واسپاري امور كلان به شهرداري تهران ممكن نيست

خبر اقتصادی - بلندترين اپيزود آلودگي هواي تهران كه به مدت 22روز از اواخر آذر ماه تا اواسط دي ماه امسال به طول انجاميد، انتقادات زيادي را به نحوه مديريت پايتخت توسط شهردار تهران به همراه داشت. اما پاسخ محمد باقر قاليباف به اين انتقادات در روزهايي كه همچنان آلودگي هوا در تهران ادامه داشت در چند كلام خلاصه مي‌شد؛ در صورت تفويض اختيارات مربوطه در بحث مديريت واحد و يكپارچه، مي‌توانم آلودگي هواي تهران را به نحو مشخصي كاهش دهم. او همچنين گفته بود: «اگر كسي در جمهوري اسلامي ايران پيدا نشد كه مسووليت حل آلودگي هوا را قبول كند، حاضرم مسووليت را بر عهده بگيرم و ظرف مدت مشخصي اين مشكل را حل كنم.» اما اكنون با گذشت بيش از يك ماه از سخنان وي، معاون رييس‌جمهور و رييس سازمان محيط زيست در گفت‌وگو با ايسنا به اين درخواست پاسخ داده است. او در اين باره گفته است: شهرداري بايد به تكاليف مشخص شده خود از سوي دولت در زمينه كاهش آلودگي هوا عمل كند و امكان سپردن امور كلان و نظارت به شهرداري وجود ندارد؛ چون بسياري از اختيارات در حوزه شهرداري نيست. ابتكار با اشاره به اينكه بخش‌ها و دستگاه‌هاي مختلف در مقابله با آلودگي هوا نقش دارند كه يكي از آنها شهرداري است، افزوده است: شهرداري بايد مجموعه اقداماتي را در اين زمينه انجام دهد و تاكنون هم يكي از بخش‌هاي موثر در كاهش آلودگي هوا بوده است.

 آمادگي محيط زيست براي همكاري

وي با بيان اينكه شهرداري تهران اقدامات خوبي در بحث مقابله با آلودگي هوا داشته است، توضيح مي‌دهد: سازمان محيط زيست آمادگي هر نوع همكاري با شهرداري در زمينه كاهش آلودگي هوا  را داشته و نماينده اين بخش در كارگروه ملي و استاني كاهش آلودگي هوا حضور دارد. همچنين در حال حاضر بخش زيادي از پايش‌ها به‌طور مشترك با شهرداري انجام مي‌شود ولي امكان سپردن كلان نظارت به شهرداري وجود ندارد؛ چون بسياري از اختيارات در حوزه شهرداري نيست. كشور نمي‌تواند اختيار موضوعات كلان همچون نظارت بر توليد خودروها را به يك شهرداري واگذار كند. وي با بيان اينكه از رده خارج كردن خودروهاي فرسوده كه به بحث واردات و تعرفه‌ها مربوط است، برنامه ملي است، اظهار كرده: ارتقاي استانداردهاي خودروسازي كشور و لزوم رعايت استاندارد يورو 4 بحث ملي است و سازمان محيط زيست به‌طور مستمر بر خطوط توليد خودرو كشور نظارت مي‌كنند و شهرداري چطور مي‌تواند اين كار را انجام دهد. ابتكار با اشاره به اينكه چطور مي‌توان واگذاري نظارت بر توليد بنزين در پالايشگاه اهواز را به شهرداري تهران سپرد، افزود: بخش مهمي از سياست‌هاي مقابله با آلودگي هوا در سطح ملي هدايت مي‌شود و دولت هم براي كاهش آلودگي بسته‌يي دارد و در حال اجراي آن است و شهرداري نيز بايد به تكاليف خود در اين زمينه عمل كند. شهرداري نمي‌تواند تكاليف ملي چون يكپارچه‌سازي معاينه فني را انجام دهد؛ زيرا اين مساله علاوه بر شهرداري به راهور ناجا نيز مربوط است و شهرداري نمي‌تواند بر راهور ناجا نظارت داشته باشد و از آن درخواست همكاري براي يكپارچه‌سازي معاينه فني را بكند، بلكه اين وظيفه وزارت كشور است كه بر عملكرد راهور ناجا نظارت داشته باشد.

 نمونه‌گيري ادواري از جايگاه‌هاي سوخت

رييس سازمان حفاظت محيط زيست ادامه داده است: ارتقاي كيفيت بنزين و گازوئيل بحث ملي و وظيفه وزارت نفت است و سازمان حفاظت محيط زيست به‌طور ادواري از تمام جايگاه‌هاي سوخت كشور نمونه‌گيري كرده، بنزين و گازوئيل را با استانداردها انطباق مي‌دهد و اين اقدام از عهده شهرداري خارج است. سازمان محيط زيست مي‌تواند برخي تكاليف خود را برون‌سپاري كند، در حال حاضر بخش زيادي از پايش‌ها به‌طور مشترك با شهرداري انجام مي‌شود ولي امكان سپردن كلان نظارت به شهرداري وجود ندارد؛ چون بسياري از اختيارات در حوزه شهرداري نيست. در حال حاضر نيز بخش‌هايي از كار نظارت به شهرداري سپرده شده و همكاري بسيار خوبي هم بين سازمان محيط زيست و شهرداري‌ وجود دارد كه اميدواريم اين همكاري‌ها تداوم يابد.

 شهرداران جهان براي مهار آلودگي چه كردند؟

شهردار تهران هميشه ناكامي اجراي وظايف مديريت شهري براي كاهش آلودگي هوا را به افزايش اختيارات خود نسبت مي‌دهد، اما نگاهي به نحوه مديريت شهرها توسط شهرداران كلان‌شهرهاي دنيا نشان مي‌دهد كه با همين اختيارات نيز مي‌توان آلودگي هوا را به كنترل درآورد. به‌عنوان مثال شهردار شهر ريو با فرهنگ‌سازي و استفاده از تحقيقات جامعه‌شناسان شهري، به حمل و نقل عمومي با سياست‌گذاري‌هاي كلان، ارزش ويژه‌يي بخشيد، به‌طوري‌كه آمار حمل و نقل عمومي در اين شهر در طول دو سال از 18درصد به 63درصد ارتقا پيدا كرد.

پنالوسا، شهردار ريو از سال 1998 تا 2001 اتوبوس را به‌عنوان يك نماد زيباي دموكراتيك براي زندگي بهتر معرفي كرد. اين شهردار پايه‌گذار سريع‌ترين سيستم حمل و نقل ناوگان اتوبوس شهري در جهان شد. شهردار پكن نمونه ديگري از اين افراد است كه با خارج كردن 180هزار وسيله نقليه عمومي فرسوده و مجهز كردن وسايل نقليه عمومي به سيستم انرژي پاك، سعي كرد تا ناوگان حمل و نقل شهري را نوسازي كند. اين شهردار بسياري از اداره‌هاي دولتي را موظف به استفاده از اين وسايل حمل و نقل عمومي كرد. همچنين اين شهرداري با تعيين كردن استانداردهاي بالاي انرژي پاك براي خانه‌هاي در حال ساخت، 44هزار واحد مسكوني در پكن را موظف به جايگزين كردن سيستم گرمايشي انرژي‌هاي پاك كرد.