وابستگی جهان به انرژی فسیلی در 25 سال آینده

خبر اقتصادی - محمد حسین عادلی دبیرکل کشورهای صادرکننده گاز در این نشست با اشاره به چالش های امروز بازار گاز ، گفت: علی رغم این چالش ها همچنان عصر طلایی گاز پابرجا است که در آینده افزایش بیشتری خواهد داشت. نخستین چالش انرژی و گاز در کل دنیا، چالش اقتصاد جهانی است که کند شدن اقتصاد جهانی و عدم احیای اقتصاد جهان پس از بحران مالی در سال 2007 و 2008 از جمله موارد قابل توجه است که با کند شدن اقتصاد های بزرگ جهان همراه شده است.

به گزارش ایران پترولیوم، وی چالش بعدی در بازار گاز را تقاضا عنوان کرد و افزود: به دلیل اقتصاد و رشد و پیشرفت اقتصاد جهانی تقاضا برای انرژی و گاز در جهان کاهش یافت و هم زمان با پیشرفت اقتصاد در کشورها، دو موضوع مهم بر انرژی و گاز در جهان اثرگذار است، افزایش کارایی اقتصادی و کاهش شدت انرژی که مکمل یکدیگر هستند.

دبیرکل کشورهای صادرکننده گاز با بیان اینکه تجارت گاز از طریق خط لوله سومین چالش این بازار است، گفت: سال 2010 حدود 10 درصد تجارت جهانی گاز، ال ان جی بود در صورتی که در حال حاضر به 30 درصد رسیده که نشان می دهد ال ان جی یک پدیده جدیدی در بازارهای گاز است که در راس آن ال ان جی آمریکا است که از طریق گاز غیر متعارف یا شیل گاز به دست می آید .

به گفته وی نکته جالب توجه این است که گازهایی که در صخره های عظیم زیر زمین قرار دارد پیش از بلوغ ، از میان صخره ها استخراج می کنند که اگر به حالت طبیعی باشد شاید حدود چند سال بعد امکان استفاده از آن ها باشد اما با استفاده از تکنولوژی روز از این محصول استفاده می کنند. شیل گاز یک انقلابی در گاز آمریکا ایجاد کرد که در حال حاضر جز چین هیچ کشوری امکان استفاده از این تکنولوژی را ندارد.

عادلی چالش بعدی را وجود صادرکنندگان جدید عنوان و تصریح کرد: افت قیمت نفت یکی دیگر از چالش های این بازار است که موجب کاهش قیمت گاز هم شده است. اما چالش جالب بعدی که به بلوغ بازار گاز در آینده کمک خواهد کرد، بازار تجارت مجدد است به گونه ای که کشورهای وارد کننده گاز بیش از نیاز خود گاز خریداری می کنند و یک منطقه تجاری یا بورس گاز درست کرده اند و اقدام به فروش و صادرات گاز می کنند که از این کشورها اسپانیا، چین، کره جنوبی و... را می توان نام برد که به بازار خرید و فروش گاز آمده اند و با توجه به نبود چنین مکانیزمی، به طور حتم موجب تغییر روند بازار خواهد شد.

وی با بیان اینکه آخرین مورد این چالش ها که از اهمیت بالایی برخوردار است را تحولات ژئوپلوتیکی که اثر زیادی بر بازار گاز می گذارد ، عنوان کرد و افزود: هنگامی که آمریکا در بخش های مختلف شیل گاز برای صادرات سرمایه گذاری می کرد، اغلب تعاملات صادراتی اش آسیا بود در حالی که امروز اولین مقصد صادراتی این کشور، اروپا است ، این موارد چالش های بازار گاز است که می تواند در آینده تاثیر جدی بر این بازار داشته باشد.

چشم انداز بلند مدت گاز 

دبیرکل کشورهای صادرکننده گاز در ادامه با بیان اینکه اغلب این ارقام برگرفته از مدل گاز جهانی است،  گفت: اقتصاد جهانی در درجه اول نشان از این دارد که جمعیت جهان رو به افزایش است و حدود 0.8 درصد از 2015 تا 2040 به جمعیت جهان افزوده خواهد شد ، یعنی 1.7 میلیارد نفر به جمعیت کره زمین اضافه خواهد شد که همه نیازمند انرژی هستند. عامل بعدی بحث شهرسازی و شهرنشینی است که در 1990 تنها 43 درصد جهان شهرنشین بودند در 2014 از کل جمعیت جهان 54 درصد که در سال 2040 به حدود 64 درصد کل جهان خواهد رسید. شهرنشینی افزایش مصرف انرژی را در پی خواهد داشت. رشد اقتصاد جهانی از 2015 تا 2040 حدود 3.1 درصد رشد خواهد داشت که نشان از افزایش مصرف انرژی در جهان دارد.

وی ادامه داد: هنگامی که به نقشه جهانی نگاهی میندازیم، مصرف انرژِی در جهان رشد بیشتری خواهد داشت که با توجه به تحلیل اقتصادی آن هنگامی که در خاورمیانه یعنی بزرگترین صادرکننده انرژی به بزرگترین مصرف کننده تبدیل می شود، سوال مهم این است که کدام یک از این کشورها از چرخه صادرات خارج خواهند شد؟ آیا این موضوع بار سیاسی و بین المللی خواهد داشت یا خیر؟

عادلی درباره ترکیب انرژی در 2040 در جهان اظهار کرد: نکته مهم این است که جهان در 25 سال آینده همچنان وابسته به انرژی فسیلی خواهد بود و نفت و گاز به ترتیب بالاترین سهم در تامین انرژِی در جهان را خواهند داشت و در 2040 حدود 80 درصد انرژی جهان وابسته به انرژی فسیلی است به گونه ای که گاز 26 درصد، نفت 27 درصد، زعال سنگ 24 درصد از انرژی جهان در 2040 را تشکل می دهند.

وی با بیان اینکه در 25 سال آینده نیروگاه ها بزرگترین منبع مصرف گاز در جهان هستند، گفت: بخش خانگی و صنعتی به ترتیب در رده های بعدی مصرف قرار خواهند گرفت. منابع گاز جهان به میزانی که تاکنون شناخته شده است، 492 تریلیون متر مکعب تخمین زده شده است که منابع ما محسوب می شود که از این مقدار تنها 200 تریلیون ذخائر گاز ثابت شده واقعی هستند و مابقی تخمین زده شده است.

دبیرکل کشورهای صادرکننده گاز درباره ذخائر شل گاز در دنیا اظهار کرد: بالاترین ذخائر مربوط به آمریکا شمالی و سپس کشورهای CIS که 90 درصد آن را روسیه شامل می شود و آفریقا و آسیا نیز در رده های بعدی قرار دارند. با توجه به آمار و ارقام موجود در حال حاضر 70 درصد از گاز تولیدی در هر نقطه جهان به مصرف داخلی خود آن کشور اختصاص دارد و 30 درصد آن نیز صادر می شود.در حال حاضر سه منطقه آمریکا شمالی، CIS و خاورمیانه گاز جهان را تامین می کنند.

وی در ادامه افزود: بازیگران جدید در بازار ال ان جی در حال ظهور هستند که شامل آمریکا، آفریقا و استرالیا است. بحث مهم دیگر قراردادهای بلند مدت در مقابل معاملات تک محموله ای است. با توجه به اینکه گاز برخلاف نفت بازار جهانی ندارد و منطقه ای است ، زیرا بیشتر از طریق خط لوله میان دو کشور منتقل می شود و شرایط خاص خود را دارد و در این بازار قراردادها بلند مدت است اما پدیده ای به عنوان معامله تک محصول در حال شکل گیری است که ال ان جی عامل تشکیل این بازار شده است زیرا هنگامی که گاز مایع را با کشتی به هر نقطه ای که علاقه دارید حمل می کنید به طور حتم انعطاف در بازار به وجود می آید و تعداد متقاضی و فروشنده افزایش می یابد.

گاز یک منبع انرژِی در حال ظهور است و عصر طلایی ادامه خواهد داشت، در حال حاضر که دنیا درباره مبارزه با تغییرات آب و هوا به توافق رسیده و برای به حداقل رساندن انتشار گازهای گلخانه ای و حفظ دمای طبیعی جهان ، لازم است که منابع انرژِی خود را تغییر دهیم و از زغال سنگ و ... به سمت انرژِی های پاک ببرند. گاز یک انرژِی مهم و اثر گذار بر محیط زیست خواهد بود.

تاثیر افزایش صادرات گاز در موقعیت ژئوپلتیک ایران

در ادامه این نشست کمال خرازی ، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران با بیان اینکه اهمیت گاز در ایران به عنوان یکی از کشورهای برجسته در زمینه گاز است و ضرورت دارد صادرات گاز ایران توسعه پیدا کند، گفت: در آینده با تکمیل پارس جنوبی میزان تولید و صادرات گاز ایران افزایش می یابد.

وی اظهار کرد: ایران باید گاز را از دیگر کشورها نیز خریداری کرده و به عرضه کند که این امر می‌تواند در موقعیت ژئوپلتیک کشور موثر باشد.

رئیس شورای راهبردی روابط خارجی در ادامه با تاکید براینکه می‌توانیم گاز را در کشور به برق تبدیل و سپس برق را با ارزش افزوده صادر کنیم گفت: گاز از نظر استراتژیک انرژی مهمی است و چون تحریم در صادرات گاز موثر نیست می‌تواند برای ایران ارزشمند باشد.

اصلاح مدل مصرف گاز در بخش صنعتی ایران 

درادامه این نشست ابراهیم شیبانی ، رئیس کمیسیون اقتصادی شورای راهبردی روابط خارجی ایران گفت: ایران با صادرات گاز به کشورهای منطقه می تواند عاملی برای وابستگی بین آنها شود و اهمیت گاز با توجه به اینکه انرژی استراتژیکی است از یک سو و عدم تاثیر تحریم ها بر صادرات آن از سوی دیگر عواملی مهمی که موجب اهمیت گاز برای ایران شده است.

وی ادامه داد: مدل مصرف گاز در بخش صنعتی ایران نیز قابل قبول نیست و بیشتر این گاز صرف تولید گرما می شود. در صورتی که در چین با وجود داشتن یک میلیارد و ٣٠٠ میلیون جمعیت، ٤,٧ درصد گاز جهان را مصرف می کند که پایین تر از ایران است.

شیبانی به تفاوت مصرف گاز در ایران در فصل تابستان و زمستان اشاره کرد و افزود : زمانی که مصرف گاز ایران در تابستان کاهش می یابد کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس برای فرار از گرما به گاز نیاز دارند که می توان از این فرصت برای صادرات استفاده کرد و تا زمانی که مصرف گاز در کشور بالا باشد امکان صادرات وجود ندارد و هم اکنون کشورهایی مانند عراق، عمان، امارات، هند و پاکستان خواستار دریافت گاز از ایران هستند که باید از این فرصت استفاده کرد. 

نبرد انرژی امریکا و روسیه

مهدی عسلی ، مدیر امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت ایران نیز در این نشست با بیان این که صادرات گاز به کشورهای منطقه منافع ایران را در بلند مدت تامین می کند ، به مصرف بی رویه انرژی در کشور اشاره کرد و درباره راهکار آن گفت: مهمترین راهکار واقعی کردن قیمت انرژی است.

وی با تاکید بر این که رفتن به سمت قیمت بین المللی برای انرژی باید از برنامه های استراتژیک کشور باشد، تصریح کرد: با واقعی شدن قیمت ها می توان برنامه ریزی مناسبی برای همه بخش ها انجام داد.

عسلی، مهمترین چالش در تقاضای گاز را کاهش رشد اقتصادی چین عنوان کرد و درباره چالش عرضه نیز گفت: روسیه دارای چاه های زیاد گازی است که آماده برداشت بوده و در صورت صادرات ال ان جی آمریکا به اروپا، این کشور می تواند از این تعداد چاه ها استفاده کند و صادرات خود را افزایش دهد.

به گفته مدیر امور اوپک و روابط با مجامع انرژی وزارت نفت، 10 سال آینده شاهد نبرد بزرگی در حوزه انرژی بین روسیه و آمریکا خواهیم بود. 

صادرات گاز به اروپا 

عزیزالله رمضانی ، مدیر امور بین الملل شرکت ملی گاز ایران نیز در این نشست ، صادرات گاز به کشورهای منطقه را اولویت نخست ایران دانست و گفت: با کاهش قیمت نفت صادرات گاز به اروپا اقتصادی می شود. 

وی با بیان این که ظرفیت تولید گاز در ایران با وجود ذخایر 34 تریلیون فوت مکعبی سالانه 200 میلیارد مترمکعب است، درباره ظرفیت تولید در روسیه و آمریکا نیز گفت: ظرفیت تولید گاز در روسیه و آمریکا با ذخایر 33.2 و 10 تریلیون فوت مکعبی هم اکنون 800 میلیارد مترمکعب در سال است.

به گفته وی، در صورتی که ایران به فناوری و سرمایه گذاری لازم دسترسی یابد، می تواند با تکیه بر ذخایر موجود، تولید گاز خود را افزایش دهد.

مدیر امور بین الملل شرکت ملی گاز ایران با بیان این که جنگ برای به دست آوردن سهم از بازار گاز در پیش است، صادرات گاز به اروپا بصورت ال ان جی را با صرفه عنوان و اظهار کرد: آمریکا برای کاستن از وابستگی اروپا به گاز روسیه به دنبال صادرات ال ان جی به این قاره است.

به گفته رمضانی، روسیه با ساخت خط لوله سه هزار کیلومتری، گاز به اروپا صادر می کند؛ پس ایران نیز می تواند با داشتن چنین خط لوله ای به بازار گاز اروپا وارد شود.