محسن لزوميان
بازار سياه آرد زيرسايه يارانه‌هاي دولتي
طبق جزييات بودجه سال95 در رديف‌هاي متفرقه بالغ‌بر 2300ميليارد تومان يارانه نقدي نان پيش‌بيني شده است همچنين از محل هدفمندي يارانه‌ها نيز 4500ميليارد تومان به يارانه نان اختصاص دارد. يعني در كل 6800ميليارد تومان يارانه براي نان پرداخت مي‌شود، يارانه‌يي كه همانند ساير بخش‌ها آفت‌هاي زيادي براي حوزه نان نيز داشته است.
خبر اقتصادی - نان به عنوان يكي از اصلي‌ترين ماده غذايي در ايران و وزن بالا در سبد غذايي خانوارها غير از آنكه بايد قميتش با قدرت خريد مردم همخواني داشته باشد بايد از كيفيت و بهره غذايي بالايي نيز برخوردار باشد. متاسفانه سال‌ها دخالت و كنترل شديد دولت در صنعت نان به بهانه حمايت، باعث شده تا استوانه‌هاي اين صنعت كليدي بارها به لرزه درآيد. نتيجه سال‌ها حمايت يا به عبارت بهتر دخالت‌هاي ناكارآمد دولتي نتوانسته مشكلي از مردم بگشايد و هم خلل جدي به حلقه‌هاي پسين و پيشين نيز وارد كرده است. برخوردهاي دوگانه و آزادسازي‌هاي نصف‌ونيمه وضعيت را بدتر هم كرده و بي‌نظمي شديدي در بازار به وجود آورده است.
حمايت‌هاي جسته و گريخته كه از اساس با اصول اوليه اعتماد به نظام بازار همخواني ندارد، مردم و مصرف‌كنندگان را با طيف وسيعي از انواع كيفيت در خصوص نان روبه‌رو كرده و اگر روال به همين منوال پيش رود سلامت نان مورد استفاده نيز بيش از گذشته زيرسوال خواهد رفت. نهادهاي متولي با توجه به آنكه قادر به دخالت مستقيم در جريان مالي نانوايي‌هاي سنتي يا صنعتي نيستند از طريق بازار آرد سعي دارند تا يارانه‌ها را به بدنه صنعت نان تزريق كنند. جاري كردن اين منابع قبل از آنكه به محصول نهايي يا نان برسد بخش عظيمي از آن در بازار سياه آرد دود مي‌شود.
باتوجه به مشكلات آب و كاهش ميزان توليد محصولات كشاورزي و همچنين تصميم دولت به ممنوعيت واردات گندم در سال95 از يك طرف و نياز كشورهاي همسايه مخصوصا عراق به آرد، پيش‌بيني مي‌شود كه بازار سياه آرد در سال95 گسترده‌تر شود و عمده مبلغي كه از بودجه و منابع عمومي مردم براي كاهش مصنوعي قيمت آرد تخصيص مي‌يابد به جيب دلالان و سودجويان ريخته شود. تجارب جهاني سال‌هاست كه حمايت از هر صنعت يا مصرف‌كنندگان يك محصول خاص را به شيوه‌هاي قيمتي مردود دانسته و ادامه مسير گذشته به هيچ عنوان به صلاح مردم و دولت نخواهد بود.
البته نبايد از ياد نيز برد باتوجه به قيدوبندهايي كه در بازار به‌دليل صيانت از منابع دولتي ايجاد شده، ارزش غذايي آرد مورد استفاده در نانوايي‌ها را با خطر جدي روبه‌رو كرده در حدي كه از مواد شيميايي يا افزودني‌هاي غيرمجاز و ناسالم براي جبران كيفيت پايين آرد مورد استفاده، كمك گرفته مي‌شود و اين آسيبي جدي به سلامت هموطنان است. لذا فعالان اين صنعت درخواست دارند، هم فرآيند آزادسازي قيمت آرد به صورت كامل انجام شود و هم نظارت كافي بر كيفيت نهايي نان صورت گيرد، البته بايد براي حمايت از قشرهاي آسيب‌پذير هم از راهكارهايي براي افزايش قدرت خريد آنان به صورت اختصاصي بهره جست.
به عبارت ديگر شيوه موجود تمامي اقشار را به يك ميزان مشمول حمايت مي‌كند و در نهايت تبعات بسياري به جامعه تحميل خواهد شد كه جبران آن خود نياز به برنامه‌ها و هزينه‌هاي بيشتري دارد. بنابراين استراتژي فعلي نه بهينه و كارآمد است و نه مي‌توان آن را ادامه داد.
* رييس اتحاديه نان‌هاي صنعتي
