صادرات نفت ایران تاثیرگذار نیست

خبر اقتصادی -  صادرات نفت آمریکا برای دهه های متمادی غیرقانونی بود. اما افزایش قیمت نفت  به بشکه ای 100 دلار در سال های پس از بحران اقتصاد جهانی سبب شد  بسیاری از تولیدکنندگان به این امر اعتراض کنند. به این ترتیب پدیده ای ممنوع  موضوع بحث محفل های مختلف انرژی و حتی سنای آمریکا شد.  

به گزارش ایران پترولیوم، اما در شرایطی که تولید داخل آمریکا در طولانی مدت کاهش یافته بود و به نظر می رسید  این کشور به شدت به منابع انرژی خارجی وابسته شده است ، این روند تغییر کرد. تکنولوژی حفاری افقی و استخراج هیدرولیک توانست نفت وگاز شیل را  از اعماق زمین استخراج کنند. اما سال 2013 میلادی نخستین سالی بود که پس از دو دهه متوالی تولید نفت آمریکا بیش از واردات آن شد. همچنین  برای نخستین مرتبه در 2015 میلادی  تولید نفت آمریکا از روسیه و عربستان سعودی بیشتر شد و این کشور به بزرگترین تولید کننده نفت دنیا تبدیل شد. 6 ماه بعد، با کمک یک لایحه بودجه ، قانون منع صادرات نفت آمریکا به تاریخ پیوست.  

به نوشته  سایت خبری « سی ان بی سی» این خود آغاز بازی دیگری برای بازار جهانی نفت است. در شرایطی که بازارهای جهانی در اشباع قراردارند، ورود هرگونه ذخیره جدیدی به بازار، به معنای رقابت شدیدتر میان تولید کنندگان و البته عمیق تر شدن گرداب نفت ارزان است.  دراین باره تحلیل های مختلفی وجود دارد. برخی معتقدند نفت آمریکا به شدت برقیمت ها تاثیرخواهد گذاشت و به ویرانی بازار جهانی منجر خواهدشد. از سوی دیگر عده ای معتقدند این تاثیرکوتاه مدت خواهد بود و علاوه برآن محدود بر بازارهای خاصی می شود. در این میان عده ای نیز با اشاره به لغو تحریم صادرات نفت ایران، این روند را اقدامی صحیح می دانند  که می تواند در رویارویی با بازاری نامتوازن، توازن را برقرار کند. این اقدام و پیامدهای آن بهانه ای شد تا تحلیل رسانه های مختلف از این اقدام و تاثیرات آن را بررسی کنیم .

***

روزنامه USA TODAY می نویسد: تصمیم کنگره برای پایان دادن به  منع 40 ساله صادرات نفت آمریکا به تثبیت ذخایر بازار نفت کمک می کند و ازاین بازار را در برابر اختلالات ناشی ازفعالیت های تروریستی در خاورمیانه حفاظت  می کند. اگرچه مصرف کنندگان معتقدند در کوتاه مدت  هیچ سودی دربرندارد.

 از سوی دیگرباید توجه داشت لغو قانون منع صادرات  هیچ گونه تاثیرسریع و فوری بر روند  تولید اوپک نخواهد داشت. برخی از کشورهای عضواین سازمان در دهه 1970 میلادی  از فروش نفت به آمریکا خودداری کرد و همین امر منجر به منع صادرات نفت  کشور شده بود.

تام کلوزا تحلیلگر ارشد  موسسه  Oil Price Information Service  در این باره می گوید: صادرات نفت آمریکا در حالی آزاد می شود که بهای نفت در بازارهای به پایین ترین میزان طی 11 سال اخیر رسیده است و تفاضل قیمت بین نفت تولید شده در آمریکا و خاورمیانه بسیار کم است. در این حالت احتمال کمی وجود دارد  تولید کنندگان آمریکایی محموله های نفت خود را به بازارهای جهانی بفرستند. در شرایط حاضر این اقدام تاثیرکمی روی بازارها خواهد داشت. زیرا بهای نفت خام شیرین در آمریکا و بازارهای جهانی تقریبا یکسان است.

این تحلیلگر در ادامه می گوید: در برهه ای از زمان  یک بشکه نفت خام در آمریکا به بهای 90 دلار در داخل فروخته می شد و بهای آن دراروپا 110 دلار بود. به همین دلیل تولید کنندگان آمریکایی  دوره اوج بهای نفت را از دست دادند.  اما آن روزها تمام شده است.

 اکنون نفت به بهایی حدود 30 دلار به ازای هر بشکه فروخته می شود. در مقابل نفت خاورمیانه اختلافی 50 سنتی با نفت  آمریکا دارد. چنین تمایز قیمت ناچیزی هزینه حمل ونقل را توجیه نمی کند. 

 آمریکا روزانه 9.2 میلیون بشکه نفت خام تولید می کند که حدود 10 درصد ذخیره جهانی نفت است . افزایش ناگهانی بهای نفت در سال های اخیر سبب شد تولید کنندگان نفت شیل 2 میلیون بشکه دیگر در روز به تولید خود اضافه کنند. به این ترتیب بهای نفت آمریکا ارزانتر شد.  این در زمانی است که پیش بینی می شود نفت ایران نیز وارد بازارهای جهانی شود.

کلوزا می گوید:  لغو منع صادرات آمریکا شاید  در دهه آتی عاملی تاثیرگذار در بازار نفت باشداما  درسال 2016  عامل مهمی نخواهد بود.

صادرات نفت برای ایجاد شغل

از سوی دیگر سایت  American action forum که مرجعی تحقیقاتی است در یکی از گزارش های تحقیقی خود به موضوع همزمان شدن لغو منع صادرات نفت آمریکا و لغو تحریم های نفتی ایران می پردازدو می نویسد: رویدادها و حوادث همزمان سبب شده اند لغو منع صاردات نفت آمریکا اهمیت بیشتری یابد.  یکی از این موارد لغو تحریم های هسته ای ایران است. با توجه به  امضای تفاهم نامه هسته ای ، ایران می تواند صادرات نفت خود به بازارهای جهانی را از سر گیرد. طی سه سال گذشته ایران حدود 1.3 میلون بشکه نفت در روز  صادر کرد و عایدی معادل 115 میلیارد دلار به دست آورد. این رقم 2.5 میلیون بشکه کمتر از میزان صادرات 2012 است.  در آن زمان درآمد نفتی ایران حدود 280 میلیون دلار درروز وبیش از 100 میلیارد دلار در سال بود. 

اینجا این سوال پیش می آید که اگر ایران بتواند از مزایای صادرات نفت سود ببرد، چرا آمریکا نمی تواند.  قانون منع صادرات نفت آمریکا   اقتصاد این کشور را تاحدودی محدود کرده بود.  ارزانی نفت در سطح داخلی و جهانی نوعی تنش ایجاد می کند. 

اگر آمریکا می توانست طی 40 سال گذشته نفت خود را صادر کند. با  در نظر گرفتن متوسط قیمت نفت، این کشور می توانست درآمدی معادل 790 میلیارد دلار از سال 1975 میلادی تاکنون به دست آورد.  با در نظر گرفتن حداقل ها  اگر آمریکا روزانه 500 هزار بکشه در روز تولید می کرد بیش از 395 میلیارد دلار در سال درآمد داشت.

 براساس تحقیقی که موسسه نفت آمریکا(American Petroleum Institute) منتشر کرده است، لغو منع صادرات به  افزایش تولید نفت داخلی، کاهش بهای بنزین در داخل کشور  منجر می شود از سوی دیگر حدود یک میلیون شغل ایجادمی کند. تمام این فعالیت ها در کل به 764 میلیارد دلار سرمایه گذاری  در بازه زمانی 2030-2016 میلادی منجر می شود که در نتیجه آن به طور متوسط روزانه 1.2 میلیون بشکه نفت بیشتر تولید می شود.

 البته نمی توان  انکار کرد صادرات نفت  آمریکا در حالتی که نفت برنت ارزان شده،  سودآوری کمی دارد. افزایش ذخایر در بازار  به کاهش بیشتر قیمت ها منجر می شود و این امر روی درآمد خالص ملی آمریکا تاثیرگذار خواهد بود. به طور مشابه وقتی ایران دوباره وارد بازار نفت شود،  افزایش ذخایر به کاهش بیش از پیش قیمت ها منجر می شود.که احتمالا بازار با تاخیر به این روند واکنش نشان می دهد. 

 آمار موجود نشان می دهد با ورود نفت ایران به بازار بهای نفت کاهش می یابد و حتی برخی تخمین می زنند که از  بهای طلای سیاه در سال جاری تا 10 دلار دیگر به ازای هر بشکه کاسته می شود.

صادرات نفت سودی ندارد

اما آیا واقعا نفت آمریکا  می تواند تاثیر چشمگیری بربازار داشته باشد یا خیر. این سوالی است که کارشناسان بسیاری به آن پاسخ داده اند. در همین زمینه نشریه فوربس نیز در گزارشی به ریشه یابی ناتوانی تولیدکنندگان آمریکایی در برابر تولیدکننده های قدرتمند اوپک می پردازد و می نویسد: سال گذشته سازمان  اوپک انقلاب نفتی دربرابر آمریکا انجام داد. این سازمان با کاهش تولید مخالفت کرد و در نتیجه آن بهای نفت وارد روندی نزولی شد.  این تلاشی برای فروپاشی صنعت نفت شیل آمریکا بود.

 درحقیقت اوپک تولید نفت خود را در ماه نوامبر افزایش داد. به این ترتیب بهای نفت به حدود 50 دلار به ازای هر بشکه رسید.  چنین بهایی برای بسیاری از تولید کنندگان نفت به صرفه نبود.درحقیقت  آنها با این روند صنعت شیل آمریکا را با  مانعی روبرو کردند.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است: هم اکنون در جهان حدود 93 میلیون بشکه در روز تولید می شود.  اما  هزینه ذخیره  بشکه های مورد نیاز برحسب تقاضا هزینه اصلی تولید نفت را تعیین می کند. بنابراین هزینه اصلی نفت بالاتر ازهزینه تولید است. شرکت های نفتی از شاخص هزینه اصلی برای برنامه ریزی بلندمدت بودجه های خود، عملیات های میدانی و ارزیابی ارزش ذخایر طی فرآیندهای ادغام  وغیره استفاده می کنند. همچنین این  شاخص راهنمایی مناسب برای تخمین قیمت های آتی است. هزینه تولید یک بشکه نفت مهم ترین بخش  در تعیین هزینه کلی تولید نفت است. با نگاهی به جدول زیر می توان دریافت هرچند ورود نفت آمریکا به بازار جوی روانی ایجاد می کند اما به هرحال برای تولید کننده صرفه اقتصادی ندارد.

هزینه تخمینی تولید یک بشکه نفت در کشورهای مختلف:

عربستان سعودی  $21/bbl

خاورمیانه $24/bbl

مکزیک $42/bbl

آمریکا جنوبی، اروپا، اوراسیا، آفریقا – $56/bbl

آمریکای شمالی – $60/bbl

آبهای عمیق خلیج مکزیک – $70/bbl

نفت تار سند کانادا – $82/bbl

تولید از منابع غیرمعمول دیگر – $100/bbl

صادرات آمریکا تاثیری بربازار  نفت ایران ندارد

نرسی قربان کارشناس انرژی دباره تاثیر لغو قانون منع صادرات نفت آمریکا  و تاثیر آن بربازارهای جهانی می گوید:  آمریکا به طور کل در زمینه نفت یک وارد کننده خالص است. به عبارت دیگر تراز تجاری این کشور به نفت واردات آن است چون به انرژی فراوانی برای گرداندن چرخ صنایع خود نیاز دارد. بنابراین وقتی این کشور اعلام می کند نفت خود را صادر می کند، باید توجه داشت که به همان میزان باید نفت را جایگزین آن کند.  این کشور به طور حتم محصولات سبک خود را صادر می کند و محصولات سنگین تر را وارد خواهد کرد.

 او با اشاره به ورود نفت ایران به بازار ادامه می دهد: نفت آمریکا هرچند در بازار جهانی نوساتی ایجاد می کند اما  تاثیرآن به اندازه تاثیرگذاری ورود نفت ایران به بازار نیست.  زیرا ذخایر نفت ایران بسیار بیشتر است .

 به عقیده این کارشناس نفتی ورود نفت آمریکا به بازار تداخلی با بازارایران ندارد زیرا نوع نفت هایی که هردو کشور تولید می کنند متفاوت است.  آمریکا نفت شیرین و سبک تولید می کند اما نفت ایران سنگین است.  بنابراین نمی توانند روی بازارهای یکدیگر تاثیربگذارند. قربان در ادامه می گوید:  رقابت نفت آمریکا بر سر بازار با نفت کشورهایی مانند نیجریه خواهد بود. این نفت می تواند به آسانی وارد بازارهای اروپا شود، حال آنکه بازار نفت ایران شرق است.

  در مجموع کارشناسان عقیده دارند که نفت آمریکا فقط در بازارهای منطقه ای تاثیر گذار خواهد بودوتاثیر چندانی در بازار جهانی نخواهد داشت.  

شیوا سعیدی