كسري‌3 ميليارد دلاري تراز تجاري كشاورزي

خبر اقتصادی - طي سال‌هاي اخير از يك‌سو به‌طور متوسط حدود 15 صادرات غيرنفتي كشور را صادرات كشاورزي تشكيل داده است و از سوي ديگر برخي محصولات اساسي كشاورزي مانند گندم، برنج، جو، ذرت، دانه‌هاي روغني و... جزو اقلام عمده وارداتي كشور بوده‌اند. با توجه به اهميت بخش كشاورزي در تجارت خارجي كشور، در گزارش حاضر وضعيت بازرگاني خارجي اين بخش به تفكيك صادرات و واردات (و مهم‌ترين اقلام) و تراز تجاري بخش در 9ماهه منتهي به آذر 1394 مورد بررسي قرار گرفته و با دوره مشابه سال 1393 مقايسه شده است.بررسي تجارت خارجي بخش كشاورزي در 9ماهه اول سال 1394 نشان مي‌دهد كه:

 حدود 2808هزار تن انواع محصول كشاورزي به ارزش حدود 2986.4 ميليون دلار صادر شده است كه در مقايسه با 9ماهه مشابه سال قبل به ترتيب با 7 و 11درصد كاهش در وزن و ارزش روبه‌رو بوده است. طي همين دوره، حدود 12977هزار تن انواع محصولات كشاورزي به ارزش حدود 6092.7 ميليون دلار وارد كشور شد كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل به لحاظ وزني 25درصد و به لحاظ ارزش 33درصد كاهش داشته است. همچنين در 9ماهه اول سال 1394، سهم بخش كشاورزي از ارزش كل صادرات كشور (بدون احتساب ميعانات گازي) حدود 11درصد بوده است. اين در حالي است كه سهم واردات محصولات كشاورزي از ارزش كل واردات كشور 20درصد بوده است.  در عين حال پنج قلم عمده صادرات محصولات كشاورزي در دور مورد نظر به ترتيب ارزش، انواع پسته و مغز پسته، انواع دام زنده، انگور بي‌دانه، خرما و سيب‌زميني تازه يا سرد كرده است حدود 52درصد از ارزش صادرات محصولات كشاورزي و 6درصد از ارزش صادرات غيرنفتي كشور را به خود اختصاص داده‌اند. همچنين پنج قلم عمده واردات محصولات كشاورزي به ترتيب ارزش، دانه ذرت دامي، انواع دانه‌هاي روغني، گندم، كنجاله سويا و برنج بوده‌اند. مجموع واردات اين اقلام حدود 9777هزار تن به ارزش حدود 3448ميليون دلار بوده است. همچنين اين اقلام جزو پنج قلم اول وارداتي كشور به لحاظ ارزش بوده‌اند به‌طوري كه 11درصد از ارزش كل واردات كشور و 57درصد از ارزش واردات بخش كشاورزي به اين اقلام اختصاص داشته است. اقلام مذكور در سال 1393 نيز جزو پنج قلم عمده واردات كشور بوده‌اند. بر اساس اين گزارش، در 9ماهه اول سال 1394 بخش كشاورزي با 3106ميليون دلار كسري تراز تجاري روبه‌رو بوده است كه در مقايسه با 9ماهه اول سال قبل (5732ميليون دلار) حدود 2626ميليون دلار بهبود يافته است. ذكر اين نكته حائز اهميت است كه متوسط قيمت هر كيلوگرم صادرات محصولات كشاورزي حدود يك‌دلار بوده است، در حالي كه متوسط قيمت هر كيلوگرم واردات اين محصولات 0.5 دلار (50 سنت) بوده است. اين موضوع نشان‌دهنده ظرفيت ارزآوري صادرات محصولات كشاورزي در مقايسه با ارزبري واردات آن است. از اين‌رو توسعه و تقويت صادرات بخش كشاورزي براي تامين بخشي از ارز مورد نياز جهت واردات مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد.

 

  كل صادرات بخش كشاورزي

در 9ماهه اول سال 1394 حدود 2808هزار تن انواع محصول كشاورزي به ارزش حدود 2986.4 ميليون دلار صادر شد كه در مقايسه با 9ماهه اول سال 1393 به لحاظ وزن و ارزش به ترتيب 7 و 11درصد كاهش داشته است. متوسط ارزش هر كيلوگرم صادرات محصولات كشاورزي در 9ماهه مورد بررسي حدود 1.1 دلار و سهم محصولات كشاورزي در ارزش صادرات غيرنفتي كشور 11درصد بوده است.

  مهم‌ترين اقلام صادراتي بخش كشاورزي

انواع پسته و مغز پسته، انواع دام زنده، انگور بي‌دانه، خرما، سيب‌زميني تازه يا سرد كرده، سبزيجات تازه يا خشك كرده، هندوانه، انواع زعفران، انواع ماهي تازه، خشك يا سرد كرده، گوجه‌فرنگي، پياز، سير و موسير، تخم خوراكي انواع ماكيان، گوشت مرغ و خروس، روده، بادكنك و شكمبه حيوانات و سيب تازه به ترتيب مهم‌ترين اقلام صادراتي بخش كشاورزي در 9ماهه اول 1394 بوده‌اند. اين اقلام 81درصد ارزش صادرات بخش كشاورزي و حدود 9درصد ارزش صادرات غيرنفتي را تشكيل مي‌دهند. مجموع صادرات اين اقلام در دوره مورد بررسي حدود 2327هزار تن به ارزش تقريبي 2412ميليون دلار بوده است كه به لحاظ وزن و ارزش در مقايسه با دوره مشابه سال قبل به ترتيب 1 و 11درصد كاهش داشته است. بيشترين ارزآوري حاصل از صادرات هر كيلوگرم از اقلام مذكور مربوط به زعفران (1572.5 دلار) و پس از آن روده حيوانات (حدود 24دلار) و انواع پسته (9دلار) بوده است. در خصوص اقلام عمده صادراتي بخش كشاورزي قابل ذكر است كه: - پنج قلم عمده صادرات محصولات كشاورزي كشور در 9ماهه اول 1394 به ترتيب انواع پسته و مغز پسته، انواع دام زنده، انگور بي‌دانه، خرما و سيب‌زميني تازه يا سرد كرده است كه حدود 52درصد از ارزش صادرات محصولات كشاورزي و 6درصد از ارزش صادرات غيرنفتي كشور را به خود اختصاص داده‌اند. - صادرات انواع پسته و مغز پسته به عنوان مهم‌ترين محصول صادراتي بخش كشاورزي، حدود 94هزار تن به ارزش 853ميليون دلار بوده كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل هم از نظر وزن و هم از نظر ارزش 30درصد كاهش داشته است. سهم ارزش صادرات اين محصول از ارزش صادرات محصولات كشاورزي و صادرات غيرنفتي به ترتيب 29 و 2درصد بوده است. متوسط قيمت هر كيلوگرم انواع پسته و مغز پسته صادراتي 9دلار بوده است. - انواع دام زنده با حدود 43هزار تن صادرات به ارزش 195ميليون دلار، دومين محصول مهم صادراتي بخش كشاورزي در 9ماهه اول 1394 به شمار مي‌آيد. صادرات اين قلم در مقايسه با سال قبل به لحاظ وزن و ارزش به ترتيب 192 و 190درصد رشد نشان مي‌دهد. متوسط قيمت انواع دام زنده 4.6 دلار در هر كيلوگرم است و سهم اين قلم از ارزش صادرات محصولات كشاورزي 7درصد و از ارزش صادرات غيرنفتي حدود يك‌درصد است.

- انگور بي‌دانه با 82هزار تن به ارزش حدود 181ميليون دلار، سومين محصول صادراتي بخش كشاورزي در 9ماهه اول سال 1394 بوده است. متوسط قيمت هر كيلوگرم انگور خشك كرده در اين دوره 2.2 دلار و سهم آن از ارزش صادرات محصولات كشاورزي 6درصد و از ارزش صادرات غيرنفتي كشور يك‌درصد بوده است. صادرات اين قلم نسبت به دوره مشابه سال 1393 از لحاظ وزن و ارزش تقريبا ثابت بوده است. - بيش از 126هزار تن انواع خرما به ارزش 176ميليون دلار در 9ماهه اول 1394 صادر شد كه در مقايسه با دوره مشابه سال 1393 به لحاظ وزن و ارزش به ترتيب 20 و 21درصد رشد نشان مي‌دهد. متوسط قيمت صادراتي هر كيلوگرم خرما حدود 1.4 دلار بوده و سهم آن از ارزش صادرات محصولات كشاورزي و ارزش صادرات غيرنفتي به ترتيب 6 و يك‌درصد است. - سيب‌زميني تازه يا سرد كرده به عنوان پنجمين محصول صادراتي بخش كشاورزي، با حدود 439هزار تن صادرات به ارزش 161ميليون دلار بوده كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل هم از نظر وزن و از نظر ارزش به ترتيب 72 و 62رشد داشته است. سهم ارزش صادرات اين محصول از ارزش صادرات محصولات كشاورزي و صادرات غيرنفتي به ترتيب 5 و 1درصد بوده است. متوسط قيمت هر كيلوگرم سيب‌زميني تازه يا سرد كرده صادراتي طي اين دوره 40 سنت (0.4 دلار) بوده است.

  كل واردات بخش كشاورزي

طي 9ماهه اول سال 1394 مجموعا حدود 12977هزار تن انواع محصولات كشاورزي به ارزش حدود 6093 ميليون دلار وارد كشور شد. مقايسه واردات محصولات مورد نظر طي اين دوره با دوره مشابه سال قبل نشان مي‌دهد كه ميزان واردات اين محصولات به لحاظ وزني 25درصد و به لحاظ ارزش 33درصد كاهش داشته است. متوسط قيمت هر كيلوگرم محصول كشاورزي وارداتي در دوره مذكور حدود 50 سنت بود كه در مقايسه با سال قبل تقريباً ثابت مانده است. سهم واردات محصولات كشاورزي از ارزش كل واردات كشور طي دوره مورد بررسي حدود 20درصد بوده است.

  مهم‌ترين اقلام وارداتي بخش كشاورزي

طي 9ماهه اول 1394، دانه ذرت دامي، انواع دانه‌هاي روغني، گندم، كنجاله سويا، برنج، موز، گوشت قرمز، جو، روغن خام سويا، روغن دانه آفتابگردان، چاي سياه، روغن پالم، شكر تصفيه نشده، عدس و پنبه تاربلند حلاجي نشده، به ترتيب ارزش، 15 محصول عمده كشاورزي وارداتي بوده‌اند. ميزان واردات اين اقلام جمعاً حدود 12589هزار تن به ارزش 5423ميليون دلار بوده كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل از نظر وزني و ارزشي به ترتيب 7درصد افزايش و 18درصد كاهش داشته است. حدود 18درصد از ارزش كل واردات كشور و 89درصد از ارزش واردات بخش كشاورزي ناشي از واردات اين اقلام بوده است. پنج قلم عمده وارداتي بخش كشاورزي در 9ماهه اول 1394 شامل دانه ذرت دامي، انواع دانه‌هاي روغني، گندم، كنجاله سويا و برنج بوده‌اند. مجموع واردات اين اقلام حدود 9777هزار تن به ارزش حدود 3448ميليون دلار بوده است. لازم به ذكر است كه اين اقلام جزو پنج قلم اول واردات كشور به لحاظ ارزش بوده‌اند، به‌طوري‌كه 11درصد از ارزش كل واردات كشور و 57درصد از ارزش واردات بخش كشاورزي به اين اقلام اختصاص داشته است. لازم به ذكر است كه طي بيش از 10سال اخير اين اقلام در صدر فهرست اقلام عمده وارداتي كشور قرار داشته‌اند. در خصوص پنج قلم عمده وارداتي مذكور شايان توجه است كه:

- در 9ماهه اول سال 1394 ذرت دامي در رتبه اول كالاهاي وارداتي كشور قرار داشته و حدود 4.5 ميليون تن ذرت به ارزش تقريبي 1055.4 ميليون دلار وارد كشور شده است كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل از نظر وزن 15درصد رشد و از نظر ارزش 12درصد كاهش نشان مي‌دهد. سهم اين محصول از مجموع ارزش واردات محصولات كشاورزي 17درصد و از ارزش كل واردات كشور 3درصد بوده است. به علاوه متوسط قيمت وارداتي هر كيلوگرم ذرت طي دوره مذكور 30سنت بوده است. - انواع دانه‌هاي روغني دومين محصول مهم وارداتي كشور در 9ماهه اول 1394 بوده است، به‌گونه‌يي كه حدود 2درصد از ارزش كل واردات كشور و 12درصد از ارزش واردات محصولات كشاورزي به اين محصول اختصاص داشته است. در مجموع حدود بيش از 1.4 ميليون تن انواع دانه‌هاي روغني به ارزش حدود 733ميليون دلار طي دوره مورد بررسي وارد كشور شده كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل به لحاظ وزن و ارزش به ترتيب حدود 7 و 3 برابر بيشتر بوده است. متوسط قيمت وارداتي هر كيلوگرم انواع دانه‌هاي روغني در اين دوره حدود يك‌دلار بوده است. - گندم سومين محصول وارداتي بخش كشاورزي و كشور طي 9ماهه اول 1394 بوده است كه حدود 10درصد ارزش واردات محصولات كشاورزي و 2درصد ارزش كل واردات كشور به آن اختصاص داشته است. طي اين دوره در مجموع بيش از 2.2 ميليون تن گندم به ارزش 630ميليون دلار وارد كشور شده كه نسبت به دوره مشابه سال قبل به لحاظ وزني و ارزشي به ترتيب 37 و 22درصد افزايش نشان مي‌دهد. متوسط قيمت وارداتي هر كيلوگرم گندم طي اين دوره حدود 30سنت بوده است. - كنجاله سويا چهارمين قلم عمده وارداتي كشور بوده و 2درصد از ارزش كل واردات كشور و 9درصد از ارزش واردات محصولات كشاورزي به آن اختصاص داشته است. طي 9ماهه اول 1394 بيش از 1.1 ميليون تن كنجاله سويا به ارزش حدود 522ميليون دلار وارد كشور شد كه در مقايسه با مدت مشابه سال قبل از لحاظ وزني 32درصد و از نظر ارزش 48درصد كاهش نشان مي‌دهد. متوسط قيمت وارداتي هر كيلوگرم كنجاله سوياي وارداتي 0.6 دلار (60 سنت) بوده است.

- برنج پنجمين محصول مهم وارداتي كشور در 9ماهه اول 1394 بوده است، به‌گونه‌يي كه حدود 2درصد از ارزش كل واردات كشور و 8درصد از ارزش واردات محصولات كشاورزي به اين محصول اختصاص داشته است. در مجموع حدود 514.3 هزار تن برنج به ارزش حدود 507.5 ميليون دلار طي دوره مورد بررسي وارد كشور شد كه در مقايسه با دوره مشابه سال قبل به لحاظ وزن و ارزش به ترتيب حدود 44 و 55درصد كاهش داشته است. متوسط قيمت وارداتي هر كيلوگرم برنج در اين دوره حدود 1.2 دلار بوده است.

  تراز تجاري بخش كشاورزي

باتوجه به 3686.4 ميليون دلار صادرات و 602.7 ميليون دلار واردات محصولات كشاورزي در 9ماهه اول 1394، تراز تجاري بخش كشاورزي در اين دوره با حدود 3106.3 ميليون دلار كسري مواجه بوده است. اين ميزان كسري حدود 2626ميليون دلار نسبت به دوره مشابه سال قبل كمتر است. به عبارت ديگر در 9ماهه اول سال 1394 كسري تراز تجاري اين بخش معادل 2626ميليون دلار نسبت به دوره مشابه سال قبل بهبود يافته است. لازم به ذكر است كه كسري تراز تجاري كل كشور در اين دوره با 9598ميليون دلار بهبود از حدود 12893ميليون دلار در 9ماهه اول سال 1393 به 3295ميليون دلار در 9ماهه سال 1394 رسيده است.