محمدكريم خسروي
معضل چند‌وجهي آلودگي هوا
اصولا در حوزه آلودگي هوا بايد از تابستان به آلودگي در زمستان و از زمستان به فكر تهويه هوا و كاهش آلودگي باشيم نه اينكه بگذاريم آلودگي ايجاد شود، جزيي و در سطح رسانه‌ها به آن بپردازيم و بعد برود تا سال ديگر. اما بايد بدانيم همانطور كه ترافيك معلول يكسري از عوامل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است آلودگي هوا هم همينطور است و نبايد به آن تك بعدي پرداخته شود.
خبر اقتصادی - اين اواخر وضعيت هواي تهران به قدري نامناسب بود كه حتي يكي از شهرهاي خوش آب و هواي سابق استان تهران، استان البرز و منظر آباد هم آلوده شد تا جايي كه حتي مدارس آن منطقه نيز تعطيل شد اين درحالي است كه منشأ اين آلودگي از استان قزوين به شهر تهران مي‌آيد. البته خودروها هم به علت فرسودگي و دودزا بودن آلاينده هستند و بايد از رده خارج شوند اما اگر 6 صبح از سمت كرج به تهران حركت كنيد، متوجه خواهيد شد كه چه ميزان ميني‌بوس و اتوبوس فرسوده از آن سمت به تهران مي‌آيد. در كل روزانه نزديك به 192هزار خودرو فقط از اين مسير وارد تهران مي‌شود. از سوي ديگر بلندمرتبه‌سازي در تهران تقاضاهاي زيادي را به وجود آورده است، مناطقي كه در تهران باغ بوده تبديل به ساختمان شده‌اند تا جايي كه در يك باغ 10هزار متري 300 تا 400واحد ساخته شده است اين واحدها 600 دستگاه خودرو دارند و تصور كنيد اگر 300خودرو ميهمان هم داشته باشند پارك خودروها چه وضعيتي را رقم خواهد زد.
مسلما پليس به عنوان حافظ جان مردم با خودروهاي فاقد معاينه فني و دودزا برخورد مي‌كند درحالي كه خود نيز با اين آلودگي‌ها درگير است. اما متاسفانه در اين شرايط كه آلودگي جان مردم را در خطر قرار داده است، بعضي باز هم نگاه صنفي دارند. كسي كه متولي معاينه فني خودرو است در اين بازار آشفته به دنبال رونق كاسبي‌اش است درحالي كه صرف داشتن يك برگ معاينه فني مشكل حل نمي‌شود و چه بسا كه بسياري از اين برگه‌ها هم صوري است.
بايد در بحث رسيدگي به مساله آلودگي هوا به وسعت شهر نيز توجه شود. سال 83 بنده اعلام كردم كه تا چند سال ديگر، آبعلي به آبيك اتصال پيدا مي‌كند، الان همين اتفاق درحال وقوع است و تهران به شهرك‌هاي اقماري اطراف خود پيوسته شده است. در نتيجه منشأ آلودگي خود تهران نيست، صنايعي كه در غرب تهران گسترش پيدا كردند اصلي‌ترين منبع آلودگي شهر تهران هستند. قرار بود اين صنايع تا شعاع 120كيلومتري تهران باشد و از شرق تهران به سمت سمنان برود اما آمارها حاكي از گسترش اين كارخانجات در غرب تهران است و آلاينده‌هاي اين كارخانجات به سمت تهران مي‌آيند. در اين شرايط افزايش تراكم، افزايش تعداد خودرو و تقاضاي سفر بيشتر منجر شده تا همزمان با هدررفت وقت و عمر مردم در ترافيك سنگين جانشان هم در معرض خطر قرار گيرد. از اين رو بايد جدي‌تر به دور مسائل صنفي و به طور واقع‌بينانه مساله آلودگي هوا پيگيري شود. دولت نبايد در هيچ زماني اين موضوع را از دستور كار خود خارج كند تا به جايي برسيم كه در زمان آلودگي منتظر نزولات آسماني باشيم تا شايد هواي تهران را به شرايط سالم بازگرداند. اگر نتوانيم براي تهران كاري كنيم همين وضعيت براي كلان‌شهرهاي ديگر نيز به وجود مي‌آيد. از اين رو بايد طرح سوال شود و دستگاه‌ها سهم مسووليت و كوتاهي خود را بپذيرند. تهران به لحاظ ابعاد، طول و عرض و ارتفاع شرايط جغرافيايي خاصي با وجود كوه‌هاي اطراف دارد. اينكه در برخي مصاحبه‌ها گفته مي‌شود باد از بالاي جو عبور مي‌كند، ساختمان بلندمرتبه نمي‌تواند مانع آن شود بسيار غيرمنطقي است. البته باد از بالاي جو مي‌رود اما باد يك انرژي است و به هر مانعي كه برخورد كند مستهلك مي‌شود. اين موانع جلو باد را مي‌گيرد به خصوص وقتي طول اين ساختمان‌ها به سمت باد است درحالي كه طبق معماري شهري بايد عرض ساختمان‌ها رو به باد باشد. همين حالا شميرانات هم كه در سال‌هاي گذشته منطقه باغي بود به علت افزايش برج‌سازي‌ها مصون از آلودگي نيست. از سوي ديگر نوع انگيزه‌يي كه با شرايط بورس، ملك و املاك، تمركز امور سياسي و فرهنگي و اقتصادي كل كشور در تهران ايجاد شده است باعث ايجاد اين تصور مي‌شود كه تهران همچنان كشش دارد. اگر مسوولان شهري ميزان تراكم را در سه دوره خاص مديريت شهري، كرباسچي، احمدي‌نژاد و قاليباف را مقايسه كنند، متوجه خواهند شد كه شهر چطور گسترش پيدا كرده و به دنبال آن تقاضاي خودرو افزايش يافته است درحالي كه با وجود مترو همچنان خيابان‌هاي تهران قفل است. با وجود گسترش خيابان‌ها و بزرگراه‌ها در سال‌هاي گذشته جاي تاسف است كه در بزرگراه‌هاي ما دستفروشان به راحتي دستفروشي مي‌كنند و اين يعني اقدامات انجام شده كافي و كارآمد نيستند. در مجموع حل مشكل آلودگي هوا همه جانبه است و نبايد در دستور كار موقت باشد كه البته خوشبختانه دولت هم به آن ورود پيدا كرده است. با اين وجود لازم است تا دستگاه‌هاي مختلف ازجمله مديريت شهري، سازمان استاندارد و وزارت صنايع هر كدام تقصير خود را در اين رابطه بپذيرند تا بتوان به صورت منطقي با مشكل آلودگي هوا مقابله كرد.
* كارشناس ترافيك
