسان و ارزش‌هاي انساني در اصول بين‌المللي تعاون ديده شده است. اگر بتوانيم نظام و تفكر تعاون را با اصول هفتگانه آن اجرايي كنيم و در كشورها گسترش يابد اقتصاد قابل اتكا خواهد شد. تلاش ما بر اين است كه تعاوني‌ها با چنين مقوله‌هايي بيشتر آشنا شوند. ولي صرفا توانمندي مطرح نيست بلكه تعاوني‌ها از نظر بودجه و توان مالي ضعيف هستند و شايد نتوانند حق عضويت خود را پرداخت كنند. ICA يك حق عضويت ثابت را در نظر مي‌گيرد و طبق فرمولي كه دارند براساس آن سهم عضويت سالانه اعضا محاسبه شده و ملزم به پرداخت آن هستند كه اتاق تعاون ايران نيز اين حق عضويت را مي‌پردازد.
در روابط بين‌الملل سه اصل وجود دارد اول مشاركت در مجامع بين‌المللي چون نظام بين‌الملل نظام تصميم‌گيري و تصميم‌سازي است و در صورتي كه حضور نداشته باشند ديگران تصميم خواهند گرفت. دوم شناخت محيط بين‌المللي است و سومين استفاده از فرصت‌هاي بين‌المللي است كه مهم‌تر از دو اصل ديگر است اگر ما شناخت نداشته باشيم اين حضور موثر نخواهد بود. بنابراين ما بايد در اين بخش براي آموزش و رفتار بين‌المللي سرمايه‌گذاري داشته باشيم.
اما ناخرسند هستيم كه نظام تعاون از اين حيث ضعيف است و اميدواريم با آموزش بتوانيم در جلسات موثر باشيم و به عنوان صاحب‌نظر شناخته شويم. اگر ايده‌يي ارائه دهيم و خود را فردي فعال و كاردان بشناسانيم و مي‌توانيم كرسي داشته باشيم. در اجلاس بالي آقاي كلانتري معاون وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي حضور داشته و گزارشي از ايران ارائه داد و ايران در ميان ۲۴ كشور ايران به عنوان پنجمين گزارش برتر برگزيده شد. از ميان اين ۵ گزارش نيز اول شناخته شد. پس اين پتانسيل و توانايي اگر مورد حمايت واقع شود موثر است.
در پايان اميدواريم با كوشش مبناي كاري ما اين باشد كه تعاون ايران و در قدم بعد بين‌المللي نظام تعاون تقويت شود. براي رسيدن به اين مهم نخستين گام آموزش است. اين توان را داريم با آموزش و حمايت و حضور و تحريك بيشتري داشته باشيم.
* معاونت امور بين‌الملل اتاق تعاون
