عليرضا كديور
كوچ سرمايه‌گذاران حقيقي بورس
رشد بازار سرمايه در چند وقت اخير به دليل خوش‌بيني‌هايي بود كه در اين مدت در ميان سرمايه‌گذاران اين بازار رخ داده است.
خبر اقتصادی - خوش‌بيني‌هايي كه همه ريشه در اجرايي شدن برجام دارند و اصلي‌ترين دليل رشد صعودي بازار سرمايه به‌شمار مي‌روند. اما نكته‌يي كه وجود دارد اين است كه متاسفانه بخش عمده‌يي از اين رشد در صنايع و شركت‌هاي اتفاق افتاده كه از لحاظ بنيادي در شرايط خوبي به‌سرنمي‌برند. صنايع همچون خودروسازي كه از قضا نيز اصلي‌ترين محرك به ويژه رواني رشد بازار محسوب مي‌شوند. نكته‌يي كه در اين ميان وجود دارد اين است كه تقريبا اكثر كارشناسان بازار بورس اعتراف مي‌كنند كه اين رشد بازار منطبق با وضعيت كلان اقتصادي كشور نيست. مي‌توان براي اين شرايط نيز نمونه‌يي آورد. در طول اين مدت تمام بازار‌هاي بورس دنيا به ويژه كشورهاي نفت‌محور با ريزش شاخص همراه بودند اما ايران در ليست ريزش بازار بورس قرار نگرفته است. يعني عملا به واسطه افت جهاني قيمت نفت طي چند ماهه گذشته بورس كشورهايي كه توليد‌كننده نفت هستند مثل كشورهاي عربي يا حتي مثل امريكا همه با افت شاخص مواجه شدند اما بورس تهران نه تنها ريزشي را تجربه نكرده بلكه روند صعودي نيز در پيش گرفته است. تجربه نشان داده كه بورس ما هميشه رفتارهاي هيجاني و در اصطلاح (over reaction) دارد. يعني زماني كه يك انتظار مثبت در جامعه شكل مي‌گيرد، بازار بيش از آن چيزي كه در واقعيت وجود دارد عكس‌العمل نشان مي‌دهد و رشد مي‌كند. اين در حالي است كه در زمان‌هاي كه انتظار منفي وجود دارد بازار نيز بيش از حد افت مي‌كند. بخش عمده‌يي از دليل اين اتفاق به محدوديت‌هاي معاملاتي كه در بورس و به ويژه در محدوديت نوسان قيمت سهام وجود دارد بازمي‌گردد. اين عوامل با قرار گرفتن در كنار يكديگر باعث به وجود آمدن صف در بازار بورس مي‌شوند. صف‌هايي كه در واقع تنها عامل تصميم‌گيري سرمايه‌گذارها نسبت به ورود يا خروج از بازار به‌شمار مي‌روند. البته اگر بخواهيم راحت‌تر از اين موضوع سخن بگوييم بايد گفت تنها عامل و پارامتر تصميم‌گيري سرمايه‌گذاران در بازار به جاي اينكه عوامل بنيادي خرد، كلان، اقتصادي و مالي باشد، صف كشيدن خريداران مي‌شود.
اما نكته‌يي كه در اين بين وجود دارد اين است كه براي سامان دادن به اين وضعيت بايد سرمايه‌گذاران حقوقي نقش يك متوازن‌كننده را ايفا كنند. يعني در زمان‌هايي كه بازار بيش از حد و غيرمنطقي رشد مي‌كند با عرضه سهام اين هيجان را از بازار بگيرند و از بين ببرند. همچنين زماني كه بازار بطور غيرمنطقي در حال افت است با توجه به اينكه سرمايه‌گذاران حقوقي مجموعه‌هايي هستند كه منابع مالي قابل توجهي در دسترس دارند بيايند و با خريد سهام اين هيجان منفي را در بازار از بين ببرند. قاعدتا سرمايه‌گذاران حقوقي بايد نقش كاهنده هيجانات شكل گرفته در بازار بورس را داشته باشند.
اما موضوع ديگري كه بايد از آن نام برد كه متاسفانه در بيش از يك ماه گذشته در بازار سرمايه كشور ديده نيز مي‌شود اين است كه سرمايه‌گذاران حقوقي نقش كارآمد خود را در كاهش هيجان به وجود آمده در بورس را به خوبي ايفا نكردند. مي‌توان گفت به قول معروف، حقيقي‌ها در بازار يكه‌تازي كرده و بخش عمده‌يي از خريد و فروش را حقيقي‌ها تشكيل مي‌دهند. تجربه نشان داده است كه متاسفانه سرمايه‌گذاران حقيقي در واقع كساني هستند كه با تحويل كم، هيجاني و با ديد بسيار كوتاه‌مدت به بازار مي‌آيند. البته نبايد اين نكته را فراموش كرد كه سرمايه‌گذاراني كه وارد بازار شده‌اند سود خوبي كرده‌اند و در اين موضوع هم شكي نيست اما اين سود ابدي نخواهد بود. سرمايه‌گذاران حقيقي بايد در نظر داشته باشند كه اين شرايط دايمي نيست. بخشي از شرايط هيجاني به دليل خلأ حضور سرمايه‌گذاران حقيقي است و اين نكته را بايد در نظر داشت.
* تحليلگر بازار سرمايه
