خودتحریمی گُل به دروازه خودی

خودتحریمی، ویژگی بارز گلایه هایی است که این روزها به تناوب می شنویم. کارگزاران حمل و نقل می گویند با دردسرهای فراوان، تحریم بین المللی را دور می زنند تا کالاهای ضروری و مورد نیاز را به مملکت وارد کنند اما در کلاف های سردرگم دیوان سالاری دولتی و سلیقه ای گرفتار می شوند و نمی دانند چگونه تحریم های خودی را مهار کنند. این موضوع در حمل و نقل دریایی که اساسا ماهیت بین المللی دارد، نمود ویژه داشته است. علی رغم دشواری ها در مناسبات تجاری بین المللی، فشارهای نامتعارف و ناهماهنگی ها موجب شده تا شرایط کسب و کار بیش از پیش در هاله ای از ابهام باشد. 

تحريم‌هاي اقتصادي کشور و نوسانات نرخ ارز موجب دگرگونی در شرایط کاری شرکت های حمل و نقل دریایی و نمایندگی های کشتیرانی شده است. بارزترین تاثیر، افت‌کاري شرکت‌هاست که به گفته یکی از اعضای هیات مدیره انجمن شرکت های کشتیرانی و خدمات وابسته بين 40 تا 90 درصد کاهش کاري در شرکت‌هاي خدمات کشتي‌راني و حتي در شرکت‌هاي حمل ونقل رخ داده است. پیرو چنین وضعیتی هزینه ها رو به افزایش گذاشته و کارکنان و نیروهای مجرب که سال هاست جامعه برای تربیت آنان هزینه می پردازد در شرایط نامناسبی قرار دارند. نیروهای تربیت شده امروزه از شرایط مساوی کسب و کار که در سایر کشورهای جهان وجود دارد، بی بهره اند و این واقعیتی تلخ است که مقامات و سیاستگزاران باید به آن توجه ویژه ای داشته باشند.

این وضعیت البته در بخش های دیگر نیز کمابیش وجود دارد. نکته وضعیت نابه سامان در حمل و نقل دریایی افزايش خطرپذیری شرکت‌هاست که نسبت به وصول مطالبات‌شان از خارج نگرانند که این موضوع از دست مديران شرکت‌ها خارج شده و در دست شماری واسطه‌ها يا صراف‌هايی افتاده که پول را به‌طور مستقيم نمي‌توانند وارد کشور کنند. 

مخاطرات کسب و کار که بخشی از آن به دلیل تحریم نظام بانکی اتفاق افتاده است را تا حدودی می توان مدیریت کرد اما همه تلاش ها در مقطع کنونی مُسکن وار است تا امور روزگار به نحوی بگذرد. در چنین شرایطی کسی قادر نیست نسبت به برنامه ریزی درازمدت امیدوار باشد، شرکای خارجی بیابد و یا طرح های مفیدی چون انتفال فناوری به کشور را سرعت ببخشد. توقف نسبی در اقتصاد ایران چشم انداز مطلوبی ندارد.

اما جای امیدواری وجود دارد که رفع این ناکامی ها هنوز امکان پذیر است و گره های کور با سرپنجه تدبیر گشودنی است. علی رغم تمام این بحران ها جامعه کنونی ایران از ظرفیت های بالای زیرساختی و مدیریتی برخوردار است که باید شناسایی شود. توفیق در این برهه منوط به کنار گذشتن روش های خودتحریمانه است. هرچند که این گونه روش ها نیز بخشی از همان آفت های مدیریتی قدیمی دیرآشنای جامعه ماست که هیچ گاه با بهره وری میانه ای نداشت.