فشار بر قيمت نفت به‌واسطه رفع تحريم‌هاي ايران

خبر اقتصادی - طبق بررسي‌ها از اين گزارش قيمت نفت سنگين ايران در ماه دسامبر با بيش از 7 دلار كاهش، به 31.72دلار در هر بشكه رسيد. توليد نفت خام ايران نيز در اين ماه طبق منابع ثانويه با 5هزار و 700 بشكه افزايش نسبت به ماه اكتبر به 2ميليون و 882هزار بشكه در روز رسيد. اين آمار و ارقام در حالي منتشر شده است كه با اجرايي شدن برجام در روز يك‌شنبه، بازار نفت در نخستين واكنش برخلاف انتظارها با افزايش روبه‌رو شد اما بسياري از تحليل‌ها از جمله گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي از كاهش 13درصدي بهاي نفت خام با افزايش توليد نفت ايران خبر مي‌دهند. اين در حالي است كه طبق اعلام دبيرخانه اوپك قيمت سبد نفت خام اين سازمان در روز 15ژانويه معادل 25دلار بوده است.  يكي از نكات مهم گزارش ماه دسامبر اوپك و تفاوت آن با ماه‌هاي قبل اين است كه به واسطه تصميمي كه در نشست 167 اعضاي اين سازمان درباره سكوت در زمينه سقف توليد گرفته شد، در جدولي كه توليد نفت كشورهاي مختلف و مجموع اوپك بر اساس منابع ثانويه در اين گزارش منتشر شده است بر خلاف ماه‌هاي گذشته مجموع توليد اوپك در كنار توليد عراق ذكر شده است. اين در حالي است كه در گزارش‌هاي پيشين به اين واسطه كه عراق در آخرين تصميم‌گيري اعضاي اوپك براي سقف توليد لحاظ نشده بود، توليد مجموع اين سازمان غير از توليد عراق عنوان مي‌شد. طبق بررسي‌هاي «تعادل»، عربستان در ماه دسامبر، با توليد 10ميليون و 88هزار بشكه نفت خام نخستين توليد‌كننده اوپك بوده است، بعد از عربستان و در ادامه روندي كه چند سال گذشته در حال تكرار است عراق با توليد 4ميليون و 309هزار بشكه‌يي در مقام دوم ايستاده است و مقام سوم كه در چند ماه گذشته دچار تغييرات مختلفي شده است با توليد 2ميليون و 895هزار بشكه‌يي كه تنها چند هزار بشكه بالاتر از توليد نفت ايران است، از آن امارات شده است. در شرايطي كه طبق داده‌ها اوپك در ماه دسامبر معادل روزانه 32ميليون و 182هزار بشكه توليد نفت داشته است، برداشته شدن تحريم‌ها عليه ايران بازار را با ترس از مازاد عرضه بيشتر مواجه كرده است؛ هرچند اوپك در ماه گذشته 182هزار بشكه كاهش توليد را تجربه كرده و مركز پژوهش‌هاي مجلس شوراي اسلامي نيز در گزارشي از كاهش 40درصدي توليد نفت در كشورهاي حوزه منا نوشته است اما بازار نفت تنگ‌تر از آن است كه بتواند حتي صحبت درباره افزايش توليد نفت ايران را بدون افت قيمت تحمل كند.  

به همين واسطه روز گذشته تاثير بازگشت ايران به سطوح سابق توليد نفت و آينده بازار با اجرايي شدن برجام به سرخط رسانه‌هاي اقتصادي جهان تبديل شده بود. به گزارش «تعادل» سي‌ان‌بي‌سي در تحليل خود از تاثير لغو تحريم‌هاي ايران بر بازار نفت مي‌نويسد: «پس از برداشته شدن تحريم‌هاي بين‌المللي عليه ايران، در ابتداي معاملات روز يك‌شنبه بازار آسيا قيمت نفت خام به‌شدت كاهش پيدا كرد، زيرا وحشت از افزايش توليد نفت خام ايران بازار را دچار ترس كرده است.»به‌دنبال كاهش 3.6درصدي نفت خام دبليو تي‌اي كه به كمترين قيمت فصلي 28.36دلار به ازاي هربشكه رسيده بود، نفت خام سبك دبليوتي‌اي امريكا اخيرا با 1.5درصد كاهش قيمت روي 29.25دلار به ازاي هر بشكه معامله شد، اين درحالي است كه بعد از كاهش 4.4درصدي قيمت نفت خام برنت اروپا و رسيدن به قيمت دوره‌يي 27.67دلار، اين نفت خام نيز با كاهش 1.6درصدي روي عدد 28دلار و 47سنت معامله شد.

كاهش قيمت اين دو نفت معاملاتي از زمان كاهش 6درصدي ناگهاني قيمت نفت خام در سال 2003 تاكنون بي‌سابقه بوده است.  سي‌ان‌بي‌سي در ادامه گزارش خود به اظهارات معاون وزير نفت ايران در رويترز مبني بر افزايش 500هزار بشكه‌يي صادرات نفت اين كشور اشاره كرده و مي‌نويسد: «ايران كه يكي از اعضاي اوپك است، ‌آماده اين ميزان افزايش در صادرات نفت خام خود است.» متي مكلينس يكي از تحليلگران موسسه امريكن اينترپرايس در اين باره مي‌گويد: «برداشته شدن تحريم‌هاي ايران موجب وحشت بازار نفت شده است. اين در حالي است كه سرمايه‌گذاران نفتي روندي كند را براي توسه صنعت نفت ايران و افزايش توليد نفت اين كشور درنظر گرفته‌اند.»

وي همچنين اضافه مي‌كند: «يقينا ورود ايران به بازار جهاني نفت خام قيمت‌ها را در يك دوره كوتاه‌مدت تحت تاثير قرار خواهد داد.»  دانيل هينس تحليلگر كالا نيز مي‌گويد: «با احساسات حاكم بر اصول بازارهاي فعلي هر اتفاقي در قيمت‌ها ممكن است، بيفتد. در بازاري با اين اندازه از مازاد عرضه، اصول عقب‌نشيني مي‌كند و براي يافتن يك كف قيمت بايد ثبات سرمايه‌گذاران را در نظر گرفت كه اكنون چندان واضح نيست.»  اين تحليلگر در ادامه مي‌گويد: «در وضعيت فعلي بازار حتي اگر روند مازاد عرضه رو به كاهش باشد، براي بازگشتن تعادل در قيمت‌ها به 12 ماه زمان احتياج است. اين فاصله زماني به واسطه ضعف عوامل بنيادين در عرضه و تقاضاست كه به كاهش بيشتر قيمت‌ها كمك مي‌كند.»