سال 2016، سال جهاني حبوبات

  گندم و حبوبات

كشت همزمان گندم و حبوبات، مي‌تواند به افزايش سطح باروري خاك و درنهايت افزايش سطح محصول استحصال شده بينجامد، چراكه حبوبات اين قابليت را دارند كه نيتروژن موجود در اتمسفر را جذب كرده و ميزان آن را در خاك تثبيت كنند. حبوبات نيتروژن مورد نياز خودشان را از اتمسفر مي‌گيرند و ميزان بسيار بيشتري از آن را هم در خاك ذخيره مي‌كنند و گندم‌هاي كشت شده مي‌توانند از اين ميزان نيتروژن مازاد بهره بگيرند. سطح نيتروژن مازاد مي‌تواند در موارد مختلف متفاوت باشد، اما بطور كلي، حبوبات مي‌توانند بين 20 تا 40درصد از نيتروژن مورد نياز گندم‌ها را در دسترس آنها قرار دهند، حال آنكه نمونه‌هايي از بنشن‌ها هستند كه قابليت تثبيت حدود 300كيلوگرم نيتروژن به ازاي هر هكتار را هم دارند. نتيجه آن خواهد بود كه گندم بيشتري برداشت مي‌شود كه همزمان، ميزان بالاتري از پروتئين را هم داراست. افزون بر اينها، برخي حبوبات مانند نخودها و لوبياهاي چشم بلبلي، تركيباتي شيميايي آزاد مي‌كنند كه مي‌تواند فسفر بيشتري دراختيار ريشه‌هاي خوشه‌هاي گندم قرار دهد و همزمان گازي آزاد مي‌كنند كه رشد بيشتر خوشه‌ها را به همراه خواهد داشت.

  تجربه ايراني-اتيوپيايي

در شمال آفريقا و غرب آسيا، كشت گردشي گندم-حبوبات، به‌ويژه با حبوباتي از قبيل نخود و عدس و در كشت‌هاي ديم، توانسته بازده خوبي در خاك كم نيتروژن از خود به جا بگذارد. تنوع زيستي كه ناشي از كشت همزمان يا گردشي گندم-حبوبات است، مي‌تواند علاوه بر حفظ سطح نيتروژن در خاك و افزايش بازده آب، چرخه‌هاي حيات علف‌هاي هرز، آفت‌ها و عوامل بيماري زا را هم مختل كند. در ارتفاعات اتيوپي، كشاورزان حبوبات را در دور‌ه‌هاي گردشي يا همزمان با غلات كشت مي‌كنند تا علاوه بر توزيع ريسك خشكسالي، باروري خاك را هم افزايش دهند. در منطقه «باله» در اين كشور، كشت گردشي لوبيا و گندم، به افزايش 77درصدي محصول گندم انجاميد، درحالي كه نياز به كودهاي نيتروژني هم كمتر از حالت عادي شده بود. موفقيت همين تجربه در ايران هم به اثبات رسيده است: كشت گردشي حبوبات و بنشن‌ها با گندم، بازده بسيار بالاتري نسبت به حالتي داشت كه فقط گندم كشت مي‌شد.

  حبوبات و ذرت

كشت گردشي ذرت-حبوبات، مي‌تواند بازده بالاتري، تا حدود 25درصد داشته باشد بنابراين براي خرده مالكاني كه زمين‌هاي زراعي كوچك‌تري دراختيار دارند مناسب‌تر است. همين نوع كشت، در شرايطي كه محصولات تحت حفاظت هم باشند، مي‌تواند بازده توليد را تا 33درصد هم افزايش دهد. تركيب كشت گردشي ذرت-لوبيا، در ميان خرده مالكان امريكاي لاتين فعاليتي است كه ريشه در سنت دارد، به‌ويژه در مناطق كوهستاني اين قاره كه مواد غذايي همواره به سختي تهيه مي‌شده است. در پرو تقريبا تمام كشت لوبيا، به همراه ذرت صورت مي‌گيرد. اين نسبت در اكوادور به حدود80درصد مي‌رسد. در امريكاي مركزي كه زمين محدوديت فراوان دارد و بارش باران هم چندان زياد نيست، كشاورزان كشت ذرت را معمولا با لوبيا همراه مي‌كنند. جنوب آفريقا هم در سال‌هاي اخير شاهد ظهور مجدد سنتي بوده است كه كشت ذرت را با حبوبات همراه مي‌كرد. اين سنت به‌ويژه در ميان كشاورزان خرده پا طرفداران بيشتري دارد، هر چند به‌دليل شرايطي كه اين كشورها دارند، حبوبات عمدتا به عنوان منابعي براي غذا و درآمدزايي ديده مي‌شوند تا شيوه‌يي براي بارور كردن خاك. در مكزيك هم كشاورزان روشي را دنبال مي‌كنند كه عبارت است از كشت حبوبات در «فصل ركود» كشت ذرت، كه باعث مي‌شود سطح pH خاك بالا برود و درصد مواد ارگانيك و نيتروژن موجود در آن نيز افزايش پيدا كند. اين اتفاق هم به نوبه خود به بالا رفتن 25 درصدي سطح محصول ذرت مي‌انجامد. در شمال كشور غنا هم كشاورزان بين 3 تا 6هفته پيش از شروع به كشت ذرت، در زمين‌هاي‌شان لوبيا مي‌كارند. لوبياها در همين فاصله كوتاه به بار مي‌نشينند، حال آنكه هيچ محصول ديگري در اين مدت كوتاه به بار نخواهد نشست. كشاورزان اهل غنا، باقيمانده محصول را هم در زمين‌ها رها مي‌كنند و اين باعث بالا رفتن سطح نيتروژن موجود در خاك مي‌شود.