برداشتهشدن سد تحريمها نهتنها راه را براي ورود دانش فني و سرمايه شركتهاي خارجي به ايران باز ميكند كه منجر به توسعه و رشد صنايع هيدروكربوري داخلي ميشود و فرصتي را براي ايران فراهم ميآورد تا بتواند حوزههاي جديدي از فعاليتهاي برونمرزي را تجربه كند. آنچه تاكنون در رابطه ايران با شركاي خارجياش مطرح بوده؛ عمدتا يكطرفه و منوط به ورود خارجيها به ايران بوده و عكس اين موضوع تاكنون موضوعيت چنداني نداشته است.
خبر اقتصادی - قطعا ايران با حجم فوقالعاده منابع نفت و گاز خود توانايي اين را دارد كه گستره فعاليتهاي خود را به كشورهاي ديگر نيز برساند. اين مساله علاوه بر آورده ارزي كه براي ايران به ارمغان ميآورد، منجر به افزايش امنيت در موضوع خريد مواد خام و فرآوردههاي نفتي ايران ميشود؛ كاري كه پيش از اين رقباي مطرح ايران همچون آرامكوي عربستان به انجام رساندهاند.
اما به نظر ميرسد كه اينبار ايران قصد دارد همزمان با دعوت از شركاي خارجي خود براي بازگشت به ميادين نفت و گاز همچنين حوزههاي پاييندستي، زمينه را براي حضور خود در كشورهاي ديگر نيز فراهم كند. در همين باب معاون وزير نفت در امور پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي خبر از مذاكره ايران با شركتهاي اسپانيايي براي ساخت يك پالايشگاه 200هزار بشكهيي در اين كشور با هدف تضمين فروش نفت كشورمان داد.
عباس كاظمي درباره طرح ايران براي مشاركت در پروژههاي پالايشي خارج از كشور، افزود: پيشنهادي از طرف شركتهاي اسپانيايي براي ساخت پالايشگاه در اين كشور با هدف استفاده از نفت خام صادراتي ايران ارائه شده است. مديرعامل شركت ملي پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي اضافه كرد: ظرفيت اين پالايشگاه 200هزار بشكه است كه بهطور كامل از نفت خام ايران استفاده خواهد كرد.
وي درباره چگونگي مشاركت ايران در اين طرح گفت: سرمايهگذاري در اين پالايشگاه بهطور مساوي بوده و 50درصد هزينه توسط ايران و 50درصد نيز توسط شركتهاي اسپانيايي تامين ميشود. وي ادامه داد: البته مذاكرات جريان دارد و هنوز نهايي نشده است.
وي تاكيد كرد: هدف ايران از مشاركت در ساخت پالايشگاه در اسپانيا و ساير كشورها، ايجاد امنيت پايدار در فروش و صادرات نفت خام است.
پيش از اين نيز مديرعامل شركت ملي پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي به ايرنا گفته بود: براي افزايش صادرات نفت بايد در خارج از كشور تقاضا ايجاد كنيم تا از طريق آن، فروش بلندمدت نفت كشورمان تضمين شود.
وي رايجترين و مطمئنترين روشها براي افزايش صادرات را سرمايهگذاري در پالايشگاههاي خارج از كشور بيان كرده و افزوده بود: بر اين اساس وزارت نفت نيز بهدنبال آن است تا در پالايشگاههاي خارج از كشور كه نفت خام آن از ايران تامين شود، سرمايهگذاري كند. مديرعامل شركت ملي پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي درخصوص اين ادعا كه خريد پالايشگاه در خارج از كشور صرفه اقتصادي ندارد، گفت: خريد پالايشگاه در خارج از كشور بهدليل امنيتي كه براي فروش نفت خام ما ايجاد ميكند، اقدام درستي بهشمار ميرود.
كاظمي خاطرنشان كرد: همچنين سود پالايشگاههاي جديد نيز بالاست بهطوريكه 8 تا 9دلار در هر بشكه سودآوري دارند.
وي ادامه داد: براين اساس، ايران مذاكراتي را با برخي كشورها در اروپا، آسيا و امريكاي مركزي براي خريد پالايشگاه انجام داده است.
ايران قصد دارد پس از رفع تحريمها با هدف تضمين فروش بلندمدت و مطمئن نفت و جلوگيري از اعمال فشار قدرتهاي ديگر، برنامه خريد و ساخت پالايشگاه در خارج از كشور را دنبال كند. خريد پالايشگاه، پتروشيمي و پمپ بنزين در خارج از كشور راهكار مناسبي است كه ميتواند از حجم فشارهاي بينالمللي بر صنعت نفت ايران بكاهد.
به عقيده كارشناسان، در دولت گذشته درآمدهاي نفتي كشور ركوردشكني كرد و به رقمهاي بينظيري رسيد كه در طول تاريخ صنعت نفت ايران سابقه نداشته است، اما با اين حال مقامهاي وقت ميتوانستند مانند ساير كشورهاي صادركننده نفت اقدام به خريد پالايشگاه در خارج از كشور كنند. كارشناسان تاكيد ميكنند كه اگر دولت وقت، در زماني كه تحريمها هنوز شدت نگرفته بودند اقدام به خريد پالايشگاههاي جديد در خارج از كشور ميكرد، ميتوانست در مقابل تحريمها مقاومت بيشتري نشان دهد.
باتوجه به اين مساله، وزارت نفت قصد دارد پس از رفع تحريمها براي جبران كمكاريهاي گذشته، سياست خريد و ساخت پالايشگاه در خارج از كشور را پيگيري كند.
در حال حاضر شيخنشينهاي خليجفارس كه صادركننده نفت بهشمار ميروند تعداد قابل توجهي پالايشگاه در كشورهاي امريكايي، اروپايي و آسيايي خريداري كردهاند كه نقش زيادي در افزايش نفوذ آنها بر بازار جهاني انرژي دارد. عربستان بخش عمدهيي از نفت صادراتي خود را به پالايشگاههايي در مناطق مختلف جهان صادر ميكند كه در مالكيتش قرار دارد.
در سالهاي اخير نيز پيشنهادهايي به ايران براي ساخت يا خريد پالايشگاه و پتروشيمي در كشورهاي آسيايي، اروپايي، آفريقايي و امريكايي مطرح شده، اما تاكنون نهايي نشدهاند.
تعادل