اعضاي اتحاديه صنايع پلاستيك و اتحاديه صادركنندگان پتروشيمي مطرح كردند:
مخالفت تشكل‌ها با خروج پتروشيمي از بورس كالا
طي روزهاي اخير، بار ديگر موضوع خروج پتروشيمي‌ها از بورس كالا و اختياري بودن شركت‌ها براي خروج از بورس كالا، مطرح شده و قرار است در روزهاي آينده كميسيون‌هاي مربوطه در مورد اين موضوع تصميم‌گيري كنند. اين موضوع باعث شده كه تعدادي از مديران و صنايع مختلف مرتبط با موضوع، واكنش‌هاي مختلفي نسبت به موضوع خروج پتروشيمي‌ها از بورس كالا مطرح كنند.
خبر اقتصادی - محسن شمشیری: از سال گذشته بحث خروج محصولات پتروشيمي از بورس كالا مطرح شد اما از آنجايي كه كارشناسان اقتصادي خروج پتروشيمي از بورس كالا را بازگشت به عقب مي‌دانستند اين مساله مسكوت ماند تا اينكه در روزهاي اخير اين پرونده مطرح شده و قرار است در روزهاي آينده بار ديگر موضوع در دستور كار قرار گيرد.
مديرعامل اتحاديه سراسري صنايع پلاستيك كشور در اين زمينه به «تعادل» گفت: خروج معاملات محصولات پتروشيمي از بورس كالاي ايران در حالي دوباره مطرح شده است كه همواره ستاد تنظيم بازار و ستاد هدفمندي يارانه‌ها متشكل از مسوولان عالي‌رتبه اقتصادي و حوزه پتروشيمي كشور، با اين تصميم به‌طور جدي مخالف هستند؛ اما برخي شواهد نشان مي‌دهد كه همچنان تحركاتي در اين زمينه با وجود مخالفت قاطع بدنه دولت در جريان است. وي افزود: برنامه و هدف مشخصي پس از خروج معاملات محصولات پتروشيمي از بورس كالا وجود ندارد، از اين رو علت پافشاري برخي افراد براي خروج اين معاملات از بورس كالا مشخص نيست. مسعود ميرزايي تاكيد كرد: براساس مستندات موجود، پس از ورود محصولات پتروشيمي به بورس كالا، تامين مواد و خوراك شركت‌هاي پايين دست تسهيل و معاملات محصولات پتروشيمي شفاف شده است، به همين دليل ما با خروج محصولات پتروشيمي از بورس كالاي ايران مخالف هستيم. وي خاطرنشان كرد: همواره در جلسات ستاد تنظيم بازار، عمده فعالان صنايع بالادستي پتروشيمي مخالف خروج محصولات پتروشيمي از بورس كالاي ايران هستند. اين گروه معتقدند خروج محصولات پتروشيمي از بورس كالا، بازار پتروشيمي را از حالت تعادل و تنظيم خارج كرده و موجب رانت خواهد شد. ميرزايي در ادامه افزود: در حال حاضر خريداران محصولات پتروشيمي در بورس كالاي ايران مشخص و قابل رديابي هستند، حال آنكه در سيستم حواله‌يي كه قبلا در بازار پتروشيمي مرسوم بود، خريدار و اولويت آنها هيچ‌گاه مشخص نبود. وي همچنين تاكيد كرد: خروج معاملات پتروشيمي از بورس كالا به زيان توليد كشور است، به‌طوري كه در حال حاضر ۳۷ تشكل و تعاوني در اين زمينه فعال هستند كه هريك ۱۰۰ تا 2هزار واحد توليدي را تحت‌پوشش دارند و به صورت كشوري و شفاف فعاليت دارند؛ كل اين واحدها از طريق بورس كالا و به صورت شفاف تامين نياز مي‌كنند كه در صورت خروج معاملات از بورس، همه اين واحدهاي توليدي در آستانه تعطيلي قرار خواهند شد.
بورس كالا روند پنهان قيمت‌گذاري مواد پتروشيمي را آشكار كرد
عضو هيات‌مديره اتحاديه صادركنندگان فرآورده‌هاي نفت، گاز و پتروشيمي نيز در اين زمينه به «تعادل» گفت: بورس كالا روند پنهان قيمت‌گذاري مواد پتروشيمي را آشكار كرد. بورس كالاي ايران نقاط مثبت زيادي دارد و شفافيت فعاليت‌ها و كشف قيمت مواد پتروشيمي در رقابت خريداران و فروشندگان از اصلي‌ترين مزيت‌هاي اين بازار است. عضو هيات‌مديره اتحاديه صادركنندگان نفت، گاز و پتروشيمي با بيان اين مطلب گفت: بورس كالاي ايران روند پنهان قيمت‌گذاري مواد پتروشيمي كه در گذشته صورت مي‌گرفت را حذف كرده است، به‌طوري كه همه بازيگران بازار پتروشيمي شرايط مساوي را در بورس كالا تجربه مي‌كنند. حسن خسروجردي تاكيد كرد: نبايد دستاوردهاي بورس كالا كه كمك شاياني به شفافيت در حوزه پتروشيمي كرده را ناديده بگيريم و بايد از طريق ابزارهاي اين بورس براي توسعه و رونق معاملات اعتباري در صنعت پتروشيمي استفاده كنيم. وي همچنين در ادامه افزود: در روند دادوستد محصولات، مشكلات يا شايد سخت‌گيري‌هايي وجود دارد كه ما فعالان صنعت پتروشيمي بايد با تعامل درصدد رفع اين موانع اقدام كنيم و بورس نيز مطمئنا از اقداماتي در جهت بهبود معاملات استقبال خواهد كرد. عضو هيات‌مديره اتحاديه صادركنندگان نفت، گاز و پتروشيمي كشور افزود: نبايد از بورس كالاي ايران توقع داشته باشيم كه با ايجاد بسترهاي لازم به فروش اعتباري محصولات براي واحدهاي توليدي رونق دهد، بلكه اين كار يك زنجيره به هم متصل است و بر سر راه موانع زيادي وجود دارد. وي اضافه كرد: حمايت دولت و مسوولان حوزه پتروشيمي از مكانيسم‌هاي بورس كالا براي اجرا و توسعه طرح‌هايي همچون فروش اعتباري مواد اوليه به مصرف‌كنندگان لازم است كه اين موضوع مي‌تواند مشكل كمبود نقدينگي و ركود صنايع را به كلي محو كند.
صنايع پايين‌دستي نگران هستند
رييس كميسيون صنعت و معدن اتاق بازرگاني تهران نيز گفت: صنايع پايين‌دستي نگران اختياري شدن عرصه محصولات پتروشيمي در بورس كالاي ايران هستند زيرا اين اقدام در روند توليد مشكل ايجاد مي‌كند. مهدي پورقاضي افزود: در جلسه ماه گذشته بررسي وضعيت عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا در اتاق بازرگاني تهران، عمده صنايع پايين‌دستي نگران اختياري شدن عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا بودند. وي اظهار داشت: اين نشست كه براي هم‌انديشي فعالان صنعت پتروشيمي درباره عرضه محصولات در بورس كالا برگزار شد، بيشتر انجمن‌ها معتقد بودند اگرعرضه محصولات در بورس كالا اختياري شود، قيمت و عرضه كالاها با مشكل مواجه و روند توليد نيز با معضل روبه‌رو مي‌شود. پورقاضي افزود: البته انتقادهايي به روند معاملات بورس وجود داشت كه به گفته برخي حاضران در جلسه قابل اصلاح است؛ به هر حال قرار بر اين بود كه اين نشست هم‌انديشي ادامه يابد كه اين كار هنوز انجام نشده است. رييس كميسيون صنعت و معدن اتاق بازرگاني تهران تاكيد كرد: بهترين راهكار براي توسعه صنعت پتروشيمي در اين بخش، تعامل و برگزاري نشست‌هاي هدفمند ميان انجمن كارفرمايان صنعت پتروشيمي، صنايع پايين‌دستي و بورس كالاست تا شرايط عرضه محصولات براساس تصميم‌هاي كارشناسي اتخاذ شود.
اهداف عده‌اي خاص در مقابل منافع ملي
در همين رابطه احمد پورفلاح، عضو اتاق بازرگاني، صنايع و كشاورزي ايران نيز گفت: به نظر مي‌رسد مقاومت‌ها و مخالفت‌هايي كه در مقابل تقويت بورس كالا وجود دارد از سوي عده‌يي با اهداف خاص صورت مي‌گيرد كه مسوولان بايد با آن برخورد كنند. وي افزود: امروز پس از سال‌ها تلاش و الگوبرداري از بازارهاي جهاني، شفافيت بر معاملات محصولات پتروشيمي حاكم شده و صنايع پايين‌دستي مي‌توانند از طريق بورس نياز خود را با قيمت‌هاي معقول و براساس نرخ‌هاي جهاني تامين كنند؛ اكنون موضوع اختياري شدن عرضه مواد در بورس كالا و ايجاد زمينه براي حضور واسطه‌هاي قدرتمند براساس چه اصولي مطرح مي‌شود؟پورفلاح با تاكيد براينكه اگر در روند معاملات محصولات پتروشيمي مشكلي وجود دارد بايد در خود بورس اصلاح شود، گفت: به‌طور حتم هيچ بازاري بدون ايراد نيست اما وجود برخي مشكلات دليل نمي‌شود كاركرد بازاري كه مزيت‌هاي فراواني از جمله شفافيت، رقابت عادلانه و امكان نظارت مسوولان دارد را با چند بهانه زيرسوال ببريم. عضو اتاق بازرگاني، صنايع و كشاورزي ايران خاطرنشان كرد: صنعت پتروشيمي دوران قبل از تاسيس بورس كالا را تجربه كرده و از رانت‌ها و مشكلات آن زمان باخبر است؛ به اين ترتيب هر تصميمي كه معاملات مواد پتروشيمي را از نظارت و شفافيت دور كند به هيچ عنوان منطقي نيست. از سال گذشته بحث خروج محصولات پتروشيمي از بورس كالا مطرح شد اما از آنجايي كه كارشناسان اقتصادي خروج پتروشيمي از بورس كالا را بازگشت به عقب مي‌دانستند اين مساله مسكوت ماند تا اينكه در روزهاي اخير اين پرونده مطرح شده است.
نايب‌رييس اتاق تهران: خروج پتروشيمي از بورس كالا به صلاح كشور نيست
پدرام سلطاني نايب‌رييس اتاق تهران نيز در مورد شايعاتي مبني بر اينكه احتمال خروج برخي محصولات پتروشيمي از بورس كالا اظهار داشت: با توجه به رشد توليد محصولات پتروشيمي در كشور در يك دهه گذشته، شرايطي فراهم شده كه طبيعتا صنايع پايين‌دستي اين محصولات هم رشد كند تا جايي كه حجم صادرات محصولات پتروشيمي رشد قابل توجهي پيدا كرده و 30درصد از صادرات غيرنفتي را به خود اختصاص داده است. وي با اشاره به مزايايي كه براي صادرات محصولات پتروشيمي در نظر گرفته مي‌شود، خاطرنشان كرد: صادرات محصولات پتروشيمي از معافيت‌هاي مالياتي و همين طور ماليات بر ارزش افزوده برخوردار بوده و در نتيجه ارجحيت توليدكنندگان اين محصولات بر مبناي صادرات است. سلطاني اضافه كرد: همچنين در بخش فروش داخلي نيز واحدهايي كه در مناطق آزاد و محروم محصولات پتروشيمي را توليد مي‌كنند، در دوره‌هاي معافيت مالياتي به سر مي‌برند كه اين مساله براي ساير واحدهاي پتروشيمي اتفاق نمي‌افتد و در نتيجه حاشيه سود صادراتي بيش از عرضه محصولات در بازار داخلي است. سلطاني به اين نكته اشاره كرد كه در عين حال خريداران داخلي محصولات پتروشيمي متعدد بوده و قدرت چانه‌زني شركت‌هاي پتروشيمي با اين خريداران بيشتر است. نايب رييس اتاق بازرگاني ايران اين را هم گفت كه تعداد توليدكنندگان محصولاتي از جمله پليمرها، الفين‌ها و تا حدي در متانول به 4 يا 5 واحد مي‌رسد، اما شيوه خصوصي‌سازي و واگذاري واحدهاي پتروشيمي به نوعي است كه اگر چه عملا تعداد واحدها متعدد است، اما مالكان واحدهاي پتروشيمي پس از واگذاري‌ها، از يك مجموعه و سازمان هستند و مي‌توان ادعا كرد كه شبه انحصار در برخي محصولات پتروشيمي در بازار داخل وجود دارد كه متناقض با فصل نهم اصل 44 قانون اساسي است. وي در بخش ديگري از سخنان خود به وضعيت بورس كالا اشاره‌يي كرد و گفت: بورس كالا از 10 سال گذشته تقريبا همپاي پتروشيمي‌ها ايجاد شده و از ابتداي شروع به كار عملا از قدرت اقتدار لازم براي اينكه بتوانند توليدكنندگان بزرگ را در چارچوب و قواعد بياورد، برخوردار نبوده است. به گفته سلطاني گاهي بورس كالا از مقررات خود كوتاه مي‌آيد، فقط به جهت اينكه بتواند توليدكنندگان بزرگ پتروشيمي را در بورس حفظ كند تا در عمل تجارت و مبادله كالا در بورس اتفاق بيفتد. نايب رييس اتاق بازرگاني ايران اذعان داشت كه در سال‌هاي 86 تا 88 مجموعه صادركنندگان كالاهاي پتروشيمي كه خريداران داخلي هم داشتند، در جلسات متعددي با بورس كالا عنوان كردند كه بورس عملا آن اقتداري را كه بايد در كنترل و برخورد با عرضه‌كنندگان كالا در بورس را داشته باشد به كار نمي‌گيرد، چرا كه توليدكنندگان بايد ميزان مشخصي از توليد را در بورس عرضه كنند، ولي بسياري از اين مساله تمكين نمي‌كردند تا اينكه بخشي از اين مشكل به تدريج كمرنگ شد. وي با بيان اينكه امروز هم در عرضه پتروشيمي و هم در بورس كالا ايراداتي وجود دارد، تصريح كرد: دولت بايد با توجه به تجارت موفق دنيا اين ايرادات را شناسايي و برطرف كند به ويژه در بخش عرضه محصولات پتروشيمي از آنجايي كه انحصار بيش از 40 درصد بازار در اختيار يك مجموعه است، شوراي رقابت بايد وارد شود و اين انحصار را بشكند تا بازار بتواند وارد رقابت شود، نه اينكه انحصار بازار داخلي را كنترل كند. عضو هيات نمايندگان اتاق بازرگاني تهران پيشنهاد داد تا در بورس كالا از ابزارهاي پوشش ريسك با به كار‌گيري معاملات مشتقه استفاده كرده و به جاي فروش نقدي كه 95درصد فعاليت‌هاي بورس را در بر مي‌گيرد، معاملات مشتقه اختيار فروش، اختيار خريد و معاملات آتي تعريف شود، چرا كه اگر بورس كالا فقط بخواهد در بازار معاملات نقدي فعاليت كند، به عبارتي در حد حراج باقي مي‌ماند و در مفاهيم امروزي اين به معني بورس نيست، بلكه بيشتر شبيه يك مزايده است. وي تصريح كرد: خروج محصولات پتروشيمي از بورس در شرايط فعلي به نوعي پاك كردن صورت مساله است و به نوعي بازگشت به عقب محسوب مي‌شود. سلطاني اين را هم گفت كه بايد در عرضه محصولات پتروشيمي تابعه دولت در بخش تقاضا شفافيت به وجود آيد، چرا كه اكنون بسياري از معامله‌گران سوري هستند و اگر بورس به سمت مدرن‌شدن پيش برود، اين مساله نيز حل خواهد شد.
