تحليل «پلاتس» از سناريو‌هاي افزايش توليد نفت ايران
چالش‌هاي نفت ايران در بازپس‌گيري سهم بازار
ايران با چه سرعتي مي‌تواند سهم توليد خود را از بازار نفت پس بگيرد؟ آيا اين پس‌گيري به صنعت جهاني نفت آسيب مي‌زند؟ اين پرسشي است كه نشريه پلاتس در گزارشي سعي در پاسخ دادن به آن دارد.
خبر اقتصادی - پلاتس اين پرسش را با استناد به گزارش‌هاي اخير آژانس بين‌المللي انرژي، بانك گولدمن ساكس و گفته‌هاي فريدون فشاركي رييس موسسه بين‌المللي فكت گلوبال انرژي پاسخ مي‌دهد.
مارگارت مك كوئل تحليلگر پلاتس در اين گزارش مي‌نويسد: «اينكه چه ميزان نفت توسط ايران به بازار عرضه خواهد شد، بستگي به اين دارد كه تهران با گذشت چند سال از كاهش توليد، با چه سرعتي مقدار توليدات خود را افزايش دهد، همچنين اين دغدغه نيز وجود دارد كه ايران با چه سرعتي در بازار آشفته نفت خام جاي خود را پس مي‌گيرد».
با توجه به گزارش اخير آژانس بين‌المللي انرژي درباره افزايش توليد نفت خام ايران، اين افزايش توليد در كوتاه‌مدت روند نسبتا صعودي را پيش مي‌گيرد، همچنين با توجه به فشارهايي كه براي قطع كردن مقداري از توليدات نفت خام ايران طي چند سال اخير به اين كشور اعمال شد، انتظار مي‌رود تهران به آساني بتواند به هدف يك ميليون بشكه‌يي افزايش توليد خود در آينده دست يابد، زيرا با توجه به اين گزارش، تعدادي از ميادين نفت خام ايران ازجمله ميدان نفتي اهواز، ميدان مارون و ميدان گچساران يقينا در دوران تحريم احيا شده‌اند و هم‌اكنون آماده توليد نفت خام هستند.
مارگارت مك كوئل از گزارش آژانس بين‌المللي انرژي اينگونه استنباط مي‌كند كه «شايد بزرگ‌ترين چالش ايران، در فروش اضافي حجم تعيين شده 500هزار بشكه‌يي توسط بيژن زنگنه، در دوران پساتحريم و اضافه كردن بيش از 500هزار بشكه نفت خام بعد از چند ماه ديگر، فروش فوري اين حجم اضافه شده باشد».
از طرفي طبق اظهارات گولدمن ساكس، افزايش پلكاني توليد نفت ايران حاكي از كارشناسي و حساب و كتاب دقيق اين كشور از برنامه افزايش توليد نفت خام دارد، لذا درحالي كه صادرات نفت خام ايران در نيمه دوم سال گذشته به پايين‌ترين سطح توليد اين كشور در دو سال گذشته رسيده است، از اين رو اين افزايش توليد ايران به احتمال زياد رقابت شديدي بين بزرگ‌ترين توليد‌كنندگان نفت خام خاورميانه كه در غياب ايران به توليد بيشتر نفت خام اقدام كرده بودند به وجود بياورد، همچنين طبق اظهارات بانك گولدمن ساكس حتي اگر ايران توانايي افزايش ظرفيت توليدي خود را داشته باشد، براي فروش نفت خود مجبور به دادن تخفيف به مشتريان است؛ اين عامل موجب مي‌شود قيمت نفت بيش از اين پايين برود تا ايران بتواند با تخفيف دادن به مشتريان، صادرات نفت خام خود را به تدريج افزايش دهد.
اين درحالي است كه طبق اظهارات آژانس بين‌المللي انرژي، چالش بازاريابي و انتظارات ايران نه تنها منجر به رقابت در سياست‌هاي قيمت‌گذاري نمي‌شود، بلكه شرايطي ايجاد مي‌كند كه ايران نفت خام خود را با كالا معاوضه كند و حتي شرايط پرداخت را براي مشتريان خود بلندمدت در نظر بگيرد تا مشتريان پرداخت‌ها را با تاخير انجام دهند، همچنين ايران مي‌تواند پيشرفت قابل توجهي در آماده كردن شبكه نفتي خود و شناسايي مشتريان خوب و آينده‌نگر و حتي توانايي اضافه كردن 300هزار بشكه نفت خام به بازار تا پايان ماه مارس امسال داشته باشد. در عين حال آژانس بين‌المللي انرژي معتقد است، تمام اين سناريو‌ها براي افزايش توليد در حال حاظر در حد نظريه است.
طبق برآورد آژانس بين‌المللي انرژي، ايران مي‌تواند توليد نفت خام خود را بين ماه‌هاي نوامبر و دسامبر از طريق پركردن تانكرهاي بزرگ نفتي خود در ترمينال بارگيري جزيره خارك و آماده كردن اين تانكرها براي صادرات بعد از لغو تحريم‌ها تا 40هزار بشكه افزايش دهد، همچنين انتظار مي‌رود توليد نفت خام ايران در طول 6ماه به بيش از ظرفيت توليدي اين كشور قبل از تحريم‌ها يعني بيش از 3. 6ميليون بشكه افزايش يابد. همچنين در اين گزارش آمده است كه 60درصد از 500هزار بشكه توليد اوليه ايران براي فاز اول صادرات، از نفت خام سنگين اين كشور تشكيل مي‌شود و 30درصد آن نفت سبك است، همچنين 10درصد باقي مانده كه از غرب كارون استخراج مي‌شود، يك نوع نفت خام سنگين كلاس جديد است.
مشتريان نفتي ايران چه كساني هستند؟
آژانس بين‌المللي انرژي برآورد مي‌كند كه ايران در حال تلاش براي اضافه كردن 200هزار بشكه نفت خام در بازار آسيا و فروختن آن به مشتريان آسيايي خود از قبيل چين، هند، كره جنوبي و ژاپن است، همچنين 250هزار بشكه را به اروپا كه اكثر آن به پالايشگاه‌هاي مديترانه كه از مشتريان سنتي نفت خام ترش ايران هستند، صادر شود. صادرات نفت خام ايران به اروپا در سه ماهه دوم صورت مي‌گيرد.
فريدون فشاركي رييس موسسه بين‌المللي فكت گلوبال انرژي نيز در يادداشتي نوشته است، ايران 300 هزار بشكه نفت تا پايان ماه مارس و 300هزار بشكه ديگر تا پايان ماه ژوئن به ظرفيت صادراتي خود اضافه مي‌كند و بيشترين ميزان از 300هزار بشكه اوليه به بازار‌هاي آسيايي صادر مي‌شود، از اين رو مكانيسم تحويل گرفتن 300هزار بشكه اوليه در محل استخراج صورت مي‌گيرد، لذا به دليل زمان بر بودن حل مسائل عمليات بانكي اروپا، 300هزار بشكه دوم به اروپا صادر مي‌شود.
فشاركي در ادامه اين يادداشت نوشته است: بعيد است ايران به هدف صادرات يك ميليون بشكه‌يي نفت خام خود در 6ماه بعد از رفع تحريم‌ها دست يابد، زيرا تهران در حالي كه مشغول بازاريابي سهم خود از بازار نفت است، نمي‌خواهد اين بازاريابي را تبديل به يك جنگ قيمتي كند. فشاركي مي‌گويد: ايران درحال حاضر در نخستين موج صادرات خود قرار دارد، لذا افزايش بيشتر به احتمال زياد يك چالش جديد در بازار نفت ايجاد مي‌كند، از اين رو استراتژي بازاريابي ايران به احتمال زياد به بيش از يك سال زمان نياز دارد.
فشاركي همچنين مي‌افزايد: حجم ميعانات ذخيره شده ايران بين 30 تا 50ميليون بشكه است، در حالي كه حجم نفت خام ذخيره شده شناور بين 10 تا 15ميليون بشكه است، همچنين بخش عمده‌يي از ميعانات شناور به احتمال زياد به چين، ژاپن و كره جنوبي صادر شود، كه طبق گزارش آژانس بين‌المللي انرژي، ايران براي فروش نفت خام نياز به خالي كردن تانكرهاي ذخيره خود در اسرع وقت دارد، اما فروش اين ميعانات ذخيره شده يك كار تخصصي است و ايران بايد آن را به انجام برساند، بنابراين تا زماني كه حجم قابل توجهي از اين تانكرهاي ذخيره شده به فروش برسد، ايران به احتمال زياد به فروش نفت خام خود از جزيره خارك تمركز كند.
الچین یوسفی
