نبرد بزرگ انرژي بين روسيه و آمريكا

خبر اقتصادی - در اين نشست ‌محمدحسين عادلي دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز، ‌مهدي عسلي مدير امور اوپك و روابط با مجامع انرژي وزارت نفت و عزيز‌الله رمضاني مدير امور بين‌الملل شركت ملي گاز ايران در باره صادرات گاز براي اين شورا كه رياست آن بر عهده كمال خرازي بود به بحث پرداختند. مهم‌ترين بحث را محمدحسين عادلي انجام داد.

 هفت چالش بازار گاز

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز سخنان خود را به دو بخش تقسيم كرد و در بخش اول به 7 چالش بازار گاز پرداخت و گفت: عصر طلايي گاز در راه بوده و گاز درحال درخشيدن و ظهور است.

محمدحسين عادلي با اشاره به اينكه چهار سال پيش آژانس بين‌المللي انرژي در چشم‌انداز خود از عصر طلايي گاز نام برد كه اينك به دليل چالش‌هاي كنوني برخي نسبت به اين عصر طلايي دچار شبهه شده‌اند، تصريح كرد: با وجود چالش‌هاي كنوني در بخش گاز، پيش‌بيني آژانس بين‌المللي گاز درباره عصر طلايي گاز درست بوده و گاز ستاره‌يي درحال درخشيدن و ظهور است.

عادلي نخستين چالش انرژي به خصوص بازار گاز را كند شدن اقتصاد جهاني دانست و با يادآوري اينكه اقتصاد جهان پس از بحران مالي سال ٢٠٠٨-٢٠٠٧ هنوز قد راست نكرده است، اعلام كرد: هنوز اقتصاد جهان روي روال نيفتاده و اين موضوع با كند شدن اقتصادهاي بزرگ دنيا همزمان شده؛ مانند چين كه به جايي رسيده كه درحال تغيير ساختار است.

به گزارش شانا، ‌دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز، چالش ديگر بازار گاز را بحث تقاضا عنوان كرد و با بيان اينكه با پيشرفت اقتصاد جهان دو موضوع سبب كاهش تقاضا براي گاز شده است، تصريح كرد: بالارفتن كارايي انرژي و كاهش شدت انرژي كه به نوعي مكمل يكديگر هستند سبب شد تقاضا براي گاز كاهش پيدا كند.

به گفته عادلي با وجود رشد اقتصادي، بالارفتن راندمان در بخش‌هاي مختلف انرژي در اين كشورها سبب شد مصرف انرژي در آنها كاهش پيدا كند.

وي با بيان اينكه ظهور ال ان جي يكي ديگر از چالش‌هاي بازار گاز است به توليد آن در امريكا اشاره كرد و افزود: امريكا با استفاده از تكنولوژي‌هاي مدرن موفق به توليد گاز از شيل‌ها شده و اين كشور هم‌اكنون از وارد‌كننده گاز به صادركننده آن تبديل شده و قرار است نخستين محموله آن ژانويه صادر شود.

عادلي، وجود صادركنندگان متعدد گاز و كاهش قيمت نفت را به عنوان چهارمين و پنجمين چالش گاز عنوان كرد و درباره چالش ششم نيز توضيح داد: بازار صادرات مجدد ديگر چالش بازار گاز است كه در آن وارد‌كنندگان گاز بيش از نيازشان اقدام به خريداري گاز كرده و آن را در بورس عرضه مي‌كنند كه اسپانيا در اين زمينه پيشقدم بوده و هم‌اكنون گاز را خريد و فروش مي‌كند.

به گفته وي هم‌اكنون رقابت فشرده‌يي بين كشورهاي چين، ژاپن و سنگاپور براي تشكيل بورس خريد و فروش گاز شكل گرفته است.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز، آخرين چالش بازار گاز را تحولات ژئوپليتيكي عنوان كرد و با بيان اينكه اين موضوع تاثير زيادي روي بازار گاز دارد، گفت: واضح‌ترين مثال در اين زمينه تحولات مربوط به روسيه، اوكراين و اروپا بود كه سبب شد سياست‌هاي انرژي در اروپا تغيير كند و ميزان وابستگي به گاز روسيه كاهش پيدا كند.

عادلي با اشاره به اينكه امريكا زماني كه اقدام به سرمايه‌گذاري در بخش شيل گاز كرده بود، آسيا را به عنوان مقصد خود انتخاب و قراردادها را با كشورهاي اين منطقه امضا كرده بود، گفت: هم‌اكنون مقداري از گازهايي كه هنوز قرارداد آن بسته نشده است به كشورهاي اروپايي امضا شده و قرار است گاز امريكا به اروپا برود.

 افزايش ٦٤ درصدي تقاضاي انرژي در خاورميانه

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز بخش دوم سخنان خود را به چشم‌انداز بلندمدت گاز(٢٠٤٠- ٢٠١٥) اختصاص داد و با بيان اينكه ارقامي كه ارائه مي‌شود، برگرفته از مدل جهاني گاز است به چشم‌انداز كلان اقتصادي جهان اشاره كرد و گفت: جمعيت جهان در بين اين سال‌ها 8 درصد افزايش پيدا مي‌كند كه اين بدان معناست كه يك ميليارد و ٧٠٠ميليون نفر به جمعيت جهان اضافه مي‌شوند.

وي بحث ديگر در زمينه چشم‌انداز كلان اقتصادي را شهرنشيني عنوان كرد و با بيان اينكه جمعيت شهرنشين جهان از ٥٤درصد در سال ٢٠١٤ به ٦٤درصد در سال ٢٠٤٠ مي‌رسد، تصريح كرد: شهرنشيني و افزايش جمعيت با خود افزايش مصرف انرژي را به همراه خواهد داشت. عادلي با بيان اينكه رشد اقتصاد جهاني در دوره محاسبه شده به طور ميانگين ٣,١درصد خواهد بود، افزود: پيش از اين پيش‌بيني‌ها بيشتر از اين رقم را نشان مي‌داد.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با اشاره به اينكه رشد اقتصادي سبب افزايش مصرف انرژي خواهد شد، خاطرنشان كرد: ميزان انرژي مصرفي از ١٣٧٤٩ميليون تن معادل بشكه نفتي در سال ٢٠١٤ به ١٨ميليون تن معادل بشكه نفتي در سال ٢٠٤٠ خواهد رسيد كه رشد ٣٠درصدي را نشان مي‌دهد.

وي با بيان اينكه رشد تقاضا براي انرژي در خاورميانه بالاتر از ديگر مناطق است، افزود: تقاضا براي انرژي در اين منطقه ٦٤ درصد افزايش پيدا مي‌كند.

عادلي، ميزان تقاضا در آفريقا را ٥٤ و در آسيا را بيش از ٥٠درصد عنوان كرد و گفت: آسيا بيشترين افزايش تقاضا از جهت قدر مطلق را خواهد داشت.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با بيان اينكه انرژي هسته‌يي در ٢٥سال آينده بيشترين رشد را در جهان خواهد داشت، افزود: گاز با رشد ١,٨درصد بعد از انرژي هسته‌يي با رشد 1.2 در رده دوم قرار دارد و پس از آنها انرژي‌هاي تجديدپذير با رشد 1.9درصد قرار دارد. وي رشد زغال‌سنگ و نفت را نيز به ترتيب زير يك درصد و ٤/0درصد عنوان كرد.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز در ادامه با بيان اين كفه ترازوي مصرف انرژي در ٢٥سال آينده همچنان به سمت انرژي‌هاي فسيلي سنگيني مي‌كند، افزود: نفت و گاز بالاترين سهم را در تامين انرژي جهان تا سال ٢٠٤٠ خواهد داشت.

وي با بيان اينكه حدود ٨٠درصد مصرف انرژي جهان تا سال ٢٠٤٠ به انرژي‌هاي فسيلي وابسته خواهد بود درخصوص تركيب آن گفت: سهم گاز از ٢١درصد در سال ٢٠١٥ به ٢٦درصد در سال ٢٠٤٠ خواهد رسيد كه روند صعودي خواهد داشت.

عادلي، سهم نفت را در سال ٢٠١٥، ٣١درصد عنوان كرد و با بيان اينكه اين ميزان در سال ٢٠٤٠ به ٢٧درصد مي‌رسد درباره زغال‌سنگ و انرژي‌هاي تجديدپذير هم گفت: سهم زغال‌سنگ از ٢٩درصد به ٢٤درصد در سال ٢٠٤٠ مي‌رسد و سهم انرژي‌هاي تجديدپذير نيز ١٧درصد خواهد بود.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با بيان اينكه تقاضاي جهاني براي انرژي حدود ٦٠درصد افزايش پيدا مي‌كند، يادآور شد: تقاضاي براي انرژي از ٣٣٩١ميليارد مترمكعب به ٥٤٢٣ مي‌رسد كه بيشترين رشد در كشورهاي آسيايي غيرعضو سازمان همكاري و توسعه اقتصادي (او.‌اي. سي. دي) است كه ٢٣١درصد افزايش پيدا مي‌كند.

وي افزود: رشد تقاضا در آفريقا ١١٩درصد، امريكا لاتين ٦٦درصد و خاورميانه ٦٣ درصد خواهد بود. عادلي، مهم‌ترين بخش مصرف گاز را در توليد نيرو و برق، خانگي و صنعتي عنوان كرد و گفت: اخيرا بخش حمل و نقل دريايي براي حفظ محيط زيست نيز براي استفاده از گاز ابراز تمايل كرده و اعلام مي‌كنند تا ١٠درصد از اين سوخت استفاده خواهند كرد.

 نيمي از منابع گاز جهان تخميني است

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز در ادامه به منابع گازي جهان پرداخت و با بيان اينكه منابع گازي جهان ٤٩٢تريليون مترمكعب تخمين زده مي‌شود، تصريح كرد: از اين ميزان منابع تنها ٢٠٠تريليون مترمكعب آن ذخاير ثابت شده واقعي است و بقيه تخميني است.

وي با بيان اينكه كمتر از ٥٠ درصد ذخاير دنيا روي آن سرمايه‌گذاري صورت گرفته، خاطرنشان كرد: ٢١درصد از ذخاير گاز جهان ذخاير جاري، ٢٠درصد پروژهاي جديد و ٩درصد آن گازهاي غيرمتعارف است.

عادلي با بيان اينكه امريكاي شمالي، روسيه، آفريقا و آسيا بيشترين حجم شيل گاز را در خود جاي داده‌اند، تصريح كرد: البته در بقيه مناطق ازجمله خاورميانه نيز وجود دارد و عربستان ٤٠ميليارد دلار بودجه براي پيدا كردن شيل گاز هزينه كرده كه اگر پيدا كند، تحول بزرگي در خاورميانه خواهد بود.

وي با بيان اينكه همچنين در لهستان نيز شيل گاز وجود دارد كه هنوز كاري درباره آن انجام نشده است، خاطرنشان كرد: دولت فرانسه نيز به دليل مشكلات زيست محيطي اجازه فعاليت در اين زمينه را نمي‌دهد.

به گفته عادلي هم‌اكنون شيل گاز در امريكا، ژاپن و چين توليد مي‌شود.

 افزايش سهم صادرات گاز در جهان

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با بيان اينكه حدود ٧٠درصد گاز توليدي در كشورهاي توليد‌كننده مصرف مي‌شود و ٣٠درصد آن براي صادرات در نظر گرفته مي‌شود. وي افزود: هم‌اكنون سه منطقه امريكاي شمالي، كشورهاي سي‌آي اس (روسيه و برخي از كشورها) و خاوميانه گاز جهان را تامين مي‌كنند.

عادلي با بيان اينكه ميزان مصرف داخلي از ٢٥٧٤ميليارد مترمكعب در سال ٢٠١٥ به ٣٦٩٥ مي‌رسد درباره صادرات نيز گفت: ميزان صادرات نيز از ١١٠٠ميليارد مترمكعب در سال ٢٠١٥ به ١٨٠٨ در سال ٢٠٤٠ مي‌رسد.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با بيان اينكه امريكا، آفريقا، استراليا بازيگران جديد در زمينه ال ان جي هستند درخصوص قراردادهاي صادرات گاز گفت: گاز برخلاف نفت بازار جهاني ندارد بلكه بازار منطقه‌يي دارد و بيشترين تجارت آن از طريق خط لوله انجام مي‌شود.

به گفته وي، طبيعت بازار گاز اين است كه قبل از توليد گاز بايد قرارداد آن به صورت بلندمدت بسته شود. عادلي در عين حال اشاره كرد: خريد به صورت تك محموله هم‌اكنون در دنيا رايج است كه ال ان جي سبب انعطاف و نزديك شدن بازارها به هم شده است.

 افزايش وابستگي اروپا به واردات گاز

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با بيان اينكه اروپا هم‌اكنون ٤٠ درصد گاز مورد نياز خود را توليد مي‌كند كه اين رقم در سال ٢٠٤٠ به ٢٥درصد مي‌رسد، افزود: اين رقم نشان مي‌دهد وابستگي گاز اروپا در سال ٢٠٤٠ افزايش پيدا مي‌كند و به همين دليل به فكر متنوع‌سازي انرژي است.

وي با بيان اينكه اين موضوع براي چين برعكس خواهد بود و وابستگي چين به گاز با تكيه بر شيل گاز كاهش پيدا مي‌كند، تصريح كرد: چين هم‌اكنون ٢٨ تا ٣٠درصد تقاضاي گازي خود را توليد مي‌كند كه اين رقم در سال ٢٠٤٠ به ٥٠ تا ٥٢ مي‌رسد.

عادلي در ادامه به تلاش چين و امريكا دو كشور بزرگ آلوده‌كننده جهان براي كاهش آلودگي هوا و كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌يي اشاره كرد و افزود: بايد منابع انرژي اين كشورها عوض شود و از انرژي زغال‌سنگ به سمت استفاده از انرژي‌هاي پاك‌تر يعني تجديدپذير و گاز حركت كنند.

وي با بيان اينكه گاز يك انرژي بسيار اثرگذار و مهم در كمپين مربوط يه محيط زيست جهاني خواهد بود، تصريح كرد: گاز يك انرژي ترانزيتي است براي استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز با اشاره به اينكه بازار گاز در ميان مدت بازار پررونقي نخواهد بود، تاكيد كرد: اين يك موضوع ديناميك است و ممكن سال آينده پيش‌بيني‌ها تجديد نظر شود. به گفته وي، بازار گاز از سال ٢٠٢٥ بازار پررونقي خواهد بود.

عادلي با بيان اينكه ايران به عنوان بزرگ‌ترين دارنده ذخاير گازي جهان و به دليل موقعيت ژئوپليتيك مي‌تواند مركز تجارت جهاني گاز باشد، تاكيد كرد: ايران با توسعه ميدان‌هاي گازي و سرمايه‌گذاري در پروژه‌هاي گازي حتما مي‌تواند يك بازيگر بزرگ در بازار انرژي جهان باشد.

دبيركل مجمع كشورهاي صادركننده گاز به عنوان سخن پاياني گفت:«اگر جايگاه ايران در بخش نفت با افت روبه‌رو شود، جايگاه ايران در بخش گاز نه تنها آن را جبران مي‌كند بلكه از آن بالاتر مي‌رود و گاز مي‌تواند ايران را به عنوان يك منبع بزرگ تامين‌كننده توسعه جهاني تبديل كند.»

  صادرات گاز به اروپا با كاهش قيمت نفت اقتصادي مي‌شود

مدير امور بين‌الملل شركت ملي گاز ايران هم در اين نشست صادرات گاز به كشورهاي منطقه را اولويت نخست ايران دانست و گفت: با كاهش قيمت نفت صادرات گاز به اروپا اقتصادي مي‌شود. عزيزالله رمضاني با اشاره به اينكه ايران با وجود داشتن ذخاير بزرگ گازي سهم ناچيزي در صادرات گاز دارد، گفت: ايران بايد با استفاده از فناوري‌هاي روز دنيا سهم خود را در بازار گاز افزايش دهد.

وي با بيان اينكه ظرفيت توليد گاز در ايران با وجود ذخاير ٣٤ تريليون فوت مكعبي سالانه ٢٠٠ميليارد مترمكعب است درباره ظرفيت توليد در روسيه و امريكا نيز گفت: ظرفيت توليد گاز در روسيه و امريكا با ذخاير ٣٣,٢ و ١٠تريليون فوت مكعبي هم‌اكنون ٨٠٠ ميليارد مترمكعب در سال است.

به گفته وي در صورتي كه ايران به فناوري و سرمايه‌گذاري لازم دسترسي يابد، مي‌تواند با تكيه بر ذخاير موجود، توليد گاز خود را افزايش دهد.

مدير امور بين‌الملل شركت ملي گاز ايران با بيان اينكه جنگ براي به دست آوردن سهم از بازار گاز در پيش است، صادرات گاز به اروپا به صورت ال ان جي را با صرفه عنوان و اظهار كرد: امريكا براي كاستن از وابستگي اروپا به گاز روسيه به دنبال صادرات ال ان جي به اين قاره است.

 وي با بيان اينكه ايران نيز مي‌تواند سهمي در بازار گاز اروپا داشته باشد، تصريح كرد: با كاهش قيمت نفت، صادرات گاز به اروپا نيز با توجه به نزديك شدن قيمت‌ها به هم اقتصادي خواهد بود؛ هند و چين نيز مي‌تواند بازار بزرگي براي گاز ايران باشند.

به گفته رمضاني، روسيه با ساخت خط لوله سه هزار كيلومتري گاز به اروپا صادر مي‌كند؛ پس ايران نيز مي‌تواند با داشتن چنين خط لوله‌يي به بازار گاز اروپا وارد شود.

مدير امور بين‌الملل شركت ملي گاز ايران با اشاره به اينكه شدت مصرف انرژي در ايران هم‌اكنون بالاتر از كشورهاي ديگر است، يكي از دلايل اين موضوع را گستردگي شبكه گازرساني در كشور عنوان كرد و گفت: هم‌اكنون تمام كشور به ‌شدت به گاز وابسته است.

وي از نبود راهبرد بخش انرژي در كشور انتقاد كرد و گفت: ايران با افزايش مصارف داخلي تنها بازارهاي صادراتي خود را از دست داده است.

رمضاني با اشاره به اينكه هم‌اكنون ٤٠درصد ذخاير انرژي ايران را نفت و ٦٠درصد آن را گاز تشكيل مي‌دهد، اعلام كرد: بايد تلاش كرد تمركز بيشتري براي توسعه صنعت گاز داشته باشيم.

 صادرات گاز، منافع بلندمدت ايران را تامين مي‌كند

مدير امور اوپك و روابط با مجامع انرژي وزارت نفت هم به اعضاي شوراي راهبردي روابط خارجي گفت: صادرات گاز به كشورهاي منطقه منافع ايران را در بلندمدت تامين مي‌كند.

مهدي عسلي در اين شورا به مصرف بي‌رويه انرژي در كشور اشاره كرد و درباره راهكار آن گفت: مهم‌ترين راهكار براي مصرف بي‌رويه انرژي در كشور واقعي كردن قيمت آن است.

وي با تاكيد بر اينكه رفتن به سمت قيمت بين‌المللي براي انرژي بايد استراتژي كشور باشد، تصريح كرد: با واقعي شدن قيمت‌ها مي‌توان برنامه‌ريزي مناسبي براي همه بخش‌ها انجام داد.

عسلي، مهم‌ترين چالش در تقاضاي گاز را كاهش رشد اقتصادي چين عنوان كرد و درباره چالش عرضه نيز گفت: روسيه داراي چاه‌هاي زياد گازي است كه آماده برداشت بوده و در صورت صادرات ال ان جي امريكا به اروپا، اين كشور مي‌تواند از اين تعداد چاه‌ها استفاده كند و صادرات خود را افزايش دهد. به گفته مدير امور اوپك و روابط با مجامع انرژي وزارت نفت ١٠سال آينده شاهد نبرد بزرگي در حوزه انرژي بين روسيه و امريكا خواهيم بود.