سفر اخير رييسجمهور به دو كشور اروپايي ايتاليا و فرانسه، جداي از تبعات سياسي، اقتصادي، ارتباطي و... از منظري خاص ميتواند، اقتصاد ايران را براي بهرهگيري از تجربيات اروپاييان در زمينه حمايت و گسترش كسب و كار خانگي و خرد ياري كند.
خبر اقتصادی - اينكه شركاي اروپايي ايران چگونه از ظرفيتهاي مشاغل خانگي و كوچك براي توسعه پايدار استفاده ميكنند، موضوعي است كه ميتواند به عنوان يك دستاورد تاثيرگذار براي تصميمسازان اقتصادي ايران در دوران پسابرجام به كار گرفته شود. البته توجه به اين نكته ضروري است كه موقعيت اقتصادي كشورهاي اروپايي در زمينه توسعه كسب و كار از يك الگوي كلي كه قوانين اتحاديه اروپا هستند، پيروي ميكنند اما هر كشوري بر اساس ويژگيهاي اقليمي خود اقدام به برنامهريزي در اين خصوص ميكند. بيشك كليد موفقيت يك شركت خصوصي متوسط و كوچك در اروپا داشتن پشتوانههاي مالي است. دريافت يك وام بانكي، دريافت گارانتيهاي بانكي وسايل متعددي براي كمك به شركتهاي كوچك و متوسط اروپايي هستند. براي تاسيس شركت و توسعه آن نياز به پشتوانههاي مالي مطمئني داريم. شركتهاي كوچك و متوسط انتخابهاي زيادي براي تامين منابع مالي ندارند. اما در اروپا منابع مالي براي كمكهاي مالي به شركتها وجود دارند كه بسياري از آنها بيخبرند. از آنجايي كه اكثر تحليلهاي رسانههاي گروهي بعد از سفر رييسجمهور به اروپا حول محور مباحث كلان اقتصادي منعكس ميشود، روزنامه تعادل در جريان اين گزارش تصويري از نحوه مواجهه كشور ايتاليا با بنگاههاي كوچك و متوسط را تدارك ديده تا از دل ارزيابيهاي اين صفحه، تصويري از برنامهريزيهاي خرد اقتصادي شركاي اروپايي اقتصاد ايران فراهم شود.
بازتاب كسبوكار خرد در اقتصاد ايتاليا
كشور ايتاليا از دو دهه قبل براي توسعه و صنعتي كردن و كاهش بيكاري در مناطقي كه كمتر توسعه يافته بود (مناطق جنوبي كه بعدها به ايتالياي سوم موسوم شد)، سياست توسعه و گسترش كسب و كارهاي كوچك و خانگي را در پيش گرفت. در زمان اجرايي طرح حمايت از كسب و كار خرد در مناطق جنوبي ايتاليا بيكاري حتي به بالاتر از نرخ 22درصد رسيد. با توجه به مزيتي كه كشور ايتاليا در توليد كفشهاي چرمي دارد، سياستهاي حمايتي خود را در صنايع كوچك و خانگي و به ويژه در بخش توليدات كفش و كيفهاي چرمي متمركز كرد. بدين منظور در مناطق و محلههايي كه جمعيت از تراكم بالايي برخوردار بود، واحدهاي توليدي خانگي خود را در قالب خوشههاي صنعتي تقسيمبندي كرد و با تعريف ارتباط واحدهاي توليد خانگي در قالب اين خوشهها، توانست نرخ بيكاري را به 12درصد برساند. در اين نواحي كه پراتو (prato) نام دارد، شبكهيي از واسطهها كه به ايمپاناتوري معروف هستند، سفارشهاي بينالمللي را ثبت كرده و اين سفارشها را بين توليدكنندگان محلي تقسيم ميكنند؛ سياستگذاران اين كشور با تقسيم كار بين اين واحدها توانستهاند، هم كارها را تخصصي كنند و هم تعداد مناطق صنعتي را افزايش دهند. بدين منظور مسوولان اين كشور شركتهاي بزرگ صنعتي را به افزايش حجم همكاري و توسعه پيمان كار با صنايع كوچك و خانگي ترغيب كردند. دولت همچنين امتيازات مالياتي براي آن دسته از واحدهاي توليدي كوچك و خانگي كه قابليت 100درصد صادرات توليدات خود را براي سه سال متوالي حفظ كنند در نظر گرفت. با اجراي اين ايدههاي كاربردي در سال 2002 ارزش افزوده بخش توليدات كفش و كيف چرم به 11ميليارد دلار رسيد. بيش از 79درصد از مجموع شركتهاي صنعتي اين كشور را كه جزو 7 كشور صنعتي جهان است، واحدهاي كوچك و متوسط و خانگي تشكيل ميدهد و در زمينه اشتغال 87درصد از كل نيروهاي شاغل در بخش صنعت و 61درصد از نيروهاي شاغل در بخشهاي غيرصنعتي را شركتها و واحدهاي كوچك و خانگي تشكيل دادهاند. ايتاليا با اجراي اين طرحهاي توسعه محور توانسته نرخ بيكاري را در مناطق جنوبي ايتاليا بهشدت كاهش دهد و زمينه رونق محصولات صادراتي اين حوزه را نيز از طريق مدل تعاوني خوشهيي گسترش دهد.
لزوم تقويت بنگاههاي كوچك و متوسط و نگاه ويژه به تشكلگرايي
احمد فياضبخش دبيركل اتاق ايران در سمينار مشترك تجاري ايران و ايتاليا كه آذرماه امسال و با حضور وزير صنعت، معدن و تجارت، دبيركل اتاق ايران، معاون وزير توسعه اقتصادي ايتاليا و هيات 400نفره همراه برگزار شد، نكات جالب توجهي را درباره لزوم تقويت بنگاههاي كوچك و متوسط مطرح كرده كه براي ارزيابي مناسبات تازه ارتباطي ايران و ايتاليا ضروري به نظر ميرسند. فياضبخش با اشاره به پيشگامي ارتباط ايران و ايتاليا در زمينههاي فرهنگي بر ارتباطات اقتصادي دو كشور گفت: «بعد از برجام و سفر رييسجمهور به اروپا، شرايط جديدي براي اقتصاد ايران به وجود آمده كه فرصت خوبي براي شريك تجاري اول ايران در گذشته يعني ايتاليا به وجود آورده است تا با احياي روابط خود با ايران نقش از دست رفته خود را بارديگر به دست آورد.»
دبيركل اتاق ايران با بيان اينكه به دليل شرايط ساليان اخير سطح همكاريهاي اقتصادي و تجاري با اتحاديه اروپا 47 تا 50درصد كاهش داشت و به تبع آن همكاريهاي مالي و سرمايهگذاري نيز كاهش پيدا كرد، گفت: «اكنون براي بخش خصوصي در آينده اقتصاد ايران برنامهريزي شده است و مقامات عالي كشور نيز همواره به پررنگتر شدن سازمانهاي خصوصي به جاي بخشهاي دولتي و متكي به نفت تاكيد كردهاند.»
تشكيل كميته مشترك براي گسترش بنگاههاي كوچك
فياضبخش با توجه به اهميت نقش پيشروي بنگاههاي اقتصادي كوچك و متوسط در اقتصاد ايتاليا افزود: «اتاق ايران در كنار رويكرد تشكلگرايي خود ميتواند ضمن برقراري و تقويت ارتباطات و انجام رايزني و مذاكرات با اتاق بازرگاني ايتاليا و اتحاديههاي اقتصادي متناظر در ايتاليا از تجارب ارزنده و مثبت ايتاليا در اين زمينه بهرهمند شود. ايران با بهرهگيري از اقتصاد در حال رشد، نيروي انساني و شرايط خوب سياسي در منطقه ميتواند زمينهها را براي حضور مستمر شركتهاي ايتاليايي و دسترسي به بازار 400ميليوني منطقهيي فراهم آورد.»
به اعتقاد وي امنيت ايران در مقايسه با كشورهاي همسايه، شرايط خوب سرمايهگذاري و همكاريهاي مشترك براي توسعه و بهروزرساني زيرساختها و افزايش سهم بخشهاي توليدي كشور در زمينههاي مختلف از جمله برتريهاي ايران در قياس با ديگر كشورهاي منطقه است.
فياضبخش در ادامه اشتغال به كار نيروي كار تحصيلكرده و متخصص ايراني توسط شركتهاي ايتاليايي، تشكيل كميته مشترك براي گسترش صنايع كوچك و بزرگ و توسعه صنعت گردشگري را از ديگر زمينههاي همكاري بين دو كشور دانست.
تلاش براي استفاده از تجربيات ايتاليا در زمينه كسبوكار كوچك
دبيركل اتاق ايران در پايان با اشاره به لزوم برنامهريزي براي افزايش سطح همكاريهاي اقتصادي تاكيد كرد: «با برنامهريزي مناسب و هدفمند ميتوان ظرف دو سال آينده حجم روابط تجاري دو كشور را به سطح قابل قبول پيشين بازگرداند و سپس براي افزايش حجم مبادلات و توسعه روابط تجاري طي 5 سال آينده برنامهريزي و هدفگذاري كرد كه البته حصول اين هدف در گرو فعاليت منظم و همكاري مشترك و دستهجمعي در تمام زمينههاي مورد اشاره براي همكاريهاست.»
