بانك مركزي رشد اقتصادي نيمه اول سال 94 را اعلام نكرد
بدهي بخش دولتي از 161 هزار ميليارد تومان گذشت
در حالي كه در بهار سال 93، بانك مركزي و دولت نرخ رشد اقتصادي سه ماهه اول را به سرعت اعلام كردند تا وعده رشد 3 درصدي را براي كل سال 93 مژده دهند، اما در آخرين نماگرهاي بانك مركزي كه به تازگي منتشر شده، خبري از اعلام نرخ رشد اقتصادي بهار و تابستان 94 نيست و گويا با تحقق پيش بيني اقتصاد دانان براي رشد صفر تا يك درصدي، بانك مركزي در انتظار بهبود نرخ رشد در شرايط پس از اجراي برجام است.
خبر اقتصادی - محسن شمشيري- اقتصاد ایران در نیمه اول سال 94 با رشد جمعیت 1.2 درصدی و 78.8 میلیون نفر جمعيت كه 57.3 میلیون نفر در شهرها و 21.4 میلیون نفر در روستاها زندگی می کنند، با نرخ بيكاري 10.9 درصدي مواجه شده است.
رشد اقتصادی
بانک مرکزی نرخ رشد اقتصادی سال 94 را اعلام نکرده اما با توجه به روند تداوم کاهش قیمت نفت، کاهش 20 درصدی واردات و کاهش 4 درصدی صادرات غیرنفتی، می توان پیش بینی کرد که رکود نسبی در بخش هایی از اقتصاد همچنان ادامه دارد و انتظار برای لغو تحریم ها و اثر آن بر اقتصاد موجب شده که رشد اقتصادی احتمالا در محدوده صفر تا 1 درصد در سال 94 تحقق یابد.
رشد اقتصادی در سال 93، با نفت 3 درصد و بدون نفت 2.8 درصد برآورد شده و تولید ناخالص داخلی به قیمت جاری 1080 هزار میلیارد تومان اعلام شده که از این مقدار 288 هزار و 693 میلیارد تومان معادل 26.7 درصد صرف تشکیل سرمایه ثابت ناخالص یا سرمایه گذاری شده است.
همچنين رشد بخش نفت به تنهایی معادل 4.8 درصد، کشاورزی 3.8 درصد، صنعت و معدن 6.9 درصد، ساختمان 0.4- درصد و خدمات 2.4 درصد اعلام شده است.
نرخ بیکاری
جامعه ایران با برخورداری از جمعیت فعال 25.1 میلیون نفری، نرخ بیکاری 10.9 درصدی داشته است.
نرخ بیکاری در شهرها 12.2 درصد و در روستاها 7.4 درصد، نرخ بیکاری زنان 19.9 درصد و نرخ بیکاری مردان 8.9 درصد برآورد شده است.
نرخ بیکاری جوانان 15 تا 29 سال نيز معادل 23.4 درصد و نرخ بیکاری جوانان 15 تا 24 سال معادل 25.7 درصد اعلام شده است.
بدهی بخش دولتی به 161 هزار میلیارد تومان رسید
بدهی بخش دولتی به سیستم بانکی شامل بانک مرکزی و بانک ها از مرز 160 هزار میلیارد تومان گذشته و در شهریور 94 به 161 هزار و 440 میلیارد تومان رسیده که نسبت به اسفند 93 با رشد 10.1 درصدی همراه بوده است.
از این رقم بدهی دولت به بانک مرکزی معادل 26380 میلیارد تومان با رشد 43.7 درصدی نسبت به سال 93 بوده که البته کارشناسان دلیل آن را استفاده از تنخواه گردان خزانه توسط دولت ارزیابی می کنند و معتقدند که این رقم تا پایان سال کاهش می یابد.
همچنین بدهی دولت به بانک ها نیز به 107 هزار میلیارد تومان در شهریور 94 رسیده که نسبت به اسفند 93 معادل 6.6 درصد رشد کرده است.
از سوی دیگر، بدهی شرکت های دولتی به بانک مرکزی معادل 25 هزار میلیارد تومان گزارش شده که رشد 3.3 درصدی نسبت به سال 93 داشته و بدهی شرکت های دولتی به بانک ها نیز 2940 میلیارد تومان بوده که با کاهش 17.2 درصدی نسبت به سال قبل همراه شده است.
بدهی بخش غیر دولتی و مردم به بانک ها نیز 660 هزار و 390 میلیارد تومان گزارش شده که بانک های تخصصی 169 هزار میلیارد تومان و بانک های تجاری 491 هزار میلیارد تومان از مردم طلب داشته اند.
همچنين سپرده قانونی بانک ها نزد بانک مرکزی با 10.4 درصد رشد به 93910 میلیارد تومان رسیده است.
افزايش ضريب فزاينده
در شهریور ماه 94، رقم پایه پولی با رشد 4.8 درصدی 137500 میلیارد تومان و میزان نقدینگی نیز 872 هزار و 750 میلیارد تومان با رشد 11.6 درصدی نسبت به اسفند 93 گزارش شده است.
براین اساس ضریب فزاینده شهریور 94 به عدد 6.34 رسیده که در مقایسه با عدد 5.9 در اسفند 93 به معنای رشد 0.44 واحدی و گردش بیشتر منابع بانک ها در مبادلات اقتصادی است.
حجم پول نیز در شهریور 94 به 118 هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به 120 هزار میلیارد تومان اسفند 93 با کاهش 2.3- درصدی همراه شده است
درآمد دولت
کل درآمد دولت در سه ماهه دوم 27200 میلیارد تومان، و در سه ماهه اول 19280 میلیارد تومان بوده است و روی هم رفته 46 هزار و 480 میلیارد تومان گزارش شده است.
این رقم در مقایسه با مصوب 128 هزار و 850 میلیارد تومانی سال 94 به معنای تحقق 36 درصدی در آمدهای دولت در نیمه اول سال 94 است.
در بهار و تابستان 94 روی هم رفته 33 هزار و 410 میلیارد تومان مالیات دریافت شده که 19 هزار و 250 میلیارد تومان مالیات مستقیم و 14 هزار و 160 میلیارد تومان مالیات غیرمستقیم بوده است.
این رقم در مقایسه با رقم مصوب 88 هزار و 390 میلیارد تومانی مصوب سال 1394 به معنای تحقق 37.8 درصدی مالیات ها در نیمه اول سال 94 است و دولت باید معادل 54 هزار میلیارد تومان در نیمه دوم سال از مالیات ها وصول کند تا رقم مصوب تحقق کامل داشته باشد.
هزینه جاری در تابستان 39280 و در بهار 35920 میلیارد تومان گزارش شده و روی هم 75200 میلیارد تومان در نیمه اول سال هزینه جاری دولت بوده که در مقایسه با مصوب 163 هزار میلیارد تومانی به معنای تحقق 46 درصدی هزینه های جاری است.
تحقق 52 درصدی درآمد نفت
درآمد فروش نفت در تابستان 94 معادل 17930 و در بهار 10 هزار میلیارد تومان گزارش شده که روی هم رفته 27940 میلیارد تومان درنیمه اول 94 درآمد نفتی کسب شده و تحقق 52 درصدی مصوب بودجه 94 را به همراه داشته است.
تحقق 18 درصدی بودجه عمرانی
هزینه عمرانی یا تملک دارایی سرمایه ای نیز در بهار 39 میلیارد تومان و در تابستان معادل 8580 میلیارد تومان بوده که روی هم رفته 8619 میلیارد تومان در نیمه اول بوده و در مقایسه با رقم 47390 میلیارد تومانی مصوب 94 به معنای تحقق 18 درصدی بودجه عمرانی در نیمه اول سال 93 است.
4157 ميليارد تومان اوراق مشاركت و واگذاري شركت ها
فروش اوراق مشاركت در نيمه اول سال 94 معادل 7 ميليارد تومان، واگذاري شركت هاي دولتي معادل 4150 ميليارد تومان گزارش شده و درمجموع منابع مالي از محل واگذاري دارايي هاي مالي را به 4157 ميليارد تومان محقق كرده است. براساس مصوب بودجه، دولت بايد در نيمه دوم سال معادل 25 هزار ميليارد تومان انتشار اوراق مشاركت و واگذاري شركت هاي دولتي داشته باشد.
تولید انرژی
تولید نفت در سه ماهه دوم سال 94 معادل 3 میلیون و 161 هزار بشکه در روز اعلام شده که نسبت به سال 93 رشد 4.8 درصدی داشته است.
میزان صادرات نفت نیز روزانه 1 میلیون و 534 هزار بشکه بوده که 7.4 درصد نسبت به سال 93 رشد كرده است.
کاهش واردات و صادرات غیر نفتی
میزان صادرات کالا در شش ماه اول سال 94 معادل 33 میلیارد و 616 میلیون دلار و میزان واردات 26 میلیارد و 73 میلیون دلار گزارش شده و تراز حساب جاری مثبت 6136 میلیون دلار اعلام شده است.
کاهش 20 درصدی واردات و 4 درصدی صادرات غیر نفتی در نيمه اول سال 94 نسبت به مدت مشابه سال 93 نشان می دهد که رکود نسبی در اقتصاد، کاهش درآمد نفت، افزایش نرخ ارز مبادله ای و انتظار برای لغو تحریم ها، باعث شده که صادرات و واردات کاهش یابد.
به عقیده کارشناسان، این کاهش صادرات غیر نفتی و واردات نشان دهنده تداوم رکود و کاهش تولید و رشد اقتصادی خواهد بود.
كاهش جوازها و بهره برداري صنعتي
تعداد جواز تاسیس واحدهای صنعتی نیز که نشان دهنده تقاضا برای ایجاد واحدهای جدید صنعتی است در نیمه دوم سال 94 معادل 3743 پروانه بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 9.5- درصد کاهش داشته است.
رشد تعداد جواز تاسیس واحدهای صنعتی در سال های 1390 تا 1393 به ترتیب 0.3-، 8.4-، 19.3 و 4.3- درصد بوده است و در نیمه اول و نیمه دوم سال 94 نیز با رشد منفی 6.4- و 9.5- درصدی مواجه شده است که نشان دهنده رکود و کاهش ایجاد واحدهای صنعتی در سال های 90، 91، 93 و 94 بوده و تنها در سال 92 رشد مثبت داشته است.
تعداد پروانه بهره برداری از واحدهای صنعتی که شاخصی مهم در توسعه صنعتی محسوب می شود و نشان دهنده تحقق و ایجاد واحدهای جدید صنعتی است در نیمه دوم سال 94 به میزان 1198 واحد جدید است که نسبت به مدت مشابه سال قبل 1.5- درصد کاهش داشته است.
میزان سرمایه گذاری بر اساس پروانه های بهره برداری شده واحدهای صنعتی 3580 میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 17.5- درصدی کاهش داشته است.
تعداد واحدهای به بهره برداری رسیده و ایجاد واحدهای صنعتی در سال های 90 تا 93 به ترتیب 7.7-، 37-، 4.5 و 19.1 درصد بوده و در سال های 92 و 93 رشد مثبت داشته است. اما در نیمه اول و نیمه دوم سال 94 با رشد منفی 12.6- و 1.5- درصد مواجه شده است.
این موضوع نشان دهنده رکود نسبی و کاهش جوازهای تاسیس و بهره برداری واحدهای صنعتی در سال 94 است.
ركود در مسكن و ساختمان
تعداد پروانه های ساختمانی در سال های 91 تا 93 به ترتیب 2.4-، 7.6-، 32-، درصد رشد منفی داشته است. در نیمه اول و نیمه دوم سال 94 نیز رشد منفی 17.8- و 11.2- درصدی داشته است.
سطح زیر بنا نیز در سال های 91 و 93 به ترتیب 3.5-، 40-درصد رشد منفی و در سال 92 رشد مثبت 3.4 درصدی داشته است. در نیمه اول و نیمه دوم 94 نیز رشد منفی 13.2- و 15- درصد داشته است.
