معضلات قيمتي، عامل كاهش كشت حبوبات در ايران

خبر اقتصادی - با وجود همه محاسني كه با مصرف حبوبات قابل حصول است، فرهنگ غذايي ايران متاسفانه آنچنان كه بايد، روي خوشي به حبوبات نشان نمي‌دهد. شايد به همين دليل باشد كه كشت و توليد اين محصولات در كشور ما، مطابق انتظارات نبوده است. اين در حالي است كه نگاهي گذرا به بازار محصولات غذايي در كشور تركيه، نشان مي‌دهد كه پخت غذاهاي حاوي حبوبات، تا چه حد در اين كشور ريشه‌دار است.  افزون بر اين، در سال‌هاي اخير، كشت حبوبات در ايران كاهش بيشتري هم پيدا كرده است كه علت آن را عمدتا مي‌بايد در عدم وجود قيمت‌هاي رقابتي، نوسان‌هاي قيمتي و پايين بودن نرخ خريد تضميني جست‌وجو كرد.  در كنار اين‌ها، اگر بخواهيم براي كشت حبوبات در ايران نقطه ضعفي هم بربشماريم، بايد به «بومي» بودن آن اشاره كنيم. در واقع، بيش از حد بومي ماندن و عدم رجوع و استفاده از فناوري‌ها و تجربيات ديگران در زمينه كشت حبوبات، موجب آن شده كه اين نوع كشت در ايران به تدريج توان رقابتي‌اش را در مقايسه با ديگر محصولات از دست بدهد.

متخصصان كشاورزي هم اذعان دارند كه به دليل قابليت حبوبات در تبديل نيتروژن موجود در اتمسفر به نيتروژني كه در خاك ذخيره مي‌شود، كشت اين دسته از محصولات براي باروري خاك بسيار اهميت دارند. اين ويژگي خاص مي‌تواند به افزايش باروري خاك و آماده شدن آن براي كشت محصولات بعدي، از جمله غلاتي مانند برنج و گندم بينجامد. در واقع همين ويژگي است كه كشت تناوبي حبوبات را در ايران مطرح كرده است. اين نوع كشت، براي مثال مي‌تواند به طرق مختلف انجام گيرد، از جمله تناوب‌هاي چهار ساله يونجه-ذرت-سويا و گندم. در ايران اما متاسفانه نگاه به مسائل، در چنبره «صفر» يا «يك»ها گير كرده است. اينكه كشت و مصرف حبوبات فوايد بسيار دارد، به هيچ‌وجه به اين معنا نيست كه در ايران هم مي‌توان به صورت گسترده به كشت حبوبات روي آورد يا اينكه همه خاك‌هاي موجود در ايران هم قابليت كشت اين محصولات را دارند. در واقع، از آنجا كه حبوبات واريانت‌هاي گوناگوني دارند و هر كدام از آنها ممكن است براي كشت در نوع خاصي از خاك كه شوري خاصي هم دارد مناسب باشند، نمي‌توان اين باور را كه بايد همه زمين‌ها را به زمين كشت حبوبات بدل كرد، به راحتي پذيرفت.

* عضو هيات‌مديره انجمن كشاورزي بوم شناختي ايران