ارزيابي توان ايران در تغيير معادلات هوايي منطقه

خبر اقتصادی - بازار هوايي متشكل از شركت‌هاي بزرگ و قدرتمند و حضور موثر شركت‌هايي نوظهور مانند شركت air astana كه شركت هواپيمايي محدود وكوچكي است، اما توانسته در رده‌بندي بنياد بين‌المللي sky trax دو ستاره دريافت كند و داعيه ورود به رقابت در منطقه را دارند. آن‌گونه كه فارس مخابره كرده، در گزارش «گالف‌نيوز» آمده است: «با لغو تحريم‌هاي صنعت هوايي ايران و رونق اين بخش، شركت‌هاي حمل‌ونقل هوايي بزرگ خاورميانه با كاهش مسافر و فشار مواجه مي‌شوند و رقابت جديدي در اين منطقه داراي ترافيك بين‌المللي شكل مي‌گيرد.

بنياد بين‌المللي trax sky هر‌ساله آماري را درخصوص خدمات شركت‌هاي هواپيمايي منتشر مي‌كند كه بر اين اساس شركت‌هاي هواپيمايي از لحاظ خدمات كيفي، تعداد پرواز، خدمات داخل پرواز، خدمات مسافر، نوع هواپيما، ساختار فني، ساختار عملياتي ارزيابي مي‌شوند و بر اين اساس به شركت‌هاي هواپيمايي ستاره مي‌دهد، شركت‌هاي منطقه در رده‌بندي اخيري كه نهاد بين‌المللي

Sky trax منتشر كرده است به طبقه‌بندي 100تايي رسيده‌اند كه در اين ميان «قطرايرويز» همچنان يكه‌تاز و پيشتاز در صدر جدول جاي گرفته است، در ‌‌سال‌2014 اين شركت هواپيمايي مقام دوم را داشته و در ‌‌سال‌2015 خود را به صدر جدول رسانده، اما ايران در اين طبقه‌بندي 100تايي مقامي را كسب نكرده است، با وجود اين، طبق گزارشي كه شبكه خبري «گالف نيوز» منتشر كرده گويا شركت‌هاي هوايي منطقه يعني «تركيش ايرلاين»، «قطرايرويز»، «الاتحاد» و «امارات»  مرعوب ورود ايران با باز شدن دروازه‌هاي بين‌المللي فني و سرمايه‌گذاري در حوزه هوايي هستند. يكي از نكاتي كه در اين گزارش به آن تاكيد شده، خريد 400فروند هواپيما توسط ايران در 10‌‌سال ‌آينده است كه در اين خصوص اديسون شونلند موسس و شريك «ايراينسايت» در اين باره گفته است: «اگر تحريم‌ها برداشته شود، ايران از خريد هواپيما سرخوش مي‌شود.»

به دنبال توافق هسته‌اي، مقامات ايران براي فرصت‌هاي سرمايه‌گذاري، مشتري پيدا كردند كه با لغو تحريم‌ها افزايش خواهد يافت ازجمله مي‌توان به خريد 400هواپيما طي 10سال ‌اشاره كرد، با اين حال آيا صرفا خريد هواپيما پيمانه و محك رشد هوايي ايران در ‌سال‌‌هاي پيش‌رو خواهد بود؟

«آرمان بيات» يكي از كارشناسان صنعت هوايي كشور و مشاور اسبق سازمان هواپيمايي درخصوص اين گزارش مي‌گويد: در اين گزارش به بخش‌هايي به درستي اشاره شده، ولي  به بخش‌هايي هم به درستي اشاره نشده كه نقدي هم وارد نيست؛ چراكه خبرنگاران خارجي از شرايط داخلي كشور از نظر نظام بهره‌برداري اطلاع درست و ملموسي ندارند. درواقع فكر غالب اين است كه مشكل و معضل ما فقط هواپيما و مساله خريد است، ولي بايد گفت: اين‌گونه نيست، درواقع نظام و بينش بهره‌برداري بايد با رويكرد به اصلاح ساختار و نظام زيرساختي باشد و از ابعاد مختلفي به آن پرداخته شود.

بيات اين ابعاد مختلف را شامل مجموعه مقررات حاكم و زيرساخت‌هاي فرودگاهي و عملياتي-آموزشي و زيرساخت مهندسي و تعميرات و صدها نكته ريز و درشت دانست و گفت: اين عوامل در كنار يك بينش بازرگاني درست و نگاه 100درصدي، به يك بازار بين‌الملل نياز دارد تا بتواند از اين 400فروند هواپيمايي كه نام برده شده كه تا 10‌‌سال‌ آينده به آن دست پيدا مي‌كنيم، بتوانيم بهره‌برداري صحيح داشته باشيم و  خودمان را در فضاي رقابت به حساب بياوريم. بيات گفت: هنوز بينش و ابزار بهره‌برداي ما در صنعت هوايي، سنتي است، حال بخشي از اين ابزار بهره‌برداري، ابزار حقوقي است كه شامل مجموعه مقررات مي‌شود و بايد اين نگاه و ابزار سنتي به‌روز و مدرن شود؛ درواقع بهسازي و بازپروري ساختاري را در ابتدا سرلوحه قرار دهيم تا بتوانيم وارد رقابت در منطقه شويم.

  2درصد از 100درصد مقاصد تركيه ازآن ايران

بيات با اشاره به بخش‌هايي از اين گزارش كه گفته است بازار هوايي ايران باعث رقابت منطقه‌يي مي‌شود، گفت: من اين موضوع را قبول ندارم. «تركيش ايرلاين» را در منطقه مثال مي‌زنم كه حدود 243مقصد بين‌المللي دارد كه از اين ميزان 2درصد مقاصد به ايران مربوط مي‌شود كه اين ميزان نمي‌تواند تاثيري روي 98درصد باقيمانده بگذارد. تركيش ايرلاين، قطر ايرويز، اتحاد و امارات، 4ايرلاين بزرگ و برتر دنيا هستند كه در آمار Sky trax اين 4 ايرلاين بزرگ در آمار 2015 اين نهاد بين‌المللي جزو 10شركت برتر دنيا بودند، ما هنوز خيلي فاصله داريم تا بتوانيم با ايرلاين‌هاي اينچنيني كه «هاب منطقه» هستند حتي وارد فضاي رقابت شويم. درواقع ايران نمي‌تواند در دروازه شرق به غرب كه بازار بسيار بزرگي است، بازار هوايي منطقه را تحت‌الشعاع قرار دهد و اختلالي ايجاد كند.

  چگونگي رقابت هوايي در منطقه

بايد با تنظيم ناوگان متناسب با شبكه پروازي با بنيان «اصلاح ساختار ماركتينگ و بازرگاني» مان دست به اقداماتي بزنيم، پروازهايي را كه شركت‌هاي هواپيمايي منطقه انجام مي‌دهند را به صورت مستقيم برقرار كنيم، مثلا مسير تهران-استانبول-لندن با تركيش ايرلاين انجام مي‌شود؛ به اين معنا كه مسافر قصد سفر از تهران به لندن را دارد و با تركيش ايرلاين سفر مي‌كند، حالا ما پرواز مستقيم تهران-لندن را تقويت كنيم تا مسافر تركيش ايرلاين را در اين مسير از آن خود كنيم و تعداد مسافرانش افت پيدا كند. حال اين عمل نياز به ناوگان متناسب با مسير براي افزايش فركانس پروازي دارد كه با هواپيماهاي پهن‌پيكر نمي‌توانيم به اين هدف دست پيدا كنيم، درواقع اين موضوع نياز به مطالعه ساختاري در حوزه بازرگاني و عملياتي دارد و شركت‌ها براساس تبيين اين استراتژي بايد ناوگان‌شان را انتخاب و توسعه دهند تا بتوانند وارد رقابت منطقه‌يي شوند.

  بازار ترانزيت هوايي را دريابيم

رقابت منطقه‌يي شايد نتواند بازار شركت‌هاي هوايي برتر منطقه‌يي را در كوتاه‌مدت تحت‌الشعاع قرار دهد، ولي مي‌تواند «موي دماغ»شان شود، اگر ما از فرصت‌هاي‌مان درست استفاده كنيم، مثلا در حوزه حمل‌ونقل هوايي بازرگاني بين‌المللي با رويكرد و استراتژي مشخص، با تمركز بر سطح خدمات كيفي وارد فضاي ترانزيتي شويم، مي‌توانيم بازار شركت‌هاي منطقه را مقداري از نظر «قيمت تمام‌شده خدمات» تحت‌الشعاع قرار دهيم؛ چون بسته خدماتي قابل ارائه به مشتريان در ايران، در مقايسه با كشورهاي منطقه ارزان‌تر به دست مي‌آيد، ما اين فرصت را داريم كه با بنزين 800-700توماني كه هيچ كدام از اين شركت‌ها ندارند و با عوارض فرودگاهي كه داراي ارزش ارزي كمي است، با خارجي‌ها رقابت كنيم.

  تعيين استراتژي شركت‌هاي هوايي

حال بايد از اين فرصت‌هايي كه فعلا داريم استفاده كنيم، بايد زيرساخت‌هاي فرودگاهي را آماده كنيم، در فكر فرودگاهي كه مقصد و مبدا ترانزيتي است باشيم، اگر قرار است فرودگاه امام(ره) هاب منطقه‌يي شود با چه زيرساختي و در چه زماني؟ درواقع چه زيرساختي را براي شركت‌هاي بهره‌بردار مي‌خواهيم آماده كنيم، آن وقت براساس زيرساخت‌هايي كه در 5سال‌ آينده براي فرودگاه امام(ره) پيش‌بيني مي‌كنيم و همين‌طور ظرفيت‌هايي را براي ترانزيت از اين فرودگاه تهيه مي‌كنيم، شركت‌هاي هواپيمايي‌مان براساس استراتژي‌هاي تعريف‌شده مي‌توانند دست به تهيه و خريد هواپيما بزنند و وارد فضاي رقابتي شوند. اول از همه با پروازهاي نقطه‌به‌نقطه كلاسيك شروع كنند، مانند مسيرتهران-لندن البته با هواپيماي متناسب مسير، با در نظر گرفتن حجم پروازي بالا در هفته و در قدم بعدي و كم‌كم وارد فضاي ترانزيتي شوند كه بتوانند شركت‌هاي منطقه را تحت‌الشعاع قرار دهند.