تحریم امریکا علیه ایران عامل ثروت‌مندشدن بازرگانان همسایه و بهای بالاتربرای مصرف کننده ایرانی است

هنگامی‌که گفت وگو و رسیدن به توافق به نظر عملی نمی‌رسد به اجبار با حربه تحریم اقتصادی طرف قوی تر، فشار خود بر طرف مقابل را آغاز می‌کند غافل از این که آن‌قدر راه‌ها و مسیر‌های مختلف وجود دارد که به شدت از تاثیر تحریم اقتصادی می‌کاهد.

پس از پایان جنگ جهانی دوم هنگ کنگ که در آن روزگاران در اجاره دولت انگلستان بود سالیانه حدود بیست میلیون تن گندم از آمریکا وارد می‌کرد. همه می‌دانیم که هنگ کنگ که امروز در زمره ابواب جمعی کشور چین است نیازی به واردات بیست میلیون تن گندم در سال، در آن سال‌ها نداشت. 

هنگ کنگ با این گندم چه می‌کرد؟ هنگ کنگ ( انگلیسی‌ها ) با یافتن نقاط ضعفی در قوانین و مقررات تحریم اقتصادی ایالات متحده این گندم را از آمریکا خریده و به چین کمونیست که مورد تحریم دولت آمریکا بود به قیمت بالاتری می‌فروخت. بدین طریق کشاورزان آمریکایی با فروش گندم خود به موسسات بزرگی نظیر« درایفوس، کنتیننتال، بون گی، رویال ریبان و دیگران» توانایی کشت گندم برای سال آینده را کسب کرده و به کار خود ادامه می‌دادند. شرکت‌های کشتی‌رانی فله بر آمریکایی با حمل محموله‌های گندم به هنگ‌کنگ پس از جنگ جهانی دوم رونقی در کار کشتی‌رانی آمریکا به وجود آوردند.

هنگ کنگ (انگلستان)، با خرید این گندم و افزودن کارمزد خود، آن را به چین می‌فروخت. چین کشور مورد تحریم، به اجبار بهای بالاتری برای نیازهایی غلاتی می‌پرداخت. 

همین وضع را در تهران در سفرهای خود مشاهده کردم. تقریبا کلیه کالاهای مصرفی ساخت آمریکا در همه جا به حد زیاد دیده می‌شد اما با قیمت بالاتر، ملت و دولت ایران هزینه بیش‌تری برای به دست آوردن این کالاها می‌پردازند، اما برندگان واقعی، بازرگانان کشورهای ترکیه، اردن، کویت و امارات متحده عربی هستند که این کالاها را از آمریکا وارد و با افزودن سود خود بر این کالاها آن‌ها را به قیمت بالاتری به وارد کنندگان ایرانی برای عرضه در بازارهای ایران می‌فروشند. مصرف کننده ایرانی طبیعتا با پرداخت بهای بالاتر نیاز خود به آن کالا را بر طرف می‌کنند. 

قهر بین دو انسان و تحریم اقتصادی بین دو کشور هر دو عملی نارسا است. اگر دولت آمریکا تحریم اقتصادی بر دولت ایران را وضع می‌کند این تحریم را باید شامل کشورهای وارد کننده این نوع کالاها برای فروش به ایران نیز کند، آن وقت مصرف کننده ایرانی در فکر چاره و جانشینی این کالاها خواهد بود. 

شکل و صورت تحریم اقتصادی فعلی دولت امریکا علیه ایران عامل ثروت‌مندتر شدن بازرگانان کشورهای همسایه و پرداخت بهای بالاتری برای مصرف کننده ایرانی است. هیچ مسئله و مشکلی نیست که با نشستن و صحبت کردن حل نشود. مشروط بر این که « طرفین دعوا» توانایی گذشت‌هایی را داشته باشند و بخواهند که مسئله حل شود.

تحریم اقتصادی آمریکا علیه کشور کوبا (در سال 1958 ) تحت سلطه فیدل کاسترو و دولت سوسیالیست او و قطع صادرات آن کشوربه آمریکا، اقتصاد کوبا را به خاک سیاه نشاند، زیرا درآمد اصلی این کشور از ورود گردشگران آمریکایی و صادرات سیگارهای برگ معروف خود به ایالات متحده بود. هتل‌ها و قمارخانه‌های کوبا اقتصاد این کشور را می‌گرداندند و هنوز لاس وگاس و یا آتلانتیک سیتی توسعه ای نیافته بود که مردم آمریکا را به خود جلب کند. توسعه و بزرگی این دو شهر از لحاظ کانون‌های قمار به علت از بین رفتن این تشکیلات در‌هاوانا ، پایتخت کوبا بود.

اما ایران با کوبا بسیار فرق دارد. ایران یکی از عمده ترین صادرکنندگان آب حیات مورد نیاز صنایع جهان است و با منابع نفتی با کیفیت بالای خود همچنان ایستاده خواهد ماند. گرچه اشکالاتی را تحمل کرده و خواهد کرد. 

سایر کشورهای جهان که مورد تحریم اقتصادی آمریکا قرار گرفته اند نظیر کره شمالی ، سودان، سوریه هستند. گرچه هر یک مشکلات خود را دارند اما از مزایای داشتن منابع نفتی بی بهره هستند.

خانمی ‌از دوستان آمریکایی من که به ایران سفر کرده و دوستان خوبی نظیر پری زنگنه هنرمند مشهور در ایران دارد می‌گفت که در سفر خود به ایران هرچه را می‌خواستم می یافتم فقط باید هنگام خرید از ضرب و تقسیم بهای آن و مقایسه به دلار آمریکا خودداری می‌کردم.

تحریم اقتصادی آمریکا علیه ایران از نوامبر سال 1978 با تحریم مالی یعنی مسدودسازی موجودی‌های ایران در بانک‌های ایران به مبلغ دوازده میلیارد دلارآغاز شد و از آن تاریخ به بعد همچنان ادامه دارد. 

غالب ایرانیان مقیم آمریکا بدون استثنا تحریم اقتصادی ایران را کاری نادرست، بی فایده و کم اثر می‌دانند. شاید دولت آقای اوباما بتواند از فشار این تحریم‌ها با آزاد گذاشتن بخشی از کالاهای مورد نیاز مردم ایران به خصوص دارو و ارسال پول به عنوان کمک هزینه به خانواده‌های افرادی که به هر علتی به این کشورآمده و وسائل فرهنگی ، کشاورزی و کتاب به آسایش فکری آنان کمک کند و دانشجویان ایرانی بتوانند مختصر پولی را که خانواده‌های آنان برای هزینه تحصیلی آنان می‌فرستند از طریق بانکی دریافت کنند. 

در حال حاضر با حدود اندکی زیر دو میلیون نفر ایرانی که در امریکا زندگی می‌کنند و نیازهایی برای برقراری ارتباطات مالی و عاطفی با خانواده‌های خود دارند بدون شک آقای اوباما می‌تواند با اقدامات خود آرا غالب آنان را به سوی خویش کشد. 

چرا امروز بهای بنزین در آمریکا بدین صورت بالا رفته است که بنزین معمولی بشکه‌ای5.80 دلار بنزین بدون سرب متوسط بشکه‌ای 5.90 دلار، بنزین بی سرب عالی بشکه‌ای 6 دلار و بهای دیزل بشکه‌ای 4.60 دلار باشد. نقش بهای بنزین در آمریکا همانند نقش بهای نان ، قند و شکر و روغن در خاور میانه است . 

این قهر شرکت‌های نفتی آمریکا از اوباما نیست بلکه حاصل کاهش واردات نفت آمریکا از جهان به خصوص از ایران است. تحریم خرید نفت ایران موجب بالا رفتن قیمت‌ها در کلیه کشور‌ها که از ایران نفت وارد می‌کنند شده است. 

در طول تاریخ معاصر، تحریم اقتصادی قبل از وقوع جنگ و یا هم زمان با آن وضع شده است. 

در آغاز قرن بیستم یکی از شکل‌های تحریم اقتصادی اعزام ناو جنگی به کشور مورد نظر و جلوگیری از تردد کشتی‌های بازرگانی برای حمل واردات و صادرات آن کشور بود. 

در زمان ملی کردن صنعت نفت دولت انگلستان با اعزام ناو جنگی موسوم به « رزماری» کوشش کرد تا جلوی تردد کشتی‌های بازرگانی به ایران را بگیرد. البته مبتکر اعزام ناو جنگی در حقیقت دولت آمریکا است که در دوران ریاست جمهوری تئودور روزولت (1904 – 1912 ) اقدام به اعزام ناو جنگی برای کوبیدن مراکش به بندر آن کشور کرد. رهبر سیاسی - مذهبی مراکش به نام مهدی، همسر و کودکان سفیر آمریکا در مراکش را به گروگان گرفته بود. از این ماجرا فیلمی‌تحت عنوان «شیر و باد» ساخته شد که شون کانری نقش مهدی را در آن بازی می‌کرد. مهدی خود را همانند شیر دلیر و همانند باد تند پا معرفی می‌کرد. پس از ورود ناو جنگی امریکا به مراکش، مهدی همسر و کوکان سفیر آمریکا را آزاد و غوغا فروکش کرد. 

پس از پایان جنگ جهانی دوم و جنگ سرد و سقوط امپراتوری شوروی سازمان ملل به کرات برای جلوگیری از وقوع جنگ با تحریم اقتصادی موافقت کرده است. 

تحریم اقتصادی به خصوص در مورد افریقای جنوبی در دورانی که حکومت در دست نژاد پرستان بود و یوگسلاوی به علت سرکوب اقوام مختلف وضع شد. به دنبال آن سازمان ملل از سال 1990 تا سال 2003 تحریم اقتصادی علیه کشور عراق وضع کرد. تحریم اقتصادی می‌تواند علیه شخصیت‌های سیاسی، سازمان‌دهندگان و بازرگانان مواد مخدر و یا علیه تروریست‌ها باشد. سازمان ملل در طول حیات خود چندین بار اقدام به وضع تحریم اقتصادی کرده است. 

در سال 1935 و 1936 مجمع ملل که بعدها نام سازمان ملل به خود گرفت تحریم اقتصادی علیه کشورحبشه به علت این که زیر نظام بنتو موسولینی رهبر فاشیست ایتالیا رفته بود وضع کرد که این تحریم موفقیت چندانی نداشت. 

تحریم اقتصادی به صورت تحریم بازرگانی یعنی ممنوع کردن صادرات و واردات بازرگانی با یک کشور و یا به صورت تحریم مالی است که شامل قطع کمک‌های مالی و مسدودسازی حساب‌های دولت مورد تحریم و مبادلات ارزی به آن کشور می‌شود. 

تحریم اقتصادی می‌تواند به ضرر کشور تحریم کننده هم تمام شود. برای مثال از سال 1983 تا 1986 به دلیل آن که فرانسه از آزمایش‌های اتمی‌در اقیانوس کبیر جنوبی خودداری نمی‌کرد دولت استرالیا صادرات اورانیوم به آن کشور را ممنوع کرد. در سال 1984 بهای اورانیوم در بازارهای جهانی پنجاه درصد کاهش یافت و فرانسه توانست اورانیوم مورد نیاز خود را از سایر کشورهای صادر کننده اورانیوم پنجاه درصد

ارزان تر خریداری کند. دولت استرالیا اجبارا کوتاه آمد و چون پاره‌ای از معادن آن کشور در شرف تعطیل بود، جهت پیش‌گیری از تعطیلی معادن و از دست دادن بازار، در سال‌های 1984 و 1986 هر سال بیست و شش میلیون دلار به معادن کوینز لند کمک مالی کرد تا بتوانند در بازاراورانیوم جهان باقی مانده و به تدریج جایگاه سابق خود را کسب کنند. پس از جنگ جهانی اول حدود دویست تحریم اقتصادی توسط دولت‌های بزرگ و قدرت‌مند علیه کشورهایی که باآنان توافق اندیشه ای نداشتند وضع شد. نظیر تحریم اقتصادی انگلستان در زمان ملی کردن صنعت نفت در ایران و درگیری‌های جهان غرب با دکتر مصدق. 

پس از ملاقات وزرای امور خارجه کشورهای اتحادیه اروپا درهفته گذشته در لوکزامبورگ تصمیم به قطع کلیه روابط بانکی با ایران و ممنوع کردن واردات گاز از آن کشور شد. همچنین صادرات لوازم و وسائل کشتی‌سازی ، نرم افزارهای رایانه‌ای ، آلومینیوم و فولاد نیز ممنوع شد و حساب 34 شرکت اروپایی که روابط مالی با ایران داشتند مسدود شد.

به طور کلی تحریم اقتصادی را عامل کارسازی نمی‌بینم زیرا در صورت توانایی مالی کشور مورد تحریم اثرات آن چندان نیست . عمر تحریم اقتصادی هم همانند عمر اعزام ناوهای جنگی و حصر بنادر سر آمده و آن را میتوان به تاریخ سپرد و مذاکره و تبادل اندیشه را جانشین آن کرد. 

اگر تحریم‌ها لغو شود عرضه و تقاضا تعیین کننده بهای واقعی کالاها بوده و اقتصاد آزاد نقش واقعی خود را بازی خواهد کرد و زندگانی مردم واقعیت اقتصادی خود را به دست خواهد گرفت چون به طور کلی در شرایط تحریم، کلیه قیمت‌ها تصنعی و دستخوش حوادث روز است نه عرضه و تقاضا. تحریم اقتصادی ایران توسط امریکا عملی است بی مورد و حاصل آن سخت تر شدن زندگانی مردم ایران است. این امر چه سودی می‌تواند برای دولت آمریکا داشته باشد؟