دسترسي بدون حاشيه ورزشكاران به مكمل‌ها

محصولات مكمل‌هاي غذايي به سه دسته ورزشي، تندرستي و بيمارستاني تقسيم مي‌شود كه هر كدام نيز داراي زيرمجموعه‌هايي هستند؛ محصولات ورزشي به مكمل‌هاي پروتييني(مكمل‌هاي كربو پروتييني و مكمل‌هاي پروتيين بالا) و مكمل‌هاي ارتقا‌دهنده كارايي(چربي‌سوزها، مكمل‌هاي انرژي‌زا، مكمل‌هاي كربوهيدراتي، مكمل‌هاي كراتيني و مكمل‌هاي بازتواني)؛ محصولات تندرستي نيز به مكمل‌هاي كاهش وزن، مكمل‌هاي افزايش وزن و مكمل‌هاي ارتقا‌دهنده سلامت و محصولات بيمارستاني به غذاي فرموله گاواژ، پروتيين‌ها، اسيدهاي آمينه، كربوهيدرات‌ها و فيبرها تقسيم مي‌شوند.

بر همين اساس، مكمل‌ها شامل دسته‌بندي‌هاي رژيمي، غذايي، ورزشي و... منابعي از مواد مغذي (ويتامين‌ها و مواد معدني) يا ديگر مواد با اثر تغذيه‌يي يا فيزيولوژيك مانند گياهان، مواد خوراكي طبيعي و مصنوعي، اسيدهاي آمينه، قندها، چربي‌ها، آنزيم‌ها، پروبيوتيك‌ها، يك ماده تغليظ شده، متابوليت، يك تكميل‌كننده و يك عصاره است كه به تنهايي يا به‌صورت تركيبي با ديگر مواد به اشكال متداول مانند كپسول، قرص، شربت، پودر، گرانول، سافت ژل، آمپول خوراكي، قطره، ورقه‌هاي خوراكي و هر شكل خوراكي ديگر عرضه شده و داراي فرمولاسيون خاص و ثابت قابل اندازه‌گيري جهت كاربرد در انسان براي تكميل نياز تغذيه‌يي، افزايش دريافت تغذيه‌يي يا ايجاد يك اثر فيزيولوژيك است.

  ضرر طولاني بودن دوره آناليز مكمل‌ها

در همين راستا اشكان جم‌نژاد، مدير بازرگاني يك شركت وارد‌كننده انواع مكمل‌هاي ورزشي و غذايي در گفت‌وگو با «تعادل» درخصوص وضعيت مكمل‌هاي غذايي در ايران گفت: در ايران به اين علت كه آگاهي فني مردم در اين زمينه پايين است، هنوز مصرف مكمل‌هاي غذايي به حالت رسمي جا نيفتاده است. از سوي ديگر خريد اين محصولات در ايران به دليل تحريم‌هاي بين‌المللي و از آنجا كه اغلب محصولات ما از كشورهاي امريكا و كانادا وارد مي‌شود، وضعيت مناسبي وجود نداشت. از طرفي براي دريافت محصولاتمان بايد ابتدا پول را واريز كنيم، بعد از يك مدتي وقتي جنس وارد كشور مي‌شود بايد مدتي را داخل گمرك سپري كند، بعد از آن بايد منتظر تاييديه وزارت بهداشت باشيم كه آن هم بعد از سه بار آناليز؛ يك بار داخل كارخانه، يك بار داخل گمرك و يك بار ديگر نيز داخل انبار، صورت مي‌گيرد. بعد از اينكه مشخص شد محصولي منع مصرف نداشته و داراي آنتي دوپينگ نيز هست، آن موقع محصول به سبد كالايي شركت منتقل مي‌شود سپس شركت از طريق پخش‌هاي دارويي كه دارد جنس را توزيع مي‌كند.

جم‌نژاد درباره طولاني شدن پروسه خريد محصول گفت: محصولات ما بعد از آنكه پروسه ذكر شده انجام شد بايد منتظر بازار فروش نيز باشيم كه در بهترين حالت دو ماه طول مي‌كشد؛ بنابراين ضرر مالي اين كار قاعدتا زياد است. درحال حاضر محصولي را داريم كه از برج 11 سال گذشته 213دلار واريز كرديم ولي هنوز به سبد توزيع ما وارد نشده است، تنها به اين علت كه روال كاري در ايران آهسته است. هر آناليزي در ايران معمولا 45روز طول مي‌كشد؛ رأي كميته فني بايد باشد از سوي ديگر كميسيون هر 2ماه يك بار در ايران برگزار مي‌شود كه بايد ديد موافقت براي وارد كردن محصول صورت مي‌گيرد يا خير. اما معتقدم اگر كارخانه مادر حساب ال سي براي ما باز كرده و ببيند ما كار را درست پيش مي‌بريم بالطبع شرايط كاري بهتر خواهد شد.

وي درخصوص لغو تحريم‌ها و تغيير وضعيت بازار فروش مكمل‌هاي غذايي و ورزشي ادامه داد: تا پيش از لغو تحريم‌ها، جنسي كه به طور مثال از كشور امريكا مي‌خواستيم وارد كنيم بايد مي‌رفتيم يك كشور ديگر و از طريق آنها جنس را وارد مي‌كرديم كه در اينجا حق واسطه‌گري و 5درصد فيشينگ دريايي اضافه مي‌شد كه در مجموع قيمت تمام شده محصولات را بالا مي‌برد. ولي درحال حاضر با لغو تحريم‌ها، خريد محصولات به صورت مستقيم صورت مي‌گيرد و قيمت محصولات نيز مناسب‌تر شده است.

جم‌نژاد در پايان با اشاره به رقابتي بودن اين حرفه تاكيد كرد: از آنجا كه اين كار، حرفه‌يي و تخصصي است، رقابتي بودن در اين زمينه ايجاد شده است؛ همچنين چون مكمل‌هاي غذايي كودكان از حساسيت بالاتري برخوردار است، ممكن است تفاوت قيمتي تا 12درصد هم صورت بگيرد اما در نهايت كليه محصولات در هر برند و شركتي حداكثر 10تا 20درصد تفاوت قيمت مي‌تواند داشته باشد. همچنين در صنف غذايي و مكمل‌هاي دارويي حدود 5 كمپاني معروف امريكايي و كانادا وجود دارد كه ما نيز از قبل با آنها در ارتباط بوديم. اما در كل انتخاب محصول اغلب به سابقه خود كارخانه و گواهي آناليز وزارت بهداشتي كه ايران به ما مي‌دهد و تاييد   FDA  و گواهي GMP داشته باشد، برمي‌گردد.

  فروش مكمل در باشگاه‌ها جرم اعلام شود

براي سياست‌گذاري كلان در امور مكمل‌هاي رژيمي غذايي و ورزشي در جهت ارتقاي سلامت جامعه «شوراي سياست‌گذاري مكمل‌هاي رژيمي- غذايي- ورزشي» تشكيل شده است. اعضاي اين شورا متشكل از نمايندگان سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت، متخصصان و صاحبنظران تغذيه، متخصصان سلامت و نمايندگاني از اتحاديه‌هاي ذي‌نفع مكمل‌هاي غذايي (بدون حق راي) در جهت تعامل و پويايي انتخاب شده است. مكمل‌هاي غذايي، فرآورده‌هايي هستند كه تحت نام مكمل غذايي ليبل شده از راه دستگاه گوارش مصرف مي‌شوند و به عنوان يك غذاي معمولي يا يك وعده غذايي تنها به كار نمي‌روند.

چندي پيش در در دومين نشست از شوراي سياست‌گذاري چهارمين همايش مكمل‌هاي غذايي و رژيمي كه با حضور عباس كبريايي‌‌زاده رييس سنديكاي صاحبان صنايع داروهاي انساني ايران، اميرحسين جمشيدي مديركل نظارت بر فرآورده‌هاي طبيعي، سنتي و مكمل سازمان غذا و دارو، شيرين نيرومنش معاون آموزشي و پژوهشي و جعفر ميرفخرايي دبير اتحاديه واردكنندگان مكمل‌هاي غذايي، رژيمي، ويتاميني و گياهي ايران برگزار شد درخصوص اهميت و محتواي اين همايش مطالبي ارائه شد. كبريايي معتقد بود زنان پيش، در هنگام و پس از بارداري نيازمند مصرف مكمل‌ها هستند. اين موضوع روي جنين آنها تاثير قابل توجهي مي‌گذارد. اين مساله از اهميت زيادي برخوردار است و بايد مورد مطالعه متخصصان قرار بگيرد. همين مسائل باعث شده است موضوع محوري چهارمين همايش مكمل‌هاي غذايي و رژيمي اختصاص به مصرف مكمل‌ها توسط زنان دارد. دليل اصلي وارد كردن فدراسيون ورزشي در مباحث مربوط به مكمل‌ها نيز دغدغه مهم مصرف مكمل‌ها توسط دختران و زنان ورزشكار است. طي تحقيقاتي كه به تازگي صورت گرفته، اين موضوع مشخص شده كه ايجاد بيماري ديابت و مصرف هورمون رشد ارتباط مستقيم وجود دارد و حدود ۸۰درصد افرادي كه بدون توجه به مصرف منطقي از مكمل‌ها استفاده كرده‌اند، دچار ديابت شده‌اند. حدود ۱۵سال است كه ما مرتب در اين خصوص هشدار مي‌دهيم كه مصرف نابه‌جاي مكمل‌ها منجر به مشكلات زيادي براي زنان ازجمله نازايي يا به وجود آمدن اختلال‌هاي متابوليكي مي‌شود كه روي جنين تاثيرهاي نامطلوبي مي‌گذارد. يعني آثار نامطلوب برخي از مكمل‌ها روي نسل‌هاي آينده به صورت ديررس اتفاق مي‌افتد.

از سوي ديگر نيرومنش درخصوص وضعيت مصرف مكمل‌ها در كشور گفت: يكي از آثار نامناسبي كه مصرف غيرمنطقي مكمل‌هاي ورزشي بدون نسخه و نظارت پزشك بر زنان گذاشته است، افزايش تعداد نازايي‌ها در كشور است. فقر آهن پيش از بارداري و پس از بلوغ در دختران بايد مورد توجه قرار بگيرد. البته حتي مصرف آهن و اسيدفوليك نيز بايد با دقت انجام شود. درحال حاضر نزديك به ۹۵درصد از افراد جامعه با مشكل كمبود ويتامين D مواجه هستند اما مطالعات نشان داده برخي از زنان كه در زمان بارداري اين ويتامين را با دقت و انجام آزمايش‌هاي لازم مصرف نكرده‌اند، فرزندشان را در معرض ابتلا به سنگ كليه قرار داده‌اند. كلسيم، مكمل ديگري است كه بايد در دوران بارداري به دقت صورت بگيرد و براي رشد جنين اهميت زيادي دارد.

بنابراين در مجموع ماحصل اين نشست آن بود كه آنها معتقد بودند براي اينكه بتوان جلو فروش مكمل‌ها در باشگاه‌هاي ورزشي توسط باشگاه‌داران يا مربيان ورزشي گرفته شود تا افرادي كه هيچ تخصصي در زمينه پزشكي ندارند موجب ايجاد مشكلات براي جوانان و ورزشكاران نشود، بايد اين كار از نظر قانوني جرم محسوب شود. براساس اين گزارش، وضعيت واردات مكمل‌هاي غذايي و ورزشي در ايران تا حدي نابسامان بود كه با لغو تحريم‌ها و بهتر شدن ارتباطات بين‌المللي، اين صنعت بهبود پيدا كرده و وضعيت ورزشكاران ايران نيز مثبت شود.