رييس مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي تشريح كرد:
شمايل تحقيقات و پژوهش در دوران پساتحريم
قرار ملاقات با رييس مركز «تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي» در شرايطي براي روز گذشته (چهارشنبه) تنظيم شده بود كه از قبل شناختي از شخصيت، ايده‌ها و ديدگاه‌هاي فكري و عملياتي «محمد شكرچي‌زاده» نداشتيم؛ اما باتوجه به اهميت مراكز تحقيقاتي و پژوهشي در تحقق مقوله «توسعه» در كمترين زمان ممكن براي تهيه و تدارك يك گفت‌وگوي تحليلي و مفصل آماده شديم تا در جريان گپ‌وگفت با رييس مهم‌ترين ارگان فكري و تحقيقاتي وزارت راه، مسكن و شهرسازي، نوري به ابعاد پنهان مانده مباحث فكري و پژوهشي يكي از مهم‌ترين بخش‌هايي كه وسعت دامنه عملكردش موضوعات حساسي چون؛ ساماندهي شهر تهران و ارتقاي كيفيت زيستي پايتخت، طرح جامع ايمني و كاهش تلفات جاده‌يي، سند جامع كاهش خطرپذيري براي زيرساخت‌هاي حمل‌ونقل، تهيه مقبرات ملي ساختمان و... را دربرمي‌گيرد، بتابانيم.
خبر اقتصادی - كسي نمي‌داند، هر روز صبح كه رييس مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي از پشت پنجره اتاقش در خيابان «حكمت شهرك فرهنگيان» به بيرون نگاه مي‌كند، چه راهكارهايي را براي بهبود وضعيت اين بخش تدارك ديده و چه تصويري از آينده در ذهنش نقش مي‌بندد، اما آنگونه كه از قرائن و شواهد پيداست، شخص وزير راه مسكن و شهرسازي حساب ويژه‌يي روي داده‌هايي كه از مراكز پژوهشي و مطالعاتي بيرون مي‌آيد، باز كرده و با استفاده از اطلاعات اين نوع مراكز است كه پروژه‌هاي اجرايي عملياتي مي‌شوند.
محمد شكرچي‌زاده معتقد است، اهميت مباحث فكري و مطالعاتي در دوران پسابرجام، اگر مهم‌تر از مراودات و مناسبات سياسي، اقتصادي، بازرگاني و... نباشد، به همان اندازه تاثيرگذار است و بايد براي هر گامي كه در اين دوران تازه برداشته مي‌شود، قبلا يك راهكار مطالعاتي تدارك ديده شود. بخش اول گفت‌وگو با رييس مركز تحقيقات راه با محوريت موضوعات مرتبط با كسب‌وكار خرد در اين شماره در اختيار شما قرار مي‌گيرد تا در آينده مشروح اين گفت‌وگو در اختيار مخاطبان قرار بگيرد.
آقاي شكرچي‌زاده براي آغاز گفت‌وگو مايلم يك شرح مختصر از فلسفه وجودي مركزي كه مديريت آن را به عهده داريد، براي مخاطبان «تعادل» بفرماييد؛ مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي چه جايگاهي در اجراي طرح‌هاي عمراني به عهده دارد؟
مركز تحقيقات «راه، مسكن و شهرسازي» با بيش از 40سال تجربه علمي و كار پژوهشي و آموزشي، در حال حاضر به عنوان يكي از مراكز علمي و پژوهشي شناخته شده در سطح ملي و جهاني است. اين مركز از آغاز تاسيس تاكنون، موفق شده است با انتشار فرآيند و نتايج تحقيقات، همچنين تدوين و ارائه برنامه‌هاي آموزشي خود نقش فراگير و تاثير‌گذاري در برنامه‌هاي توسعه كشور در بخش راه، مسكن و شهرسازي ايفا كند. اين مركز به عنوان قطب فكري وزارت راه، مسكن و شهرسازي مسووليت انجام تحقيقات كاربردي و ارائه مشاوره‌هاي خاص را براي انجام پروژه‌ها و فعاليت‌هاي وزارت راه، مسكن و شهرسازي برنامه‌ريزي مي‌كند.
مهم‌ترين وظايفي كه اين مركز براي توسعه و پيشرفت كيفي پروژه‌ها به عهده دارد كدام موارد هستند؟
بنابر مستندات موجود وظايف مركز را مي‌توان در چهار بخش شامل فعاليت‌هاي تحقيقاتي، تدوين مقررات، آيين‌نامه‌ها و استانداردها، صدور گواهينامه فني و آموزش و ترويج دسته‌بندي كرد. اين مركز در حال حاضر به عنوان يكي از مراكز مهم تحقيقاتي كشور از ادغام مركز تحقيقاتي و مطالعاتي معماري و شهرسازي (تاسيس سال1378)، پژوهشكده حمل‌ونقل (تاسيس سال1382) و همچنين ديگر مراكز ازجمله انستيتو قير و آسفالت (تاسيس سال1377) در مركز تحقيقات ساختمان و مسكن (تاسيس سال 1352) به وجود آمده است كه در مجموع ميراث‌دار متجاوز از 70سال تجربه كار تحقيقاتي و مطالعاتي گرانسنگ است. برهمين اساس مركز با شناخت دقيق و شفاف از روند فعاليت‌ها و اقدامات شامل ارزيابي اهداف كمي و كيفي برنامه‌ها در كنار تبيين وضعيت موجود، شناخت نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهديدات و در كنار تجارب به دست آمده طي ساليان گذشته، توانسته است زمينه‌هاي لازم براي رفع كاستي‌ها و مشكلات در حوزه‌هاي مرتبط با فعاليت‌هاي خود را مهيا كند تا مجموعه‌يي ارزشمند از راهبردها، سياست‌ها و راهكارهاي اجرايي را فراروي برنامه‌ريزان و سياست‌گذاران بخش‌هاي حمل‌ونقل و معماري و شهرسازي قرار دهد.
آقاي شكرچي‌زاده دامنه وسيعي از پرسش‌ها باقي مانده كه بايد به آنها هم بپردازيم؛ بنابراين خواهش مي‌كنم، ريتم گفت‌وگو را كمي تندتر پيش ببريم؛ به نظرم بد نيست به مهم‌ترين پروژه‌هاي در دست مطالعه مركز اشاراتي داشته باشيد، در حال حاضر چه پرونده‌هاي مطالعاتي روي ميز شما باز است؟
باتوجه به گسترش موضوع تلفات جاده‌يي، يكي از پروژه‌هاي مطالعاتي مركز، رسيدن به راهكارهايي است كه براساس آن بتوان آسيب‌هايي كه ناشي از تلفات جاده‌يي است را سالانه حداقل تا 10درصد كاهش داد. يكي ديگر از برنامه‌هاي در دست اقدام مركز، ساماندهي شهر تهران است كه بعد از منتفي شدن انتقال پايتخت از سوي دولت يازدهم به اين مركز محول شده است. در جريان اين پروژه قرار است پرونده‌يي تحت عنوان ارتقاي سطح زندگي در تهران عملياتي شود. اين پروژه در كارگروه‌هايي چون؛ محيط‌زيست، حمل‌ونقل، كسب‌وكار و... با مديريت شوراي عالي شهرسازي در حال پيگيري است. مسووليت تنظيم آيين‌نامه‌هاي زلزله و بلاياي طبيعي، تهيه مقررات ملي ساختمان و... نيز از ديگر برنامه‌هايي است كه در اين مركز در حال انجام است.
آقاي شكرچي‌زاده يكي از محورهايي كه صفحه بنگاه‌هاي «تعادل» در جريان گفت‌وگو با مديران و كارشناسان پيگيري مي‌كند، بحث ارائه راهكارهاي عملياتي براي رونق كسب‌وكار كوچك و متوسط است. باتوجه به اين واقعيت كه شما در قالب يك مركز پژوهشي و مطالعاتي از نزديك با پيمانكاران و توليدكنندگان نيز ارتباط داريد، مايلم ديدگاه‌هاي شما درباره حمايت از بنگاه‌هاي كوچك، متوسط و مشاغل خانگي را جويا شوم.
مهم‌ترين عنصري كه قادر است بنگاه كوچك و متوسط ايران را در يك سطح حداقلي از توسعه و پيشرفت قرار دهد، موضوع رقابتي كردن مقولات توليدي است. اهميت اين فضاي رقابتي به اندازه‌يي است كه هر نوع تصميم‌گيري و تصميم‌سازي براي حمايت از اين نوع كسب‌وكار در گرو اين فضاي رقابتي است. بنگاه‌هاي كوچك و متوسط بايد آرام آرام فرآيند تلفيق و ادغام را آغاز كنند و بنگاه‌هاي بزرگ‌تري را تشكيل بدهند. فعالان اين نوع كسب‌وكار از طريق تعاوني‌هاي خوشه‌يي و هرم‌هاي اقتصادي مي‌توانند به هم نزديك شوند و با اين نزديك شدن است كه فرصت‌هاي توليدي و صادراتي جديدي ظهور و بروز پيدا مي‌كند. مطالعات يك دهه اخير نشان مي‌دهد كه اين مهم‌ترين نسخه‌يي است كه مي‌توان براي توسعه كسب‌وكار كوچك ارائه كرد.
اگر اشتباه نكنم، بخشي از پيمانكاران وزارت راه، مسكن و شهرسازي را فعالان كسب‌وكار كوچك و متوسط تشكيل مي‌دهند؛ آيا بخش خصوصي ايران به اندازه كافي براي اجراي پروژه‌هاي عمراني در بخش جاده‌يي، زميني، ريلي و... آمادگي دارد؟
اتفاقا تحليلي كه در پرسش قبلي شما ارائه كردم، مبتني‌بر تجربياتي بود كه از بررسي اين بخش داشتم. المان‌هاي خاصي وجود دارد كه در بخش جاده‌يي و بزرگراه‌ها از آن استفاده مي‌شود كه نيوجرسي نام دارد؛ تا به امروز توليدكنندگاني با كيفيت متوسط نيازهاي ايران در اين بخش را تامين مي‌كردند، اما امروز باتوجه به گزينه‌هاي مختلف نياز به ارتقاي كيفيت احساس مي‌شود. اين ارتقاي كيفيت را تنها شركت‌هايي قادر هستند رعايت كنند كه از سطح تكنولوژيكي و ابزاري خاص بهره‌مند باشند. بنابراين توليدكنندگان كوچك بايد با ارتقاي ظرفيت‌هاي‌شان و استفاده از پتانسيل‌هاي صنفي، تعاوني‌هاي بزرگ‌تري را تشكيل دهند كه بتوانند از پس اين پروژه‌ها بربيايند. تجربه توسعه بنگاه‌هاي خرد در كشورهايي مانند چين، كره جنوبي، مالزي و... بيانگر اين واقعيت است كه براي توسعه كسب‌وكار كوچك بايد ظرفيت‌هاي توليدي آنان را ارتقا داد.
همانطور كه مستحضريد، ايران بعد از عملياتي شدن تحريم‌ها، وارد يك فضاي جديد اقتصادي و ارتباطي مي‌شود. وزارت راه، مسكن و شهرسازي براي استفاده از ظرفيت‌هاي اين عصر تازه چه راهكارهايي را در نظر گرفته است. به عبارت روشن‌تر بازتاب پايان گرفتن تحريم‌ها در حوزه‌يي كه شما در آن فعاليت مي‌كنيد به چه صورتي خواهد بود؟
مهم‌ترين نشانه‌يي كه مردم در كوتاه‌مدت مي‌توانند مشاهده كنند، ارتقاي سطح كيفي و خدماتي حمل‌ونقل (در انواع و اقسام گوناگون آن) است. همانطور كه در برنامه ششم توسعه قيد شده است، يك‌سوم رشد اقتصادي كشور حدفاصل سال‌هاي 95تا99 بايد از طريق افزايش بهره‌وري اتفاق بيفتد كه مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي قصد دارد، نقشه راه اين فرآيند توسعه‌محور را تدارك ببيند.
شهاب الدین قیداری
