مبتكر ايده نخستين دهكده كارآفريني كشور مطرح كرد:
اشتغال 10هزار نفر از جوانان بيكار هرمزگاني
هرمزگان جنوبي‌ترين استان كشور كه نه با گرماي شديد هوا بلكه با گرماي وجود مردمان دريا دلش شناخته مي‌شود. خطه‌يي كه از تمام نعمات خداوند بهره‌مند شده است.
خبر اقتصادی - با وجود آنكه دريا و خليج، تپه ماهورهاي آهكي، گچي و شني، معادني از قبيل نفت، گاز، كروميت، خاك‌سرخ و... تنها بخش‌هايي از ظرفيت‌هاي جغرافيايي اين استان است درحالي كه بخش‌هاي زيادي از اين استان در فهرست مناطق محروم قرار دارد. به جرات مي‌توان گفت جدايي نام هرمزگان از محروميت با همت جوانان جنوبي اين استان دست يافتني است.
اكنون در اين برهه از زمان كه اميدواري‌ها براي توسعه اقتصادي و باز شدن درهاي تجارت و كسبوكار بيش از هر زمان ديگري احساس مي‌شود يكي از جوانان جنوبي و فعالان عرصه كارآفريني ايده‌يي مطرح كرده تا به دغدغه‌هاي اجتماعي و رفاهي استانش پاسخ دهد. سيدابراهيم موسوي دكتراي كارآفريني و رييس دانشگاه علمي و كاربردي شهرستان ميناب (در فاصله 100كيلومتري بندرعباس) مي‌خواهد دهكده كارآفريني در ابعاد وسيع و با كارگروه‌هاي مختلف تاسيس كند.
آن‌گونه كه مطلع شديم ايده تاسيس دهكده‌يي با اين وسعت نه تنها در ايران بلكه در جهان نيز بديع و نوآورانه است. با وي گفت‌وگويي ترتيب داديم تا از جزئيات اين طرح و پيامدهاي اقتصادي و اجتماعي‌اش بپرسيم.
در ابتدا تعريفي از دهكده كارآفريني ارائه كنيد و بفرماييد اين مجموعه از چه بخش‌هايي تشكيل شده است؟
دهكده كارآفريني به مجموعه‌يي از مراكز كارآفريني گفته مي‌شودكه در كنار يكديگر واقع شده وهدف آن گسترش شايستگي حرفه‌يي از طريق افزايش دانش، نگرش و مهارت با رويكردي كارآفرينانه است و براي فراهم كردن زيرساخت‌هاي فيزيكي و كالبدي لازم براي دانشجويان، دانش‌آموختگان، مدرسان و افراد صاحب ايده تاسيس مي‌شود. مي‌توان گفت درنهايت به تجاري‌سازي ايده‌ها و و بالفعل كردن فرصت‌هاي كارآفريني درراستاي تحقق دانشگاه كارآفرين منجر خواهد شد.
يعني استان هرمزگان دانشگاه كارآفرين ندارد؟
خير اما مطابق قانون در سال1390 اساسنامه اين دانشگاه تحت عنوان «دهكده مهارت، كارآفريني و توسعه» تدوين و پس از طي مراحل قانوني و اخذ مجوزهاي لازم احداث فاز اول آن آغاز شد. اسناد بالادستي كه بر اين موضوع اشاره كرده است مواد21 و 80 قانون برنامه پنجم توسعه است.
اين دهكده از چه بخش‌هايي تشكيل شده است؟
دهكده كارآفريني داراي ساختاري پويا و ديناميك است و برحسب شرايط مي‌تواند واحدهايي را اضافه ادغام يا منحل كند. به‌طور ثابت بخش‌هاي دهكده كارآفريني شامل حوزه رياست دهكده، كميته تحقيق و توسعه، كميته اجرايي، بخش پشتيباني و مالي اداري و بخش بازرگاني و بخش مهندسي لستيك و زنجيره تامين است.
گروه‌هاي هدفي كه مي‌توانند از خدمات دهكده بهره‌مند شوند چه افرادي هستند؟
علاوه بر دانشجويان، دانش‌آموختگان و صاحبان ايده و عاملان كسبوكار در دهكده، كودكان، نو‌جوانان و جوانان همچنين افراد بزرگسال كه در حد خواندن و نوشتن سواد دارند نيز مورد توجه قرار گرفته‌اند. همه اين گروه‌هاي سني به نحوي مشتريان دهكده كارآفريني هستند و مي‌توان آنها را در زنجيره ارزش دهكده كارآفريني سهيم دانست.
چه عاملي باعث شكل‌گيري اين ايده شد؟
در سال1389 مشغول انجام مطالعاتي براي حل معضل و مشكل بيكاري دانشجويان و دانش‌آموختگان استان بودم و درنهايت به مساله اساسي عدم توانايي فكري، دانش و مهارتي جوانان در هندلينگ كسبوكار پي بردم. در چنين شرايطي لزوم فراهم كردن بستري كه بتواند طي يك فرآيند كوتاه‌مدت شرايط را براي شروع يك كسبوكار ارزشمند براي آنان ايجاد كند، محرز شد. براي حل اين مساله به دنبال يافتن راه‌حل در قوانين و مقررات و اسناد بالادستي شدم تا اينكه در مواد21 و 80قانون برنامه پنجم توسعه سرنخ‌هايي را پيدا كردم و با تفكري خلاقانه مدل دهكده كارآفريني را در ذهنم طراحي كردم. براي اجراي طرح پلان اوليه آن تهيه شد. در آن زمان فقط بنياد توسعه كارآفريني و تعاون استان با اينجانب همكاري كردند تا اينكه توانستم اساسنامه آن را تنظيم كنم.
چرا شهرستان ميناب را براي اجراي اين پروژه درنظر گرفتيد؟ به نظرتان در كلانشهرها امكان موفقيت طرح بيشتر نبود؟
شناخت بنده از شهرستان ميناب و آگاهي از بستر و NTEX (زمينه) نقش اساسي و مهمي در موفقيت كارآفرينان دارد. بنابراين آگاهي از ظرفيت‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي منطقه و در دسترس بودن منابع طبيعي و امكانات اوليه ازجمله دليل مهم انتخاب ميناب به‌عنوان محل اجراي اين طرح بوده است ضمن اينكه اين طرح درراستاي ايجاد اشتغال پايدار به دانشجويان و دانش‌آموختگان مركز علمي كاربردي ميناب است. ازسوي ديگر نمي‌توان ادعا كرد هر فرصتي را مي‌توان در هر جايي عملياتي كرد. ممكن است اين ايده براي شهر ميناب و ساكنان آن يك فرصت باشد درحالي كه براي ساير استان‌ها اين‌گونه نباشد. لذا قبل از اجراي هر ايده و تبديل آن به محصول يا خدمت مطالعه بستر و زمينه آن منطقه از تمام ابعاد اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي مساله مهمي است. بنده معتقدم پياده‌سازي چنين ايده‌هايي در كلانشهرها نيازمند مطالعه دقيق‌تر و كارشناسي‌تر است.
تحقق اين ايده تا جايي كه به بهره‌برداري رسيده و ساكنان شهر از پيامدهاي آن منتفع شوند متحمل برآرود چه مبلغي است؟
طبق برنامه تدوين شده در سال90 براي تكميل 3فاز پروژه بالغ بر 60ميليارد ريال منابع مالي برآورد شد اما باتوجه به تورم، افزايش جمعيت و دسترسي‌ها براي تكميل هر سه فاز بالغ بر 100ميليارد ريال منابع مالي نياز داريم اين درحالي است كه براي احداث فاز يك مجموعه، 42ميليار ريال بودجه برآورد شده است كه 30ميليارد ريال آن از محل بودجه سال90 صندوق توسعه ملي تامين و از طريق بانك سپه در قالب قرارداد مشاركت مدني در جريان پرداخت است. مابقي آن نيز سهم مجري طرح بوده كه در پروژه هزينه شده است. تاكنون فاز يك طرح پيش از 70درصد پيشرفت فيزيكي داشته ولي فقط6700ميليون ريال تسهيلات توسط بانك سپه پرداخت شده كه انتظار مي‌رود جهت تسريع در اتمام فاز يك بانك سپه در پرداخت اقساط همكاري مضاعف و بيش از پيش داشته باشد.
اجراي عملياتي اين طرح با چه راهكارهايي مي‌تواند چالش‌هاي كارآفريني استان هرمزگان را برطرف كند؟
اين دهكده چند رويكرد راهبردي رابراي توسعه كارآفريني در استان مدنظر دارند: 1- ترويج روحيه و فرهنگ كارآفريني و ارتقاي سطح دانش و نگرش و مهارت كارآفرينان جامعه 2- ترغيب جامعه به آموزش و كارآفريني 3- گسترش پژوهش و تحقيقات كارآفريني و كاهش شكاف بين نظريه و عمل در تحقيقات و پروژه‌هاي كارآفريني؛ 4- كمك به راه‌اندازي كسبوكارها و كارآفرينان از طريق فراهم كردن امكانات اوليه و حمايت‌هاي لازم در طراحي، ايجاد، مديريت، مشاوره، بازرگاني، حسابداري و زنجيره تامين كسبوكارها؛ 5- فراهم كردن زمينه تجاري‌سازي ايده‌يي كارآفرينانه از طريق تشكيل شركت‌هاي كارآفريني و دانش‌بنيان در دهكده.
ارزيابي شما از مهم‌ترين مشكلات و چالش‌هاي كارآفريني در استان هرمزگان چيست؟
مهم‌ترين چالش‌ها و مشكلات در عرصه كارآفريني نه تنها در استان هرمزگان بلكه در جامعه ما ضعف در دانش، نگرش، و مهارت‌هاي فردي و تيمي جوانان براي ايجاد، مديريت و بقاي يك كسبوكار است. البته مشكلات ساختاري چون ساختار اقتصادي به فضاي كسبوكار و عدم تامين منابع، وجود رانت، رشوه و اختلاس و فقدان حقوق مالكيت معنوي را نيز مي‌توان در زمره بزرگ‌ترين مشكلات ساختاري استان هرمزگان دانست. همچنين فقدان سازمان نظام كارآفريني براي سامان‌دهي و ساختار‌بخشي و حمايت قانوني و معنوي از كارآفرينان و شناسنامه‌دار كردن كارآفرينان را مي‌توان يكي ديگر از چالش‌هاي پيش روي اين حوزه دانست.
چشم‌انداز اين دهكده كجاست؟
تحقق دانشگاه كارآفريني از طريق ايجاد دهكده كارآفرين و توسعه آن در افق1404 مقصدي است كه به‌دنبال آن هستيم چراكه طرح دهكده كارآفريني در كشور براي تحقق جامعه‌يي توسعه يافته و پويا و مركب از افرادي داراي استقلال اقتصادي و متكي به افرادي با تحصيلات عاليه تدوين شده است.
برآورد شما از ارتقاي نرخ اشتغال با كمك اين دهكده چقدر است؟
با بهره‌برداري از سه فاز اين دهكده كارآفريني به جرات مي‌توان گفت به‌صورت مستقيم و غير‌مستقيم بيش از 10هزار نفر در شهرستان ميناب مشغول به فعاليت خواهند شد و بسياري از مشاغل سنتي و قديمي ازجمله مشاغل مرتبط با نخل و نخلستان و باغداري به‌ويژه انبه، مركبات همچنين صيد و صيادي احيا خواهد شد.
باتوجه به كمبود نيروي متخصص در حوزه كارآفريني نيروي انساني متخصص اين دهكده از كجا تامين مي‌شود؟
خوشبختانه از سال1387 كه مركز علمي كاربردي ميناب تاسيس شد نيروهاي توانمند و متخصصي كه شايستگي فعاليت و اشتغال و كارآفريني در اين دهكده را داشته باشند، تربيت شدند و هيچ‌گونه نگراني بابت تامين نيروي متخصص مرتبط با مشاغل و كسب‌وكارهاي اين دهكده نداريم. در حال حاضر بيش از 200نفر از دانش‌آموختگان مركز با عضويت در تعاوني كارآفريني اين مجموعه آماده حضور فعالانه در كسب‌وكارهاي آتي دهكده كارآفريني هستند.
سپیده پیری - تعادل
