طراحي شبكه ريلي براي شهرهاي بزرگ و متوسط

خبر اقتصادی - تحقق اين هدف عزم جدي تمامي ارگان‌هاي حمل و نقلي را طلب مي‌كند تا نگاهي يكپارچه و شبكه‌يي به موضوع حمل و نقل داشته باشند.

آخوندي با تاكيد بر سيستم يكپارچه حمل و نقل از ابلاغ جديد خود به معاون معماري و شهرسازي و راه‌آهن درباره طرح‌ريزي نظام شهرسازي ريل پايه خبر داد و گفت: از اين دو معاونت خواستم تا با كمك مركز تحقيقات راه، مسكن و شهرسازي ظرف ۸ تا ۱۰سال براي تمام شهرهاي متوسط و بزرگ طراحي جديدي داشته باشند.  

آخوندي با بيان اينكه عصر جهاني شدن داراي ويژگي بسيار مهمي مبني بر فشردگي زمان و مكان است، گفت: اگر در چهار دهه گذشته مكان قابل جابه‌جايي در فضاي شهري براي ما ۲۰ كيلومتر بود اين مكان در حال حاضر تبديل به ۳۳ كيلومتر شده كه متعاقبا زمان كافي براي پيمودن اين مسير نيز كاهش يافته است كه نمونه بارزي از فشردگي زمان و مكان است. ما اين فشردگي را در فضاي مجازي و اينترنت نيز شاهد هستيم، شما هرگونه جابه‌جايي در اين فضا را در لحظه انجام مي‌دهيد. امروزه مفهوم حركت كه درواقع اصلي‌ترين مفهوم جهاني شدن است به رواني صورت گرفته و هيچ چيز حتي مرزها نمي‌توانند در اين كره خاكي مانع آن شوند.

  تعلق خاطر شهروند به فضاي شهري

تعلق خاطر شهروند به ميادين و معماري خاص و مهم شهرها يكي از مواردي بود كه وزير در صحبت‌هاي خود به آن اشاره كرد و اين تعلق خاطر را اينگونه تعريف كرد: «ميدان نقش جهان در اصفهان و ميدان كريمخاني در شيراز، در ما حس شهروندي را القا مي‌كند.» آخوندي در توضيحات اين حس تعلق شهروندي گفت: «بسيار مهم است كه فضايي را بسازيم كه به آن فضا علاقه‌مند باشيم و لازمه اين موضوع اين است كه باز خواني مجدد از نحوه استفاده از وسايل موتوري داشته باشيم.»در حال حاضر ايده ما در وسايل حمل و نقل موتوري فقط روي ماشين متمركز است، در واقع بايد گفت وسيله حمل و نقل بسيار كارآمدتري به نام ريل وجود دارد كه با آلودگي بسيار كمتر و كارايي بسيار بيشتر مي‌تواند در خدمت شهروندان باشد.

  تبديل خودخواهي به روحيه جمعي

تفاوت ريل و ماشين در يك مورد جزئي ولي مهم ساري و جاري است و آن اين است كه در استفاده از ريل حس خودخواهي كه در استفاده از ماشين وجود دارد، حذف مي‌شود؛ چراكه در استفاده از ريل همه‌چيز عمومي و در استفاده از ماشين همه‌چيز خصوصي است.

ريل به خاطر ويژگي عمومي كه دارد، در شهروندان اين حس را ايجاد مي‌كند كه جزئي از شهر و جمع باشند و در مقوله حمل و نقل عمومي و آسان سعي بر اين است كه بر خودخواهي‌هاي شخصي در زندگي شهرنشيني غلبه شود كه اگر اين غلبه ايجاد شود راحت‌تر مي‌توانيم از سيستم حمل و نقل عمومي استفاده كنيم. اگر ريل را وارد سيستم شهرنشيني كنيم، سيستم شهري متحول مي‌شود، به اين معنا كه در اين طراحي شهري جديد هر كس به فاصله 5دقيقه پياده‌روي به ايستگاه مترو اتصال پيدا مي‌كند، درواقع ايستگاه‌هاي مترو بايد به شبكه ديگري وصل شوند؛ به اين معنا كه سه لايه شبكه حمل و نقلي خواهيم داشت، يك لايه حمل و نقل درون شهري، حومه‌يي و يك لايه حمل و نقلي بين شهري.

  تجربه موفق حمل و نقل شبكه‌اي در لندن

آخوندي گفت: در ايران لايه شبكه حمل و نقل حومه‌يي نداريم، در صورتي كه در كشورهاي پيشرو در حمل و نقل شبكه‌يي مهم‌ترين لايه اين شبكه، حمل و نقل حومه است. در بحث شبكه حمل و نقل مهم‌ترين بحث، حمل و نقل حومه است كه در اين مورد از حومه به مركز شهر بايد به همان صورتي دسترسي پيدا كنيم كه در داخل شهر جابه‌جا مي‌شويم.

وزير راه با اشاره به يكي از نمونه‌هاي موفق حمل و نقل شبكه‌يي مركز مالي سيتي در لندن گفت: اگر بخواهم در دنيا يكي از گرانترين نقاط كره خاكي را مثال بزنم، سيتي لندن انگليس است كه به صورت اينچ مربعي قيمت‌گذاري مي‌شود و مديراني كه در اين مكان كار مي‌كنند به اين دليل كه جزو مهم‌ترين مديران جهان هستند، حقوق‌هاي زيادي دريافت مي‌كنند، اما ماجرا به اينجا ختم نمي‌شود و براي سكونت شهروندان سيتي لندن، شهري را به فاصله 65كيلومتري لندن ساخته‌اند و براي حمل و نقل اين مسير قطار سريعي با سرعت 180كيلومتر تعريف كرده‌اند كه در زمان 20دقيقه شهروندان اين شهر به محل كارشان مي‌رسند.

آخوندي با اشاره به اينكه سيستم حمل و نقل ريلي موجود داراي ناهنجاري‌هاي بسياري است كه به دليل اتخاذ تصميمات نادرست ايجاده شده، افزود: در همين تهران مترو در فاصله بسيار كمي از ايستگاه راه‌‌آهن عبور مي‌كند ولي به آن متصل نيست يا از اوايل دهه ۸۰ كه فرودگاه امام (ره) ساخته شد هيچ فكري براي اتصال آن به مترو نشده است.

  طراحي ملانصرالديني ايستگاه‌هاي راه‌آهن

وي با اشاره به خطوط ريلي شيراز گفت: در شهر شيراز سه خط ريلي متصل به اصفهان، بوشهر و بندرعباس وجود دارد كه حتي ايستگاه‌هاي راه‌آهن اين خطوط نيز با هم در ارتباط نيستند و اين سيستم حمل و نقلي يكپارچه نيست و سيستم عجيب و غريبي است.

وزير راه و شهرسازي گفت: در سفر به شيراز وقتي متوجه شدم ايستگاه راه‌آهن اين شهر در ۱۲كيلومتري شيراز و بيرون از شهر قرار دارد آن هم شهري كه رفت و آمد بسيار دارد متاسف شدم. هر مسافر براي رفتن به شيراز ۵۰هزار تومان پول براي حمل و نقل ريلي پرداخت مي‌كند، بعد به ۱۲كيلومتري شهر مي‌رسد در آنجا نيز بايد ۳۵هزار تومان كرايه تاكسي دهد تا به مركز شهر منتقل شود و اين يك فاجعه و از هم گسيختگي است؛ به‌طوري‌كه اگر ملانصرالدين زنده بود از اين اتفاق شاد مي‌شد. وي با اشاره به ايستگاه راه‌آهن قم اظهار كرد: ما در حال تلاش هستيم تا با زحمات بسيار خط آهن سريع‌السير تهران-قم-اصفهان را راه‌‌اندازي كنيم تا مسافر در زمان ۲۰دقيقه به قم برسد درحالي‌كه ايستگاه راه‌‌آهن قم در بيرون شهر بود و بايد يك ساعت از ايستگاه راه‌ آهن تا شهر در ترافيك مي‌ماند كه خوشبختانه اين مساله با جابه‌جايي ايستگاه به نزديكي حرم حضرت معصومه (س) برطرف مي‌شود. در همدان و رشت نيز همين مساله وجود دارد. آخوندي افزود: ايستگاه قطار سريع‌السير اصفهان نيز در طرح‌هاي اوليه در شاهين شهر پيش‌بيني شده بود كه از آنجا يك ساعت راه براي رسيدن به اصفهان است. اين طرح‌ها و نظام حمل و نقلي عجيب هستند كه بايد براي آن چاره ‌انديشيد.

  ساخت ايستگاه مجوز شهرداري نمي‌خواهد

 محسن پورسيدآقايي معاون وزير راه و شهرسازي نيز در حاشيه اين مراسم در جمع خبرنگاران از مطالعات مكان‌يابي براي ساخت ايستگاه جديد راه‌‌آهن در شرق تهران خبر داد و گفت: شهرداري يكي از اعضاي كميسيون ماده ۵ است كه مسووليت اين كميسيون با وزارت راه و شهرسازي است و زميني كه براي ايستگاه در نظر گرفته مي‌شود، بايد مجوزهاي لازم از شوراي عالي شهرسازي و معماري گرفته شود.

وي درباره راه‌اندازي قطارهاي حومه‌يي تهران گفت: از تهران به اسلامشهر در كنار خط موجود، خط قطار حومه‌يي احداث مي‌شود، ضمن آنكه از تهران به سمت ري و ورامين خط آهن داريم همچنين از كرج تا هشتگرد نيز خط آهن وجود دارد و خطوط ريلي جديد و حومه‌يي احداث مي‌شود.

مديرعامل شركت راه‌آهن در پاسخ به سوالي مبني بر اينكه آيا براي احداث ايستگاه راه‌آهن جديد نيازي به مجوز شهرداري وجود دارد يا خير؟ گفت: شهرداري يكي از اعضاي كميسيون ماده ۵ است كه مسووليت اين كميسيون با وزارت راه و شهرسازي است و زميني كه براي ايستگاه در نظر گرفته مي‌شود، بايد مجوزهاي لازم از شوراي عالي شهرسازي و معماري گرفته شود. وي ادامه داد: براي راه‌اندازي خطوط تراموا شهرداري‌ها مسوولند چون اين مدل حمل و نقل ريلي براي مصارف درون شهر است.

  اختيار نرخ‌گذاري‌هاي بليت قطار

وي با اشاره به اختلاف نظر حقوقي بين راه‌آهن و سازمان حمايت از توليدكننده و مصرف‌كننده در حوزه نرخ بليت قطار توضيح داد: ما معتقد هستيم اختيار نرخ‌گذاري‌ها در حوزه بليت قطار در اختيار راه‌آهن است اما سازمان حمايت مي‌گويد كه اين اختيار طي مصوبه‌يي تغيير كرده است. در هفته جاري جلسه‌يي با حضور وزراي «راه و شهرسازي»،  «صنعت، معدن و تجارت » و معاون حقوقي رييس‌جمهور برگزار مي‌شود و به اين موضوع رسيدگي خواهد شد.

مديرعامل شركت راه‌آهن يادآور شد: آنچه در اين باره مهم است اين است كه راه‌آهن و سازمان حمايت هر دو افزايش منطقي قيمت بليت قطار را قبول دارند و كارگروه تنظيم بازار نيز منطقي بودن اين افزايش نرخ را قبول دارد، اما موضوع اين است كه اجازه اين افزايش قيمت از سوي راه‌آهن صادر شود يا سازمان حمايت. البته افزايش متوسط ۸درصدي قيمت بليت قطار با توجه به هزينه‌هاي سنگين شركت‌هاي ريلي چندان زياد نيست.