نظام بانکی پیش قراول خدمات الکترونیک

 خبر اقتصادی -"محمدمراد بیات" در گفت و گو با اکونیوز ،در تشریح ضرورت  شکل گیری مرکز فرهنگ سازی و آموزش بانکداری الکترونیک گفت: براساس الزامات برنامه چهارم توسعه و مصوبه هیئت وزیران می بایستی در دهه 80 موضوع فناوری اطلاعات در بخش های مختلف جامعه و از جمله نظام بانکی به صورت جدی مطرح و نهادینه می شد.در آن زمان دنیا به سمتی رفته بود که بدون استفاده فراگیر و گسترده از فناوی اطلاعات امکان تداوم عملیات بانکی یا تجارت الکترونیک یا مراودات پولی و بانکی در دنیا ممکن نبود و حتی در سطح ملی هم با مشکلاتی مواجه شدیم.

وی با اشاره به برنامه چهارم توسعه در حوزه بانک ادامه داد: ضرورت پیوند عمیق و وسیعی بین فناوری و بانکداری منجر به تشکیل شورایی به نام شورای راهبری بانکداری الکترونیک شد که متشکل از وزیر اقتصاد و معاون بانک و بیمه وزیر اقتصاد، رییس کل بانک مرکزی و مدیران عامل بانک های دولتی و خصوصی بود.

دکتر بیات در خصوص نحوه کار شورا گفت: ذیل این شورای  راهبری کارگروه هایی تشکیل شد که هر کدام به تنظیم و پیش برد بخشی از پازل بانکداری الکترونیک مشغول شدند؛ مثل کارگروه کربنکینگ،کارگروه امنیت،کارگروه شبکه و زیرساخت،کارگروه کارت و خدمات نوین،کارگروه فرهنگ سازی و کارگروه آموزش.

مدیرعامل مرکز فابا تصریح کرد: برای پیشبرد بانکداری الکترونیک این کارگروه ها شکل گرفت و احکام آن ها توسط مدیرکل بانک مرکزی صادر شدو ماهانه در وزارت اقتصاد یا بانک مرکزی این جلسات تشکیل می شد؛ مسایل و راهکارها، بررسی و اهداف و برنامه ها تدوین گشته و مسئولیت هر بخشی مشخص شد.

فابا بر اساس یک نیاز اجتاعی متولد شد

وی در خصوص نحوه تشکیل فابا گفت: بعد از مدتی کارگروه فرهنگ سازی و آموزش که دو کارگروه مجزا بودند یکی شدند و از طرفی به این نتیجه رسیدیم که اولا جنس این دو کارگروه یکی است ثانیا به دلیل خلا عمیقی که در جامعه ما روی آشنایی با بانکداری الکترونیک و نحوه استفاده از آن وجود دارد نمی توان با تشکیل یک کارگروه و با ماهی یک یا دو جلسه موضوع به این مهمی را پیگیری کرد و لذا تصمیم گرفته شد که مرکز فرهنگ سازی و آموزش بانکداری الکترونیک شبکه بانکی کشور تشکیل شود که به صورت اختصاری "فابا" نام گرفت.

دکتر بیات در تشریح فعالیت های فابا گفت: این مرکز سه گروه اجتماعی را برای فعالیت های خود در نظر گرفت که شامل مدیران، کارکنان مشتریان بانک ها می باشد و در 12 سرفصل مشخص مامور شد که کارهای این حوزه را انجام دهد.

وی در مورد ضرورت تشکیل مرکز فابا گفت: فلسفه تشکیل  مرکز فابا مبتنی بر نیازی بود که در جامعه شکل گرفت و از طرفی به خاطر خرد جمعی بود که در نظام بانکی ایجاد شده آن را به سمت فناوری سوق داد از سوی دیگر بر اساس اهداف بلندی بود که برای توسعه همه جانبه و پایدار بانکداری الکترونیک مدنظر موسسان مرکز بود.

مشتریان بانکی جزو اهداف مرکز فابا

دکتر بیات در خصوص دلایل کم توجهی مرکز به عموم مشتریان بانکی گفت: قبول دارم که توجه ما در این حوزه بیشتر بر دو گروه مدیران و کارکنان بانکی بوده اما در اینکه مشریان بانک ها هم از اهداف ما بودند شکی نیست. 

وی ادامه داد: بحث اصلی این است که فرهنگ سازی و آموزش باید مورد حمایت مالی قرار بگیرد تا امکان توسعه آن در سطح ملی و در سطح مشتریان نظام بانکی فراهم شود.واقعیت این است که میزان حمایت مالی که نظام بانکی  در اوایل تاسیس فابا انجام می داد به اندازه ای نبود که امکان گسترش فعالیت های آموزشی را در سطح عمومی فراهم کند و با بودجه و اعتبارات اولیه امکان پرداختن به مخاطبانی گسترده تر از مدیران و کارکنان بانک ها فراهم نشد.

مدیرعامل مرکز فابا ضمن اشاره به کاستی های موجود در مورد اقدامات انجام شده گفت: ما با تمام مشکلاتی که داشتیم از مشتریان نظام بانکی غفلت نکردیم و در سال های نخست تاسیس فابا عمدتا خبرنگاران و رسانه های مختلف را دعوت کرده و آن هارا نسبت به بانکداری الکترونیک توجیه کرده و اهمیت و ضرورت این مساله برای کشور را یادآور می شدیم و آنان با همکاری خوب خود و انتشار این مطالب ما را یاری می کردند؛از طرف دیگر با برگزاری میزگردها و نشست های مختلف در صدا وسیما موضوع و اهمیت آن رابرای عموم مردم تشریح می کردیم و نتیجه همین فعالیت ها بود که بحث بانکداری الکترونیک در جامعه و مطبوعات شیوع پیدا کرد و این را می توان با مقایسه مطالبی که تحت این عنوان در سه چهار سال اخیر منتشر شده با میزان و کیفیت مطالبی که در ابتدای تاسیس فابا وجود داشت، به راحتی متوجه شد.

وی ادامه داد: در نیمه دوم دهه هشتاد مطالب بسیار کمی در این حوزه منتشر می شد که از استحکام و قوام کافی برخوردار نبودند اماامروزه در بخش های مختلف رسانه های مجازی و مکتوب و حتی رسانه ملّی آثار ماندگار و قابل توجهی در حوزه بانکداری الکترونیک منتشر می شود و این برمی گردد به اقدامات نهادینه سازی که در طول شکل گیری فابا انجام شده است.

دکتر بیات در خصوص فعالیت رسانه ای فابا ادامه داد: مرکز در رسانه های مکتوب صفحه داشت و ما مطلب و  محتوای خود را در آن ها منتشر می کردیم که در ادامه خودمان شروع به انتشار نشریه ای به نام "مشتری الکترونیک" کردیم که پنج شماره از آن منتشر شد اما ازآنجا که تیراژ بسیار وسیعی داشت و در عین حال منابع مالی فابا کم بود مجبور شدیم انتشار آن را متوقف کنیم.

وی در خصوص اهمیت مشتریان در بانکداری الکترونیک گفت: الان مرکز فابا نگاه ویژه ای به مشتریان بانکی دارد و در همین راستا اقدام به انتشار هفته نامه "سکه" کرده که علاوه بر پرداختن به مدیران و کارکنان بانک ها مشتریان را هم مد نظر قرار داده و همچنین غیر از بانک بیمه، بورس و بازار مالی را هم تحت پوشش قرار می دهد. این هفته نامه که سه شماره از آن چاپ شده است با رویکرد فناورانه موضوعات بانکداری الکترونیک به موضوع خدمات الکترونیک بیمه و بورس خواهد پرداخت.

دکتر بیات با اشاره به نمایشگاه تراکنش و دستاوردهای آن گفت: برگزاری همایش ها و نمایشگاه ها و مخصوصا نمایشگاه بین المللی "تراکنش" که آبان ماه توسط مرکز فابابرگزار شد یک پیوند ویژه ای را بین دولت الکترونیک، شهرالکترونیک، بانک الکترونیک و شهروند الکترونیک برقرار کرد و در واقع مردم هم با این مسایل از نزدیک آشنا شدند و این نمایشگاه با استقبال چندهزارنفری مواجه شد و تاثیر ویژه ای در حوزه بانکداری الکترونیک در کشور گذاشت.

استقبال بی نظیر مردم از بانکداری الکترونیک

مدیرعامل مرکز فابا دید مردم به بانکداری الکترونیک را خرسندکننده ارزیابی کرده و به اکونیوز گفت: من به جرات می توانم بگویم که لایه هایی از مردم تقاضایی بیش از خدمات الکترونیکی که بانک ها ارایه می کنند دارند اما در سطح عموم مردم هم ما این رغبت را با برخی از آمارها کاملا شاهدیم. برای مثال میزان تراکنش هایی که امروزه روی پایانه های فروش، درگاه های اینترنتی و عابربانک ها انجام می شود، میزان قبوضی که مردم به صورت الکترونیک پرداخت می کنند، میزان مراودات پولی و مالی که مردم در بستر بانکداری الکترونیک انجام می دهند همه نشان دهنده علاقه و رغبت مردم به بانکداری الکترونیک است که این آمارها بسیار خرسندکننده است و نشان می دهد که جامعه از این امر استقبال کرده است.

وی ادامه داد: در گذشته ما پایانه فروش موفق را پایانه ای می دانستیم که روزی یک تراکنش و در ماه 30 تراکنش داشته باشد اما آمارهای پایانه های فروش امروزی حیرت آور است و امروزه برخی از  بانک ها مدعی اند که 90 درصد خدمات خود را در بستر مجازی ارایه می کنند.

دکتر بیات تصریح کرد: جامعه ما به سمتی حرکت کرده است که تقاضاهایی بیش از خدمات موجود از نظام بانکداری الکترونیک وجود دارد مثل اینکه چرا سیستم بانکی ما بهEMV  متصل نیست و اینکه چرا ما نمی توانیم با کارتمان در همه جای دنیا خرید و فروشمان را انجام دهیم؟ این درخواست ها وجود دارد و نظام بانکی مکلف است به این تقاضاها پاسخگو باشد. مردم به دنبال سرویس ها و خدمات بیشتر و امنیت بالاتری هستند.

نظام بانکی پیشتاز عرصه خدمات الکترونیک

مدیرعامل فابا تاکید کرد: با آنکه طبق برنامه چهارم توسعه بحث دولت و شهر الکترونیک در همه بخش های کشور مطرح بوده اما نظام بانکی در طول سال های گذشته هم بیشترین سرمایه گذاری را در این حوزه کرده و هم بیشترین پیشرفت را داشته است.

وی در گفت و گو با اکونیوز افزود: می توان گفت که واقعا ما در یک سری از شاخص هامثل پرداخت و دستگاه های  جلوتر از کشور های منطقه هستیم اما در برخی مسایل هم عقب تر هستیم؛ مثلا در تمام دنیا کارت اعتباری یک پدیده عام و رایج در نظام پرداخت ها و مبادلات است ولی در جامعه ایران هنوز جایگاه خودش را پیدا نکرده و عدد قابل توجهی نیست و از طرفی در تمام دنیا در بنیان های بانکداری الکترونیک مثل کربنکینگ به نقطه شفاف و مطلوبی رسیده اند در صورتی که ما از سطح استانداردهای جهانی فاصله زیادی داریم.

دکتر بیات در خصوص اهمیت زیرساخت های اینترنتی گفت: در تمامی دنیا بستر و زیرساخت های ارتباطی و اینترنتی کاملا برای بانکداری الکترونیک فراهم شده است اما ما هنوز زیر ساخت های لازم را نداریم وبا دایل آپ سر و کار داریم و این اصلا با فضای امروز بانکداری در دنیا سازگار نیست که البته مقصر این امر هم نظام بانکی نیست و دلیل آن هم این است که در کشور ما اینترنت و زیرساخت های آن به دید امنیتی نگاه می کنند و با این نگاه نمی توانیم دولت و شهر و بانک و شهروند الکترونیک را به معنای واقعی آن داشته باشیم.

 وی درپایان تصریح کرد: مهمترین نکته این است که تمامی جامعه و مدیران بانکی این را پذیرفته اند که همسو باروندهای موثر فناوری در جهان بانک خودشان را به روز بکنند و تقربا این پارادایم در نظام بانکی ما غالب می شود که امروزه فناوری اطلاعات صرفا یک ابزار تسریع نیست بلکه یک محرک و مقوم توسعه بانکداری است و بدون آن امکان تداوم عملیات بانکی ممکن نیست.